Tiếp nhận nhiều tư liệu quý về liệt sĩ Mậu Thân 1968 từ Hoa Kỳ

Bổ sung cơ sở xác định danh tính liệt sĩ

Chiều 9/7, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ TP.HCM tổ chức Lễ tiếp nhận hồ sơ, tài liệu và kỷ vật chiến tranh do Nhóm nghiên cứu Dự án, sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) thuộc Đại học Công nghệ Texas Tech (Hoa Kỳ) trao tặng.

Hoạt động nằm trong cao điểm triển khai Chiến dịch "500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", góp phần tăng cường hợp tác quốc tế trong khai thác tư liệu lịch sử, phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và khắc phục hậu quả chiến tranh.

Buổi lễ do ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, Trưởng Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ TP.HCM chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Tư lệnh TP.HCM, các sở, ngành và đại diện Nhóm nghiên cứu VWAI.

Tại buổi lễ, Ban Chỉ đạo TP.HCM tiếp nhận nhiều hồ sơ, tài liệu quan trọng, gồm hồ sơ của ba kỷ vật liệt sĩ; sơ đồ chôn cất 21 liệt sĩ tại Bệnh viện K76A; hồ sơ giải mã mật danh đơn vị liên quan đến hiện vật được phát hiện trong quá trình khai quật tại Công viên Lê Thị Riêng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Alex Thái, đồng chủ nhiệm Dự án VWAI tại Việt Nam cho biết, sau cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 và các cơ quan Trung ương, nhóm nghiên cứu đã phối hợp chặt chẽ với nhiều đơn vị của Việt Nam để khai thác, phục dựng các tài liệu do Quân đội Hoa Kỳ lưu giữ trong chiến tranh.

"Các hồ sơ được trao tặng lần này sẽ hỗ trợ đáng kể cho công tác nghiên cứu, xác minh và khoanh vùng các khu vực chôn cất liệt sĩ", Giáo sư Alex Thái nói.

Hiện dự án VWAI đang quản lý hơn 2,7 triệu trang tài liệu thu thập từ chiến trường và tiếp tục khai thác khoảng 30 triệu trang tư liệu từ các trung tâm lưu trữ quốc gia của Hoa Kỳ.

Với đội ngũ khoảng 40 chuyên gia đang làm việc tại Việt Nam, dự án kỳ vọng sẽ tiếp tục cung cấp nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.

Theo Luật sư Tạ Thu Phong, đại diện Dự án VWAI tại Việt Nam, phần lớn hồ sơ được phục dựng từ tài liệu gốc do Quân đội Hoa Kỳ thu thập trong chiến tranh, trong đó có nhiều sơ đồ chôn cất và hồ sơ quân nhân. Đây là nguồn tư liệu quan trọng giúp rút ngắn thời gian xác minh, đối chiếu thông tin và khoanh vùng các địa điểm nghi có mộ liệt sĩ.

Bước đầu xác định có hai tầng chôn cất

Thông tin tại buổi họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 9/7, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung - Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM cho biết, ba bộ hồ sơ vừa tiếp nhận có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ.

Trong đó, bộ hồ sơ về sơ đồ chôn cất 21 liệt sĩ tại Bệnh viện K76A sẽ hỗ trợ xác định vị trí các phần mộ. Bộ hồ sơ giải mã mật danh đơn vị có giá trị lớn trong việc đối chiếu với các hiện vật vừa phát hiện tại Công viên Lê Thị Riêng, qua đó góp phần xác định đơn vị chiến đấu và danh tính các liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Đặc biệt, ba kỷ vật của các liệt sĩ do phía Hoa Kỳ trao trả sẽ được Bộ Tư lệnh TP.HCM phối hợp với các cơ quan chức năng xác minh để trao lại cho thân nhân trước ngày 27/7, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

"Đây không chỉ là những hiện vật lịch sử mà còn là cầu nối để các gia đình liệt sĩ có thêm hy vọng tìm lại người thân sau nhiều thập kỷ", Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung nhấn mạnh.

Liên quan đến công tác khai quật tại Công viên Lê Thị Riêng, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết, đến nay lực lượng chức năng đã tìm thấy 11 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó có 6 bộ còn kèm di vật, 5 bộ chưa phát hiện giấy tờ hay hiện vật nhận dạng.

Qua khai quật, bước đầu xác định có hai tầng chôn cất. Tầng thứ nhất chủ yếu là các đơn vị chủ lực tham gia Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, trong khi tầng thứ hai được nhận định là các chiến sĩ Biệt động Sài Gòn.

Để bảo đảm tính khoa học, Ban Chỉ đạo đã điều chỉnh phương pháp khai quật theo từng lớp địa tầng, hoàn thành lớp này mới tiếp tục lớp khác nhằm phục vụ tốt nhất công tác xác định danh tính và nghiên cứu lịch sử.

Song song với quá trình khai quật, Bộ Tư lệnh TP.HCM đang phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam lấy mẫu ADN từ hài cốt và thân nhân liệt sĩ để đối chiếu. Đối với các trường hợp được cho là thuộc Tiểu đoàn 1 Long An, TP.HCM đã phối hợp Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Tây Ninh thu thập mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ hy sinh giai đoạn 1965-1969 để phục vụ giám định.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, ngoài khu vực đang khai quật, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục khảo sát các rãnh chôn cất còn lại tại Công viên Lê Thị Riêng cũng như nhiều vị trí mới được nhân chứng cung cấp. TP.HCM tiếp tục ứng dụng radar xuyên đất (GPR) và phương pháp đo điện trở suất để phát hiện các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ.

Đây là phương pháp đã được Bộ Tư lệnh TP.HCM triển khai hiệu quả từ năm 2025 và hiện được nhiều địa phương như Quảng Ngãi, Quảng Trị áp dụng. Bên cạnh đó, Bộ Tư lệnh TP.HCM cũng đang đẩy mạnh thu thập thông tin về các liệt sĩ hy sinh trong trận đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất rạng sáng 31/1/1968.

Chỉ sau hai ngày phát động, đơn vị đã tiếp nhận hơn 50 cuộc gọi và tin nhắn cung cấp thông tin từ TP.HCM và nhiều địa phương khác. Theo Ban Chỉ đạo TP.HCM, toàn bộ hồ sơ, tài liệu và kỷ vật vừa tiếp nhận sẽ được nghiên cứu, phân loại, đối chiếu với cơ sở dữ liệu hiện có, kết hợp xác minh thực địa và thông tin từ nhân chứng để từng bước xác định vị trí chôn cất, danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đồng thời trao trả kỷ vật cho thân nhân khi đủ điều kiện.