Thanh tra Chính phủ vừa thông báo Kết luận thanh tra số 243/KL-TTCP ngày 13/5/2026 về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và các vấn đề khác có liên quan tại Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) và Công ty TNHH Mi Hồng...

Theo Thanh tra Chính phủ, tính đến tháng 9/2025, cả nước có 14.612 doanh nghiệp có ngành nghề kinh doanh liên quan đến thị trường vàng. Trong đó, 38 đơn vị được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép kinh doanh vàng miếng; 6.960 doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ và 14.061 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh bán buôn, bán lẻ vàng, bạc, đá quý.

Nhiều vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng

Kết luận thanh tra ghi nhận công tác quản lý thị trường vàng thời gian qua đã đạt một số kết quả, trong đó hoạt động mua, bán vàng miếng được kiểm soát tương đối chặt chẽ, vàng miếng gần như không còn được sử dụng làm phương tiện thanh toán và công tác thanh tra, kiểm tra, phòng chống rửa tiền được tăng cường.

Tuy nhiên, qua thanh tra, cơ quan chức năng phát hiện hoạt động kinh doanh vàng vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu sót và vi phạm.

Mi Hồng bị chỉ ra nhiều vi phạm về phòng, chống rửa tiền

Đối với Công ty TNHH Mi Hồng, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp chưa báo cáo Ngân hàng Nhà nước về việc chấm dứt hoạt động kinh doanh vàng miếng tại một số chi nhánh.

Doanh nghiệp còn có vi phạm trong việc công bố thông tin, cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ cho khách hàng về sản phẩm cung cấp trên website.

Đáng chú ý, công tác phòng, chống rửa tiền tại Mi Hồng còn nhiều thiếu sót. Doanh nghiệp không thực hiện đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng, chống rửa tiền; thu thập thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ; không cập nhật, xác minh thông tin khách hàng; không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền và áp dụng biện pháp xử lý tương ứng. Những vi phạm này dẫn đến việc phải xem xét, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ xác định có việc kê khai thiếu thuế thu nhập cá nhân phải nộp của thành viên Hội đồng thành viên khi chuyển nhượng vốn.

SJC, PNJ có sai phạm về thuế

Đối với Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), kết luận thanh tra xác định doanh nghiệp vi phạm quy định kế toán trong việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vàng miếng, dẫn đến phải hạch toán tăng và nộp bổ sung vào ngân sách Nhà nước lợi nhuận còn lại năm 2024.

SJC đồng thời xác định không đúng giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế GTGT, dẫn đến kê khai thiếu thuế GTGT và phải nộp bổ sung đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.

Đối với Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ), Thanh tra Chính phủ cũng xác định việc xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế GTGT, dẫn đến kê khai thiếu thuế GTGT và phải nộp bổ sung theo quy định.

Xác định số tiền 93,733 tỷ đồng phải rà soát, xử lý

Một trong những nội dung đáng chú ý của kết luận thanh tra là số tiền được phát hiện qua thanh tra do các doanh nghiệp kê khai không đúng, tạm tính 93,733 tỷ đồng.

Theo Thanh tra Chính phủ, số tiền này gồm 29,515 tỷ đồng thuế GTGT; 4,322 tỷ đồng thuế thu nhập cá nhân; 0,229 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và 59,666 tỷ đồng lợi nhuận còn lại sau khi trích bổ sung các quỹ năm 2024. Cơ quan này kiến nghị Bộ Tài chính chỉ đạo cơ quan thuế rà soát, kiểm tra và xử lý việc thu nộp các khoản trên theo quy định.

Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu cơ quan thuế kiểm tra, xử lý việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước của các doanh nghiệp hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát ngân sách. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan chức năng xử lý theo thẩm quyền.

Chuyển Bộ Công an thông tin có dấu hiệu vi phạm

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ đã chuyển thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật để Bộ Công an xem xét, xử lý theo quy định.

Trong đó có việc 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với số tiền khoảng 2,084 tỷ đồng, khối lượng và giá trị giao dịch lớn, bất thường, không tương xứng với thu nhập của các cá nhân bán vàng.

Thanh tra Chính phủ cũng chuyển thông tin liên quan đến việc kê khai không đúng thuế và lợi nhuận còn lại với số tiền tạm tính 93,733 tỷ đồng của 6 doanh nghiệp. Đáng chú ý, trong đó có hành vi kê khai không đúng thuế GTGT đối với kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ diễn ra trong nhiều năm, có tính chất phổ biến, dẫn đến nộp thiếu thuế GTGT số tiền tạm tính 28,403 tỷ đồng.

Kiến nghị hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng

Bên cạnh việc chỉ ra sai phạm của các doanh nghiệp, Thanh tra Chính phủ cũng đánh giá còn những bất cập trong cơ chế quản lý thị trường vàng giai đoạn 2023-2025.

Theo kết luận, trong giai đoạn này, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ, làm hạn chế nguồn cung. Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn phải mua lượng lớn vàng nguyên liệu từ một số cá nhân có nguồn gốc, xuất xứ không rõ ràng, có dấu hiệu bất thường về khối lượng và giá trị giao dịch.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra một số nội dung cần nghiên cứu, điều chỉnh, bổ sung như cơ chế quản lý đối với các hoạt động kinh doanh vàng khác; phương thức thanh toán mua, bán vàng; quy định xử lý vi phạm đối với doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng không duy trì điều kiện kinh doanh; cơ chế cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu và quy định pháp luật cụ thể để xử lý hành vi găm hàng, thao túng thị trường vàng.