Từ phòng xét xử đến các bộ phận hành chính tư pháp, tiếp công dân, cán bộ, Thẩm phán, Thư ký đều tập trung cao độ cho từng phần việc.

Tại trụ sở TAND tỉnh Lâm Đồng và cơ sở 1 tại phường Phú Thủy, các phiên tòa được tổ chức nhằm tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia tố tụng.

Trong khi đó, tại các phòng lãnh đạo, phòng chuyên môn và bộ phận giúp việc, nhiều cán bộ vẫn miệt mài làm việc sau giờ hành chính, tranh thủ nghiên cứu hồ sơ, hoàn tất thủ tục và chuẩn bị đưa vụ án ra xét xử.

Siết chặt tiến độ

Trước yêu cầu của đợt cao điểm, Đảng ủy, lãnh đạo TAND tỉnh Lâm Đồng tập trung triển khai các nhóm giải pháp nhằm bảo đảm cả tiến độ lẫn chất lượng giải quyết án.

Theo số liệu của TAND hai cấp tỉnh Lâm Đồng, đến ngày 30/6/2026, toàn hệ thống thụ lý 29.469 vụ, việc, giải quyết 19.160 vụ, việc, đạt tỷ lệ 65%, còn 10.309 vụ, việc.

Đến ngày 31/7/2026, số vụ, việc thụ lý tăng lên 31.864, trong đó đã giải quyết 22.044 vụ, việc, đạt 69,2%, còn 9.820 vụ, việc.

Tính đến ngày 31/8/2026, TAND hai cấp thụ lý 33.261 vụ, việc, giải quyết 25.021 vụ, việc, đạt tỷ lệ 75,2%, còn 8.240 vụ, việc.

Trong đó, TAND tỉnh thụ lý 2.603 vụ, việc, giải quyết 1.895 vụ, còn 708 vụ, đạt tỷ lệ 72,8%. Các TAND khu vực thụ lý 30.660 vụ, việc, giải quyết 23.122 vụ, còn 7.538 vụ, việc, đạt tỷ lệ 75,4%.

Để thúc đẩy tiến độ, lãnh đạo TAND tỉnh yêu cầu TAND tỉnh và các TAND khu vực chủ động xây dựng quy chế phối hợp với các cơ quan liên quan, tập trung vào những nội dung thường tác động trực tiếp đến thời gian giải quyết án như cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ; xem xét, thẩm định tại chỗ; định giá tài sản; chuyển giao tài liệu, giấy tờ trong các vụ án dân sự, hành chính.

Đến nay, TAND tỉnh Lâm Đồng, VKSND tỉnh và UBND tỉnh đã tổ chức ký kết Quy chế phối hợp. Tại cấp khu vực, 17/17 TAND khu vực đã hoàn tất việc ký kết quy chế, đạt 100%.

Việc hình thành cơ chế phối hợp thống nhất được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình giải quyết án.

Cùng với đó, phần mềm quản lý án được sử dụng để kiểm soát tiến độ từng vụ việc. Lãnh đạo có thể theo dõi số lượng án đầu vào, tiến độ giải quyết của từng Thẩm phán, qua đó kịp thời đôn đốc hoặc hỗ trợ khi phát sinh khó khăn.

Số liệu giải quyết án được đưa vào các cuộc họp giao ban để đánh giá, so sánh. Những Thẩm phán, Thư ký có kết quả giải quyết cao được tuyên dương, khen thưởng; những trường hợp còn vướng mắc được lãnh đạo trực tiếp nắm bắt để chỉ đạo xử lý.

Đối với án tồn, yêu cầu được đặt ra là khẩn trương nghiên cứu, đưa ra giải quyết, không để án quá hạn do nguyên nhân chủ quan. Thẩm phán phải thường xuyên cập nhật tiến độ, kết quả xử lý trên phần mềm quản lý án.

Văn phòng TAND tỉnh cũng được giao tổng hợp cụ thể số vụ, việc đã giải quyết, những vụ hoãn, lý do hoãn, vụ ngừng phiên tòa và nguyên nhân. Trên cơ sở đó, lãnh đạo phụ trách từng lĩnh vực có thể kịp thời chỉ đạo xử lý các trường hợp hoãn hoặc ngừng phiên tòa không có căn cứ pháp luật.

Một giải pháp được triển khai trong chặng nước rút là tăng cường làm việc vào ngày thứ Bảy. Việc dành thêm thời gian làm việc giúp Thẩm phán, Thư ký có điều kiện nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị xét xử và xử lý những vụ án đang cần đẩy nhanh tiến độ.

Chủ động tháo gỡ những “nút thắt”

Trong lĩnh vực hình sự, áp lực công việc càng lớn khi số lượng Thẩm phán, Thư ký của tòa Hình sự giảm sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, trong khi yêu cầu về tiến độ và chất lượng xét xử ngày càng cao.

Để tránh bị động, ngay khi được phân công, Thẩm phán phải phân loại án sơ thẩm, phúc thẩm, đánh giá tính chất và mức độ phức tạp của từng vụ để xây dựng kế hoạch giải quyết.

Những vụ án đơn giản, đủ điều kiện được ưu tiên đưa ra giải quyết sớm. Đối với vụ án có nhiều bị cáo hoặc tính chất phức tạp, Thẩm phán tập trung nghiên cứu chứng cứ, lời khai, xác định các vấn đề cần chứng minh và chủ động phối hợp với những cơ quan tiến hành tố tụng khi cần thiết.

Trong khi đó, đối với án dân sự, những khó khăn thường phát sinh ngay từ các bước tố tụng trước xét xử. Một vụ án dù đã được nghiên cứu về nội dung nhưng nếu việc tống đạt chưa hoàn tất hoặc chưa bảo đảm hợp lệ thì chưa thể đưa ra giải quyết.

Các hoạt động xác minh, đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản, thu thập chứng cứ cũng có thể kéo dài thời gian, nhất là đối với tranh chấp đất đai, tài sản. Một khâu bị chậm có thể kéo theo nhiều công việc phía sau và tác động đến toàn bộ tiến độ vụ án.

TAND tỉnh đã phối hợp với chính quyền địa phương, công an, thừa phát lại và bưu chính để thực hiện công tác tống đạt. Tuy nhiên, nguồn lực dành cho công việc này vẫn còn hạn chế.

Từ thực tế đó, yêu cầu đặt ra là Thẩm phán phải chủ động dự liệu các vấn đề có thể phát sinh ngay khi tiếp nhận hồ sơ. Vụ án cần xác minh, đo đạc, định giá hay bổ sung chứng cứ phải được nhận diện sớm để xây dựng kế hoạch phối hợp thực hiện.

Trong thời gian chờ kết quả của một khâu, những nội dung khác của hồ sơ vẫn tiếp tục được nghiên cứu, tránh để một phần việc chưa hoàn thành làm đình trệ toàn bộ quá trình chuẩn bị xét xử. Khi các vấn đề được làm rõ và chứng cứ đầy đủ, vụ án được đưa ra xét xử theo kế hoạch.

Công tác thu thập hồ sơ, tài liệu từ các cơ quan hành chính Nhà nước cũng là một điểm cần tháo gỡ. Có trường hợp Tòa án đã ban hành quyết định yêu cầu cung cấp chứng cứ nhưng việc cung cấp vẫn chậm. Một số tài liệu phải tìm kiếm từ kho lưu trữ, hồ sơ qua nhiều thời kỳ thiếu đồng bộ.

Đáng chú ý, trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng cũng như tiếp cận, lưu trữ hồ sơ của chính quyền trước đây tại một số nơi còn lúng túng, ảnh hưởng đến quá trình thu thập tài liệu, chứng cứ.

Đối với án hành chính, khó khăn lại đến từ sự tham gia của người bị kiện. Có trường hợp người bị kiện không tham gia quá trình giải quyết, không có văn bản trả lời về căn cứ, tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính bị kiện; không tham gia đối thoại hoặc cung cấp chưa đầy đủ hồ sơ chứng minh.

Để hạn chế thời gian chờ đợi, Thẩm phán phải thường xuyên theo dõi, đôn đốc các cơ quan chuyên môn cung cấp tài liệu, nhất là những hồ sơ liên quan đến đo đạc, thẩm định và quản lý đất đai.

Tòa Hành chính đồng thời chú trọng tổ chức đối thoại giữa người khởi kiện và người bị kiện. Qua đối thoại, Thẩm phán phân tích các quy định pháp luật liên quan, giúp các bên hiểu rõ căn cứ của vụ việc, tạo điều kiện tháo gỡ vướng mắc và rút ngắn thời gian giải quyết nhưng vẫn bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

Tăng tốc nhưng không đánh đổi chất lượng

Trong chặng nước rút, áp lực công việc không chỉ đặt lên vai Thẩm phán. Các Thư ký cũng phải xử lý khối lượng lớn công việc từ nghiên cứu hồ sơ, tổng hợp tài liệu, chứng cứ, soạn thảo văn bản tố tụng đến tống đạt giấy tờ, triệu tập đương sự, xác minh địa chỉ và chuẩn bị các điều kiện cho phiên tòa.

Có những vụ án gần hết thời hạn giải quyết nhưng việc triệu tập, tống đạt cho đương sự gặp khó khăn do người này không còn ở địa chỉ đã cung cấp.

Thư ký phải nhiều lần liên hệ với đương sự, người thân hoặc chính quyền địa phương để xác minh nơi cư trú, đồng thời theo dõi quá trình gửi, nhận văn bản tố tụng.

Những phần việc tưởng như riêng lẻ này lại có tác động trực tiếp đến tiến độ chung. Một văn bản chưa được tống đạt hợp lệ, một địa chỉ chưa xác minh được hay một tài liệu chưa được cung cấp đều có thể khiến quá trình giải quyết vụ án kéo dài.

Bởi vậy, việc tăng tốc tại TAND hai cấp tỉnh Lâm Đồng được đặt trên nền tảng kiểm soát chặt từng khâu. Lãnh đạo TAND tỉnh giao chỉ tiêu giải quyết án cho từng Thẩm phán, đồng thời theo dõi tiến độ hằng tuần để kịp thời đôn đốc, nhắc nhở và tháo gỡ những khó khăn phát sinh.

Từ việc ứng dụng phần mềm quản lý án, tăng cường phối hợp liên ngành, làm việc thêm ngày thứ Bảy đến chủ động xử lý các hồ sơ còn vướng mắc, các giải pháp đều hướng đến mục tiêu chung là giảm án tồn, bảo đảm thời hạn tố tụng.

Trong đó, yêu cầu xuyên suốt vẫn là không chạy theo số lượng mà bỏ qua chất lượng. Mỗi vụ việc phải được xem xét toàn diện, đầy đủ và thận trọng; mỗi bản án, quyết định phải được ban hành đúng pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

Đó cũng là cách TAND hai cấp tỉnh Lâm Đồng tận dụng từng ngày trong chặng nước rút của đợt cao điểm “90 ngày giải quyết đơn, án”, hướng tới hoàn thành nhiệm vụ đúng tiến độ nhưng vẫn giữ vững yêu cầu về chất lượng xét xử.