Xem nhẹ việc bảo hộ nhãn hiệu coi chừng trả giá đắt

Thực tiễn thời gian qua, nhiều doanh nghiệp xây dựng dự án, đầu tư quảng bá thương hiệu ồ ạt nhưng lại xem nhẹ việc tra cứu và bảo hộ nhãn hiệu. Đến khi dự án vận hành, website hoạt động, fanpage phát triển, khách hàng nhận diện thương hiệu thì mới phát hiện cái tên mình đang sử dụng đã được người khác đăng ký bảo hộ từ nhiều năm trước.

Khi đó, toàn bộ chi phí marketing, nhận diện thương hiệu và uy tín tích lũy có thể phải trả giá bằng một vụ kiện sở hữu trí tuệ. Đó chính là bài học từ vụ tranh chấp giữa Công ty A - chủ sở hữu nhãn hiệu “Vedanà Resort & Spa” và Công ty C - chủ đầu tư dự án “Vedana Resort Ninh Bình”.

“Khác một dấu nhưng không khác về pháp lý”. Điểm đáng chú ý trong vụ việc là nhãn hiệu được bảo hộ của nguyên đơn là “Vedanà Resort & Spa”, trong khi bị đơn sử dụng dấu hiệu “Vedana Resort”.

Nhiều người cho rằng, một bên có dấu huyền, một bên không dấu. Một bên có thêm chữ “& Spa”. Như vậy là khác nhau.

Tuy nhiên trong pháp luật sở hữu trí tuệ, vấn đề không nằm ở việc có khác từng ký tự hay không mà nằm ở khả năng gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Theo Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ, hành vi sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng hoặc tương tự đều có thể bị xem là hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Trong thực tế kinh doanh, khách hàng rất khó phân biệt giữa: Vedanà Resort & Spa; Vedana Resort; Vedana Resort Ninh Bình; Vedana Resort Group. Chỉ cần yếu tố nhận diện chính là “Vedana” trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn thì nguy cơ vi phạm đã xuất hiện.

Sai lầm phổ biến nghĩ rằng, khác nhóm ngành là được quyền dùng. Bị đơn cho rằng, nguyên đơn đăng ký nhãn hiệu cho nhóm dịch vụ khách sạn, nhà hàng (Nhóm 43), còn mình đăng ký cho lĩnh vực bất động sản, cho thuê căn hộ, quản lý bất động sản (Nhóm 36), nên không có sự xung đột.

Đây là quan điểm rất nhiều doanh nghiệp đang hiểu chưa đầy đủ. Bởi trên thực tế, khi đánh giá xâm phạm nhãn hiệu, cơ quan có thẩm quyền không chỉ nhìn vào nhóm đăng ký trên giấy tờ mà còn xem xét: Bản chất hoạt động kinh doanh; Khả năng tiếp cận khách hàng; Mức độ liên quan của dịch vụ; Khả năng người tiêu dùng hiểu nhầm về nguồn gốc thương mại.

Một dự án nghỉ dưỡng có kinh doanh lưu trú, resort, khách sạn, biệt thự nghỉ dưỡng hoàn toàn có khả năng được khách hàng nhận diện là cùng nguồn gốc với thương hiệu resort đã được bảo hộ trước đó.

Đây là lý do vì sao nhiều doanh nghiệp dù đăng ký khác nhóm ngành nhưng vẫn có thể bị xác định là xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu.

Một điểm đáng chú ý khác là nguyên đơn không chỉ khiếu nại việc sử dụng tên dự án mà còn thu thập hàng loạt chứng cứ trên: Website; Facebook; Instagram; Youtube; Brochure; Bảng giá; Tài liệu quảng cáo trên báo chí. Những thông tin, dữ liệu trên các nền tảng này đều có thể là chứng cứ vi phạm.

Hiện nay, không ít doanh nghiệp hiện nay nghĩ rằng, “chỉ mới quảng cáo thôi, chưa bán hàng thì chưa vi phạm”. Đây là nhận thức sai lầm.

Điều 124 và Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ quy định, việc gắn dấu hiệu lên phương tiện kinh doanh, giấy tờ giao dịch, phương tiện quảng cáo hoặc sử dụng trên môi trường internet cũng có thể bị xem là hành vi sử dụng nhãn hiệu và là căn cứ để xác định hành vi xâm phạm.

Nói cách khác, chưa cần bán được một căn villa nào, chưa cần có khách lưu trú nào, chỉ riêng việc đưa thương hiệu vi phạm lên website và mạng xã hội cũng đã có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Điều đáng sợ nhất không phải tiền bồi thường. Trong vụ án này, cuối cùng các bên hòa giải và bị đơn chấp nhận: Chấm dứt sử dụng dấu hiệu “Vedana Resort”; Chấm dứt sử dụng tên miền vedanaresort.com.vn; Bồi thường cho nguyên đơn 110 triệu đồng.

Nhiều người nhìn vào con số 110 triệu đồng và cho rằng mức thiệt hại không lớn. Nhưng thực tế, khoản tiền bồi thường thường chỉ là phần nổi của tảng băng. Thiệt hại lớn nhất là: phải đổi tên thương hiệu; thay đổi website; thay đổi biển hiệu; thay đổi hệ thống nhận diện; mất dữ liệu marketing đã xây dựng; mất vị trí SEO trên Google; mất độ nhận diện khách hàng; mất chi phí truyền thông đã đầu tư nhiều năm.

Đối với một dự án nghỉ dưỡng hoặc bất động sản nghỉ dưỡng, chi phí này có thể lên tới hàng chục tỷ đồng.

Góc nhìn luật sư, điều đáng tiếc là phần lớn các vụ kiện sở hữu trí tuệ đều có thể phòng tránh từ đầu. Trước khi đặt tên: dự án; resort; khách sạn; nhà hàng; công ty; website; fanpage… Doanh nghiệp nên thực hiện tra cứu nhãn hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam⁠ hoặc thông qua tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp. Chi phí tra cứu và đăng ký chỉ bằng một phần rất nhỏ so với chi phí xử lý tranh chấp sau này.

Trong thời đại kinh doanh số, thương hiệu không chỉ là cái tên. Thương hiệu là tài sản. Và cũng giống như đất đai hay nhà xưởng, tài sản đó chỉ thực sự an toàn khi được pháp luật bảo hộ.

Vụ kiện “Vedana Resort” là lời cảnh báo rõ ràng, xây một resort có thể mất vài năm, nhưng mất thương hiệu đôi khi chỉ cần một bản án của tòa án.

Bản án số 01/2023/KDTM-ST ngày 02/8/2023 của TAND tỉnh Ninh Bình xem TẠI ĐÂY.