Triển vọng mở eo Hormuz: Khi nào tiêu dùng hồi phục?

Tín hiệu hòa bình từ Trung Đông

Rạng sáng 15/6, lần đầu tiên một quan chức cấp cao của Iran là Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi chính thức xác nhận bản ghi nhớ (MoU) giữa Tehran và Washington đã được hoàn tất sau chuỗi đàm phán kéo dài và nhiều căng thẳng, lễ ký chính thức dự kiến diễn ra tại Geneva ngày 19/6.

Theo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, lệnh dỡ bỏ phong tỏa hải quân và thỏa thuận ngừng bắn trên các mặt trận sẽ chính thức có hiệu lực từ đêm 15/6 theo giờ địa phương. Đồng thời, ngày 14/6 Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump viết trên mạng xã hội Trustsocial về việc cho phép “mở cửa tự do (không thu phí) eo biển Hormuz”.

Những thông tin kể trên được xem là dấu mốc quan trọng, chấm dứt những đồn đoán xoay quanh triển vọng hòa bình tại khu vực Trung Đông.

Phản ứng trên thị trường dầu mỏ

Thị trường dầu mỏ nhanh chóng phản ứng tiêu cực trước triển vọng chấm dứt xung đột tại Trung Đông. Giá dầu Brent trên thị trường tương lai giảm 10%, có thời điểm tiến sát về mức 75 USD/thùng. Đây là tín hiệu cho thấy giá dầu Brent đã thoát khỏi vùng đỉnh (95-110 USD/thùng) duy trì trong suốt 3 tháng xảy ra xung đột (Theo tradingview) vốn đẩy giá dầu có thời điểm tăng gần 70% kể từ cuối tháng 02/2026 tạo ra cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ bậc nhất lịch sử.

Mặc dù viễn cảnh địa chính trị đã chuyển dịch theo hướng tích cực, các chuyên gia phân tích năng lượng cảnh báo thị trường sẽ cần độ trễ từ 4 đến 8 tuần để thực sự bình ổn. Nguyên nhân xuất phát từ lượng tàu tanker tồn đọng lớn tại vùng Vịnh, chi phí bảo hiểm hàng hải neo cao và cần khoảng 30 ngày khắc phục kỹ thuật để khôi phục lưu thông.

Cơ chế Truyền dẫn giá dầu lên lạm phát

Mặc dù mức độ sử dụng dầu mỏ tính trên mỗi đơn vị GDP toàn cầu đã giảm hơn 50% kể từ năm 1973, dầu thô vẫn đóng vai trò là mạch máu của hệ thống sản xuất và phân phối toàn cầu. Lực đẩy từ giá dầu truyền dẫn qua hai kênh cốt lõi:

Trực tiếp: Đây là tác động tức thì, biến động của giá dầu thô phản ánh gần như thời gian thực vào giá nhiên liệu tinh chế như xăng, dầu diesel. Tại Việt Nam, giá xăng dầu nội địa trong tháng 3.2026 đã ghi nhận mức tăng kỷ lục gần 50%, trực tiếp đẩy Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước.

Gián tiếp: Giá dầu, khí cao làm gia tăng chi phí vận hành logistics, hạt nhựa, resin, bao bì polymer, cao su tổng hợp và các loại hóa chất. Thực tế chứng minh, khoảng 70% mức tăng chi phí đầu vào của các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp được chuyển giao thẳng vào giá bán lẻ hàng tiêu dùng thành phẩm.

Độ trễ: Có một khoảng trễ thời gian từ 3 đến 6 tháng từ lúc giá dầu thô biến động đến khi lạm phát lõi thực sự thay đổi. Các doanh nghiệp bán lẻ thường hoạt động dựa trên các hợp đồng mua hàng định kỳ, giá bán cuối cùng sẽ khó giảm ngay do lượng hàng tồn kho giá cao chưa tiêu thụ hết.

Bán lẻ và tiềm năng hồi phục đà tăng trưởng.

Để hiểu tại sao bán lẻ có khả năng phục hồi mạnh khi áp lực vĩ mô (giá dầu, lạm phát) hạ nhiệt, chúng ta cần bóc tách cấu trúc tài chính và mô hình vận hành của ngành này.

Bán lẻ không giống các ngành sản xuất hay dịch vụ. Bản chất của bán lẻ là "mua sỉ, bán lẻ" và quản trị dòng tiền (chuỗi cung ứng, tồn kho…). Khi áp lực giá dầu và lạm phát hạ nhiệt, bán lẻ là nhóm hưởng lợi lớn và bền vững nhất trong trung - dài hạn. Các động lực tăng trưởng mạnh mẽ theo hai giai đoạn:

Trung hạn (3-6 tháng): Giai đoạn "Hồi phục" Biên Lợi Nhuận

Trong ngắn hạn, doanh nghiệp bán lẻ thường bị kẹt trong "bẫy tồn kho giá cao". Nhưng khi lượng hàng cũ được tiêu thụ hết bức tranh tài chính sẽ bắt đầu thay đổi toàn diện nhờ 2 yếu tố:

Hiệu ứng giá vốn hàng bán: Khi chi phí logistic giảm bền vững, giá nhập kho của mọi mặt hàng đều giảm. Tuy nhiên, giá bán ra cho người tiêu dùng thường có xu hướng giảm chậm hơn do quán tính thị trường. Khoảng chênh lệch này tạo ra một "vùng đệm biên lợi nhuận".

Chi phí tài chính: Ngành bán lẻ luôn cần một lượng vốn lưu động khổng lồ được tài trợ bằng nợ vay ngắn hạn để tích trữ hàng tồn kho. Khi lạm phát hạ nhiệt, áp lực tăng lãi suất cũng giảm trực tiếp tiết giảm chi phí lãi vay, giải phóng dòng tiền thuần của doanh nghiệp.

Dài hạn (6-12 tháng): Điểm bùng phát từ "Đòn bẩy hoạt động"

Đây là giai đoạn ngành bán lẻ chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ về lợi nhuận ròng nhờ hai hiệu ứng mang tính cấu trúc:

Đòn bẩy hoạt động: Bán lẻ là ngành có cấu trúc chi phí cố định rất cao (mặt bằng, nhân viên, khấu hao…). Khi sức mua của người tiêu dùng hồi phục, điểm mấu chốt là: Doanh thu tăng nhưng chi phí cố định tăng chậm hơn đáng kể. Khi doanh thu vượt qua điểm hòa vốn, phần lớn doanh thu tăng thêm sẽ chạy thẳng xuống Lợi nhuận ròng.

Sự phục hồi tâm lý: Trong dài hạn, việc giá cả ổn định làm thay đổi hành vi tiêu dùng, chuyển từ trạng thái "phòng thủ, chỉ mua hàng thiết yếu" sang "chủ động, nâng cấp đời sống", qua đó kích hoạt vòng đời sản phẩm mới. Tăng giá trị đơn hàng - Khách hàng không chỉ mua nhiều hơn về số lượng mà còn sẵn sàng chọn các dòng sản phẩm cao cấp hơn, vốn có biên lợi nhuận gộp tốt nhất.

Nhìn một cách tổng thể, sự hạ nhiệt của giá dầu và lạm phát không chỉ giúp các doanh nghiệp bán lẻ "dễ thở" hơn về mặt chi phí, mà quan trọng hơn, nó tái tạo lại động lực tăng trưởng tự nhiên của thị trường tiêu dùng – bản chất cốt lõi để ngành này phát triển bền vững.

Những doanh nghiệp bán lẻ tiêu biểu

MASAN – Hệ sinh thái tiêu dùng hoàn chỉnh

Giai đoạn vừa qua, điểm nhấn trong hoạt động của MSN là quá trình tái cấu trúc kênh phân phối truyền thống (General Trade) cải tổ mang tính cấu trúc toàn diện đối với hệ thống Route-to-Market (RTM) của mình. Chiến dịch này được dẫn dắt bởi mô hình mang tên "Retail Supreme" mang lại những kết quả kinh doanh vượt bậc.

WinCommerce (WCM) đã vượt qua giai đoạn "thâm dụng vốn" để mở rộng mạng lưới và đã đạt được trạng thái dòng tiền dương lần đầu tiên, cho phép chuỗi bán lẻ này tự tài trợ cho việc mở rộng mà không gây áp lực lên bảng cân đối kế toán của công ty mẹ.

Ngoài ra, trong hệ sinh thái Masan, MSR (nhà cung cấp APT (WO₃) hàng đầu thế giới) đóng vai trò quan trọng. Sở hữu mỏ đa kim trữ lượng lớn nhất thế giới ngoài Trung Quốc với khả năng chế biến sâu trong chuỗi giá trị vonfram. Việc giá APT đang tăng phi mã (~400% so với 2025 đạt 3.000USD/Mtu) cho thấy MSR có thể sẽ đóng vai trò mở khóa dòng tiền cho Công ty mẹ khi APT bước vào siêu chu kỳ khoáng sản mang tính chiến lược.

Hiệu quả hoạt động kinh doanh

Trong quý I/2026, Masan ghi nhận tổng doanh thu thuần đạt 24.075 tỷ VND, tăng trưởng vượt bậc 27,11% so với quý I/2025; lợi nhuận sau thuế (phân bổ công ty mẹ) đạt 1.246 tỷ VND (tăng 216,6% so với cùng kỳ), biên lợi nhuận gộp hợp nhất cải thiện lên 32,91%.

Thế Giới Di Động – Tập đoàn bán lẻ đa ngành

Thế Giới Di Động là tập đoàn bán lẻ đa ngành, độ phủ thị trường rộng khắp Việt Nam và bắt đầu mở rộng sang thị trường Indonesia. Trong quý I/2026, MWG ghi nhận một quý kinh doanh phục hồi vượt mong đợi, được hỗ trợ bởi chiến lược tái cấu trúc vận hành tối ưu và mảng bách hóa đóng vai trò động lực quan trọng chu kỳ tăng trưởng lợi nhuận mới.

Một trong những nét đặc trưng của MWG là Cấu trúc tài chính vững chắc như một pháo đài phòng thủ khi khoản đệm thanh khoản tiền mặt khổng lồ. Tổng lượng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng ngắn hạn đạt tới 46.384,8 tỷ VND (chiếm tới 55,22% tổng tài sản của MWG) Lượng tiền khổng lồ này mang lại dòng tiền tài chính ổn định.

Vừa qua, Công ty Cổ phần Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX JSC) vừa chính thức hoàn tất đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào ngày 17/6/2026 vừa qua với mức giá 80.000 đồng/cổ phiếu. Theo kế hoạch, cổ phiếu DMX của Điện Máy Xanh sẽ chính thức lên sàn HOSE trong quý III/2026.

Hiện tại, Bách Hóa Xanh ghi nhận khoản lợi nhuận ròng kỷ lục đạt 383 tỷ đồng trong quý I/2026, đánh dấu quý thứ 7 liên tiếp có lãi bền vững và khẳng định mô hình thành công sau giai đoạn tái cơ cấu. Trong quý, Bách Hóa Xanh đã khai trương thêm 280 cửa hàng mới để chuẩn bị cho chiến dịch mở rộng quy mô ra miền Bắc và miền Trung.

Đáng chú ý, EraBlue đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của MWG. EraBlue đã khép lại năm 2025 với Doanh thu Đạt gần 3.800 tỷ đồng, tăng trưởng vượt bậc hơn 70%, mang về khoản lợi nhuận đầu tiên cho công ty mẹ trị giá gần 3 triệu USD, khẳng định mô hình bán lẻ điện máy của Việt Nam hoàn toàn thích nghi tốt và chiến thắng tại thị trường Indonesia. Tính đến đầu năm 2026, chuỗi đã vận hành gần 200 cửa hàng, hướng tới cột mốc 500 cửa hàng vào năm 2027 và doanh thu chạm 1 tỷ USD.

Hiệu quả hoạt động kinh doanh

Trong quý I/2026, MWG ghi nhận tổng doanh thu thuần đạt 46.462 tỷ VND, tăng trưởng vượt bậc 28,5 % so với quý I/2025; lợi nhuận sau thuế (phân bổ công ty mẹ) đạt 2.714 tỷ VND (tăng 75,6% so với cùng kỳ), biên lợi nhuận gộp hợp nhất cải thiện lên 20,8%.

PNJ - Bán lẻ trang sức hàng đầu Việt Nam

PNJ ghi nhận một quý kinh doanh rực rỡ nhất trong lịch sử hoạt động, biến biến động giá vàng thế giới thành cơ hội bứt phá lợi nhuận ngoạn mục. Sự tăng trưởng vượt bậc của PNJ đến từ việc tối ưu hóa hiệu quả chuỗi cung ứng sản xuất và các chiến dịch bán hàng trúng đích vào các dịp lễ hội cao điểm, trong bối cảnh giá vàng nhẫn và vàng miếng SJC biến động mạnh theo đà tăng của giá vàng thế giới

Hiệu quả hoạt động kinh doanh

Trong quý I/2026, PNJ ghi nhận tổng doanh thu thuần đạt 17.245 tỷ VND, tăng trưởng vượt bậc 78,98 % so với quý I/thi2025; lợi nhuận sau thuế (phân bổ công ty mẹ) đạt 1.467 tỷ VND (tăng 116,5% so với cùng kỳ), biên lợi nhuận gộp hợp nhất 19,8%.

Chiến lược đầu tư

Theo tổng cục thống kê, tổng mức bán lẻ 3 tháng gần nhất đạt xấp xỉ 12%, mặc dù đà phục hồi sức mua nội địa đầy hứa hẹn, áp lực chi phí logistics và tồn kho cao do độ trễ năng lượng của Quý I vẫn sẽ tiếp tục đè nặng lên biên lợi nhuận gộp của các doanh nghiệp. Kết quả kinh doanh Quý II.2026 sẽ là phép thử khả năng thích nghi của các doanh nghiệp bán lẻ trước khi vào chu kỳ hồi phục trung hạn.