Thiếu sót từ khâu chuẩn bị dự án

Thanh tra tỉnh Cà Mau vừa công bố kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật đối với Dự án cải tạo và xây dựng hệ thống thoát nước và xử lý nước thải TP Cà Mau, giai đoạn 1.

Dự án được Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi vào tháng 2/2007, với tổng mức đầu tư ban đầu hơn 399 tỷ đồng, gồm 273 tỷ đồng vốn ODA và phần vốn đối ứng trong nước.

Sau hai lần điều chỉnh, tổng mức đầu tư dự án được nâng lên 567 tỷ đồng. Ban đầu, Công ty TNHH MTV Cấp thoát nước và Công trình đô thị Cà Mau được giao làm chủ đầu tư.

Đến tháng 10/2015, việc quản lý, thực hiện dự án được chuyển sang Ban Quản lý dự án công trình xây dựng tỉnh Cà Mau. Tuy nhiên, sau gần 20 năm, dự án vẫn chưa triển khai thi công, chưa đáp ứng mục tiêu đề ra.

Theo kết luận thanh tra, những hạn chế, thiếu sót xuất hiện ngay từ khâu lập hồ sơ. Các đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi đã xác định tổng mức đầu tư chưa đầy đủ về khối lượng, chi phí.

Nhiều hạng mục không có cơ sở, dữ liệu tính toán; việc xác định chi phí dự phòng chưa phù hợp, dẫn đến tổng mức đầu tư thấp hơn yêu cầu thực tế.

Đáng chú ý, những thiếu sót trong hồ sơ tư vấn không được phát hiện kịp thời trong quá trình thẩm định.

Cụ thể, Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) khi thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi đã thiếu kiểm tra, không phát hiện việc đơn vị tư vấn lập thiếu khối lượng, chi phí.

Sở Xây dựng, trong quá trình tham gia ý kiến về thiết kế cơ sở, cũng không phát hiện việc đơn vị tư vấn lập tổng mức đầu tư chưa đầy đủ khối lượng, chi phí.

Theo kết luận thanh tra, việc ban hành kết quả thẩm định và tờ trình tham mưu UBND tỉnh phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi chưa bảo đảm quy định.

Ngoài ra, báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án được phê duyệt khi chưa thông qua HĐND tỉnh Cà Mau.

Những hạn chế được chỉ ra cho thấy, thiếu sót không chỉ xuất hiện ở đơn vị tư vấn mà còn kéo dài qua nhiều khâu, từ thẩm định đến tham mưu, phê duyệt dự án.

Tồn tại trong quản lý và thực hiện dự án

Không chỉ tồn tại trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, quá trình quản lý và thực hiện dự án cũng để xảy ra nhiều hạn chế. Thanh tra tỉnh Cà Mau xác định chủ đầu tư đã ban hành quyết định chỉ định thầu khi dự toán chuẩn bị đầu tư chưa được phê duyệt.

Một số hợp đồng đã được nghiệm thu, thanh toán nhưng đến thời điểm thanh tra vẫn chưa ký biên bản thanh lý. Công tác kiểm tra, giám sát, nghiệm thu báo cáo nghiên cứu khả thi chưa được thực hiện chặt chẽ.

Việc quản lý thiếu chặt chẽ cũng khiến 4 gói thầu thực hiện chậm tiến độ so với thời hạn hợp đồng.

Chủ đầu tư chưa kịp thời thu hồi tiền tạm ứng đối với một số doanh nghiệp. Trong đó, Công ty Cổ phần INNO còn 174 triệu đồng; Công ty Cổ phần Nước, Môi trường và Hạ tầng kỹ thuật Sài Gòn còn 169 triệu đồng.

Đến tháng 1/2026, chủ đầu tư đã thanh toán hơn 36 tỷ đồng cho các hợp đồng phục vụ công tác chuẩn bị đầu tư như lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, nghiên cứu khả thi, đánh giá tác động môi trường, thẩm định và thiết kế. Trong khi đó, dự án vẫn chưa thể triển khai thi công.

Sự chậm trễ kéo dài cũng khiến mục tiêu cải thiện hệ thống thoát nước và xử lý nước thải cho đô thị Cà Mau chưa đạt được. Hệ thống thoát nước hiện hữu tiếp tục xuống cấp; nhiều tuyến đường như Nguyễn Trãi, Trần Hưng Đạo vẫn thường xuyên xảy ra tình trạng ngập nước khi mưa lớn kết hợp triều cường.

Từ những hạn chế, thiếu sót được xác định, Thanh tra tỉnh Cà Mau kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo tổ chức kiểm điểm vai trò, trách nhiệm đối với ông Nguyễn Văn Nở, nguyên Giám đốc và ông Nguyễn Chí Thành, nguyên Phó Giám đốc Công ty Cấp thoát nước và Công trình đô thị Cà Mau; ông Trần Lĩnh Trang, nguyên Giám đốc Ban Quản lý dự án công trình xây dựng tỉnh Cà Mau.

Thanh tra cũng kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm đối với ông Nguyễn Quốc Định, nguyên Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Cà Mau; ông Nguyễn Việt Hùng và ông Hồ Hoàn Tất, nguyên Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Cà Mau.

Đáng chú ý, Thanh tra tỉnh Cà Mau kiến nghị kiểm điểm vai trò, trách nhiệm đối với ông Dương Tiến Dũng, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau.

Theo kết luận thanh tra, ông Dương Tiến Dũng đã ký phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh nhưng không phát hiện việc xác định chưa đầy đủ khối lượng, chi phí của đơn vị tư vấn, dẫn đến tổng mức đầu tư thấp hơn yêu cầu thực tế.

Kết luận thanh tra cho thấy, những tồn tại của dự án không chỉ dừng lại ở việc chậm triển khai mà còn xuất hiện xuyên suốt quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án.

Gần 20 năm kể từ khi được phê duyệt, dự án vẫn chưa thể triển khai, trong khi tình trạng ngập úng tại nhiều khu vực vẫn tiếp diễn. Kết luận thanh tra đã chỉ ra những hạn chế kéo dài qua nhiều khâu và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Vấn đề còn lại là việc khắc phục những tồn tại để dự án không tiếp tục rơi vào vòng luẩn quẩn của sự chậm trễ, đồng thời sớm giải quyết những bất cập về thoát nước và xử lý nước thải đang ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.