Xác định tài sản chung của vợ chồng trước khi đăng ký kết hôn

Theo Án lệ số 82/2025/AL được Hội đồng Thẩm phán TANDTC thông qua cho thấy một sự thật pháp lý hoàn toàn khác, sổ đỏ cấp sau ngày cưới chưa chắc là tài sản chung và sổ đỏ cấp trong thời kỳ hôn nhân cũng chưa chắc được chia đôi khi ly hôn.

Vụ án xuất phát từ tranh chấp chia tài sản sau ly hôn giữa ông E và bà C. Điều đáng chú ý là quyền sử dụng đất được cấp giấy chứng nhận trong thời kỳ hôn nhân. Đây chính là căn cứ để người chồng cho rằng tài sản phải được xác định là tài sản chung và yêu cầu chia đôi.

Nếu nhìn bằng suy nghĩ thông thường, lập luận này nghe có vẻ hợp lý.

Nhưng Hội đồng Thẩm phán TANDTC lại đặt ra một câu hỏi khác: “Giấy chứng nhận được cấp khi nào không quan trọng bằng việc quyền tài sản đó được hình thành từ khi nào?”.

Từ việc đánh giá nguồn tiền, quá trình giao dịch và thời điểm xác lập quyền đối với thửa đất, Tòa án xác định giao dịch mua bán thực tế đã được hình thành trước thời điểm đăng ký kết hôn, nguồn tiền mua đất là tài sản riêng của người vợ. Vì vậy, dù sổ đỏ được cấp trong thời kỳ hôn nhân thì thửa đất vẫn được xác định là tài sản riêng của bà C.

Phán quyết này làm thay đổi cách nhìn của rất nhiều người về tài sản hôn nhân.

Trong thực tế, không ít người cho rằng, chỉ cần chờ đến lúc kết hôn rồi mới hoàn tất thủ tục sang tên hoặc cấp giấy chứng nhận thì tài sản sẽ tự động trở thành tài sản chung. Ngược lại, nhiều người cũng tin rằng chỉ cần đứng tên một mình trên sổ đỏ thì tài sản chắc chắn là tài sản riêng. Cả hai cách hiểu này đều có thể sai.

Điều mà Án lệ số 82/2025/AL nhấn mạnh là pháp luật không nhìn vào hình thức trước tiên mà nhìn vào bản chất của việc tạo lập tài sản. Một tờ giấy chứng nhận có thể được cấp vào năm 2013, nhưng quyền tài sản có thể đã được hình thành từ năm 2011. Một người có thể đứng tên duy nhất trên sổ đỏ nhưng nguồn tiền mua đất lại được tạo lập từ thu nhập chung của vợ chồng.

Ngược lại, tài sản có thể được cấp giấy chứng nhận sau khi kết hôn nhưng toàn bộ nguồn tiền mua đất được chứng minh là tài sản riêng trước hôn nhân.

Đó là lý do vì sao cùng một cuốn sổ đỏ nhưng có vụ án bị chia đôi, có vụ án lại không được chia đồng nào. Điểm đáng chú ý hơn là án lệ này phản ánh xu hướng xét xử hiện đại của Tòa án. Thay vì chỉ nhìn vào “ngày cấp sổ”, Tòa án ngày càng truy tìm nguồn gốc hình thành tài sản, dòng tiền, thời điểm giao dịch thực tế và ý chí của các bên.

Nói cách khác, cuộc chiến pháp lý trong các vụ ly hôn hiện nay không còn nằm ở cuốn sổ đỏ mà nằm ở chứng cứ. Ai chứng minh được nguồn tiền, ai chứng minh được thời điểm hình thành tài sản, ai chứng minh được công sức đóng góp thì người đó có lợi thế.

Dưới góc nhìn luật sư, đây chính là giá trị lớn nhất của Án lệ số 82/2025/AL. Án lệ không chỉ giải quyết một tranh chấp cụ thể mà còn gửi đi thông điệp quan trọng cho hàng triệu gia đình Việt Nam đó là đừng nhầm lẫn giữa thời điểm cấp giấy chứng nhận và thời điểm hình thành tài sản.

Bởi trong rất nhiều cuộc ly hôn, thứ quyết định thắng thua không phải là ai đứng tên trên sổ đỏ, mà là ai chứng minh được nguồn gốc của đồng tiền đã tạo nên cuốn sổ đỏ đó.

Và đó cũng là lý do khiến không ít người bước ra khỏi phiên tòa với một sự bất ngờ lớn đó là tài sản tưởng là của chung hóa ra là của riêng, còn tài sản tưởng là của riêng lại có thể phải chia đôi.

Đọc Án lệ số 82/2025/AL TẠI ĐÂY