TAND khu vực 2 - TP.HCM đạt nhiều kết quả tích cực sau một năm vận hành mô hình mới

PV: Đến nay, sau gần 1 năm vận hành mô hình TAND 3 cấp gắn với chính quyền 2 cấp, xin ông cho biết những kết quả mà TAND khu vực 2 đạt được?

Ông Nguyễn Thành Vinh, Chánh án TAND khu vực 2: TAND khu vực 2- TPHCM được thành lập trên cơ sở tiếp nối truyền thống của TAND TP Thủ Đức. Trước đây đã trải qua các giai đoạn sáp nhập (TAND Quận 2, TAND Quận 9 cũ) nên có rất nhiều kinh nghiệm. Khi mô hình TAND 3 cấp được vận hành, TAND khu vực 2 nhanh chóng bắt nhịp, vận hành ổn định.

Thời điểm sáp nhập, đơn vị có nhiều cấp phó, tuy nhiên đến nay TAND khu vực 2 chỉ còn 4 Phó Chánh án phụ trách từng lĩnh vực. Tòa có 124 biên chế, 10 Thẩm phán bậc 2, 62 Thẩm phán bậc 1, 46 Thư ký.

Như vậy, TAND khu vực 2 đã chủ động sắp xếp bộ máy, nhân sự theo đúng chủ trương cấp trên, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Về tổ chức Đảng, một năm qua hoạt động theo mô hình mới đã có bước chuyển biến tích cực. Tổ chức Đảng của TAND khu vực 2 là một chi bộ thuộc Đảng bộ TAND TPHCM. Với tổng 106 đảng viên, được tổ chức thành bốn tổ Đảng. Mỗi tổ đều có đồng chí Phó Chánh án phụ trách sát sao nên đảm bảo công tác chính trị, tư tưởng cũng như công tác nghiệp vụ giải quyết án.

TAND khu vực 2 đã rà soát, sắp xếp lại nhân sự theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối trung gian, tập trung nguồn lực cho công tác nghiệp vụ xét xử. Đơn vị đã tiếp nhận và phân công công việc cho Thẩm phán, Thư ký dựa trên năng lực và vị trí việc làm. Đội ngũ cán bộ sau khi kiện toàn có sự biến đổi về chất rất rõ rệt. Năng lực chuyên môn của Thẩm phán và Thư ký đáp ứng tốt yêu cầu giải quyết các vụ việc thuộc thẩm quyền mới của TAND khu vực.

Tuy gặp nhiều khó khăn thử thách nhưng cán bộ, công chức của đơn vị vẫn giữ tư tưởng ổn định, yên tâm công tác. Chi ủy và lãnh đạo đơn vị thường xuyên phát động các phong trào thi đua, kịp thời khen thưởng đột xuất, tạo động lực thi đua lành mạnh và khơi dậy tinh thần cống hiến, trách nhiệm với công việc.

Đội ngũ cán bộ có mức độ thích ứng công nghệ rất nhanh. 100% Thẩm phán và Thư ký sử dụng thành thạo phần mềm Quản lý án, Hệ thống Tòa án điện tử và tương tác hiệu quả với Trợ lý ảo. Việc xét xử trực tuyến và cấp tống đạt văn bản điện tử được thực hiện đồng bộ, góp phần tăng năng suất lao động. Tôi cho rằng, mô hình TAND 3 cấp hiện nay là hết sức đúng đắn, khoa học, phù hợp với yêu cầu thực tiễn tinh gọn, hiệu quả vì lợi ích chung.

Theo thống kê, từ ngày 01/7/2025 đến 30/4/2026 TAND khu vực 2 thụ lý, giải quyết 10.967 vụ việc (cao hơn so với cùng kỳ là 807 vụ, việc). Trong đó, giải quyết 6.383 vụ việc (cao hơn so với cùng kỳ 788 vụ việc. Trước sáp nhập, TAND TP Thủ Đức trung bình thụ lý, giải quyết từ 6.000- 8.000 vụ việc/năm. Sau sáp nhập, số lượng án đã tăng lên trên 10.000 vụ việc/ năm.

Luật Tổ chức TAND mới quy định gần như đưa tất cả các vụ việc TAND khu vực giải quyết, trong khi số lượng Thẩm phán và Thư ký còn hạn chế. Bên cạnh đó, thực hiện xây dựng Tòa án điện tử, số lượng đầu công việc tăng lên rất nhiều như: thực hiện scan hồ sơ, số hóa hồ sơ, án văn lưu trữ, nhập số liệu lên phần mềm, công bố bản án trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án … nhưng số lượng Thư ký còn hạn chế.

Hiện một Thư ký giúp việc cho 3 Thẩm phán, với số lượng Thẩm phán, Thư ký/số lượng hồ sơ phải giải quyết là lớn. Tuy nhiên, toàn thể lãnh đạo đơn vị cùng cán bộ, công chức xác định phải cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

PV: Việc TAND khu vực 2 hoán đổi trụ sở giữa các cơ quan là sáng kiến hay, xin ông nói thêm về vấn đề này?

Ông Nguyễn Thành Vinh, Chánh án TAND khu vực 2: Thực tiễn, sau sáp nhập, cơ sở vật chất của Tòa án có sự phân bố không đồng đều, nhất là TAND khu vực được hợp thành từ nhiều TAND cấp huyện. Có nơi được sáp nhập thì tập trung cơ sở vật chất nhưng cũng có nơi sáp nhập thì phân tán, dẫn đến khó khăn trong công tác, điều hành.

TAND khu vực 2 đã mạnh dạn làm việc và hoán đổi với các cơ quan khác như: Viện kiểm sát, Thi hành án ngay trong năm 2025. Đến nay việc hoán đổi đã hoàn thành, TAND khu vực 2 đã có cụm nhà công vụ và hoạt động tập trung ở vùng trung tâm Quận 2 cũ, thuận tiện cho cán bộ cũng như người dân.

Từ thực tế này, tôi kiến nghị các Tòa án khác nếu có thì nên mạnh dạn triển khai việc hoán đổi trụ sở giữa các cơ quan, để tập trung, thống nhất trong hoạt động, điều hành, hiệu quả, tránh tình trạng lãng phí.

PV: Xin ông cho biết những hạn chế nào về cơ chế phối hợp giữa TAND khu vực và các cơ quan khác khi thực hiện mô hình TAND 3 cấp gắn với chính quyền 2 cấp? Nếu có thì cần giải pháp ra sao để khắc phục những vấn đề này?

Ông Nguyễn Thành Vinh, Chánh án TAND khu vực 2: Về công tác phối hợp hiện nay, sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, TAND, VKSND và Thi hành án đã có sự đồng bộ với nhau về cơ cấu nên việc phối hợp khá thuận lợi, nhanh chóng kịp thời.

Ngoài ra, TAND khu vực 2 đã ký kết liên ngành với UBND 12 phường trên địa bàn, để thống nhất công tác phối hợp trong hoạt động. Tuy nhiên, đối với việc phối hợp với các đơn vị Công an hiện nay đang gặp nhiều khó khăn do cơ cấu tổ chức của ngành công an khá khác. Trước đây, còn công an cấp huyện thì cơ chế phối hợp với TAND cấp huyện là liên thông, thống nhất dễ dàng. Tuy nhiên, cơ cấu tổ chức của cơ quan công an hiện nay chỉ có cấp tỉnh và cấp xã nên bị phân tán, việc phối hợp gần như đứt quãng, gây khó khăn trong công tác giải quyết án.

Một vấn đề nữa là, công tác phối hợp giữa nhà tạm giam, tạm giữ của cơ quan công an hiện đang khá bất cập. Theo mô hình tổ chức của cơ quan công an, các nhà tạm giam, tạm giữ chuyển về công an tỉnh quản lý. Việc phân phạm nhân về các phân trại khác nhau ở nhiều nơi xa gây khó khăn cho công tác dẫn giải ra Tòa xét xét xử. Do đó để thuận lợi thì cần có phải áp dụng xét xử trực tuyến để giảm bớt chi phí, thời gian, tăng hiệu quả. Tôi kiến nghị, cần có cơ chế liên thông phối hợp thống nhất chặt chẽ giữa Tòa án và công an các xã phường, từ đó giúp giải quyết án nhanh chóng, hiệu quả nhất là loại án hình sự.

PV: Về thẩm quyền TAND khu vực được giao xét xử án hình sự đến loại tội phạm rất nghiêm trọng. Theo ông như vậy đã hợp lý hay cần thêm thẩm quyền để giảm tải cho TAND cấp tỉnh, rút ngắn quy trình tố tụng?

Ông Nguyễn Thành Vinh, Chánh án TAND khu vực 2: Theo tôi, quy định TAND khu vực hiện được giao thẩm quyền giải quyết sơ thẩm tất cả các loại án là phù hợp, đúng với nhu cầu thực tiễn. Với năng lực hiện nay, tôi cho rằng cần trao quyền mạnh mẽ hơn nữa, cụ thể TAND khu vực được giải quyết án hình sự đối với án hình sự có thời hạn. Nếu như vậy, TAND cấp tỉnh chỉ còn xét xử án hình sự có mức tù chung thân, tử hình.

Tôi nghĩ đây là quan điểm có cơ sở, bởi lẽ sau sáp nhập, đội ngũ Thẩm phán, Thư ký TAND khu vực được tuyển chọn lại khá chất lượng, số lượng Thẩm phán bậc II nhiều, trình độ nghiệp vụ tốt và có thể đảm đương được các vụ án có tính chất phức tạp mà mức án 20 năm, tổng hợp hình phạt không vượt quá 30 năm. Điều này nếu được thì giảm tải rất lớn cấp tòa xét xử, rút gọn quy trình tố tụng, đỡ chi phí, có lợi cho người dân.

PV: Xin cám ơn ông về cuộc trao đổi này!