Đương sự khởi kiện yêu cầu hủy bỏ hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất (QSDĐ). HĐXX xét thấy hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ không có cơ sở pháp lý để hủy bỏ mà có căn cứ tuyên vô hiệu. Nếu Tòa tuyên vô hiệu mà đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng thì Tòa xử lý ra sao?
Theo quy định tại Điều 131, Bộ luật Dân sự năm 2015 về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu thì: “1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.
2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.
Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả.
3. Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó.
4. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường.
5. Việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định”.
Theo quy định tại Điều 427, Bộ luật Dân sự năm 2015 về hậu quả của việc hủy bỏ hợp đồng, thì: “1. Khi hợp đồng bị hủy bỏ thì hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết, các bên không phải thực hiện nghĩa vụ đã thỏa thuận, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp.
2. Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận sau khi trừ chi phí hợp lý trong thực hiện hợp đồng và chi phí bảo quản, phát triển tài sản.
Việc hoàn trả được thực hiện bằng hiện vật. Trường hợp không hoàn trả được bằng hiện vật thì được trị giá thành tiền để hoàn trả.
Trường hợp các bên cùng có nghĩa vụ hoàn trả thì việc hoàn trả phải được thực hiện cùng một thời điểm, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
3. Bên bị thiệt hại do hành vi vi phạm nghĩa vụ của bên kia được bồi thường.
4. Việc giải quyết hậu quả của việc hủy bỏ hợp đồng liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật này và luật khác có liên quan quy định.
5. Trường hợp việc hủy bỏ hợp đồng không có căn cứ quy định tại các điều 423, 424, 425 và 426 của Bộ luật này thì bên hủy bỏ hợp đồng được xác định là bên vi phạm nghĩa vụ và phải thực hiện trách nhiệm dân sự do không thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan”.
Như vậy, trường hợp HĐXX xét thấy hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ không có cơ sở pháp lý để hủy bỏ mà bị vô hiệu thì HĐXX tuyên hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ vô hiệu; và khi giải quyết hợp đồng vô hiệu, HĐXX hỏi đương sự có yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu không.
Trường hợp đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu thì HĐXX không giải quyết mà chỉ tuyên hợp đồng vô hiệu. Trường hợp đương sự yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu thì HĐXX giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu.