Siết quản lý dùng mạng xã hội: Giới hạn độ tuổi là cần thiết

Làn sóng siết chặt không gian mạng trên toàn cầu

Làn sóng ban hành lệnh cấm hoặc siết chặt độ tuổi sử dụng mạng xã hội (MXH) đang ngày càng mạnh mẽ trên toàn cầu. Quyết định này được đưa ra sau những tiếng nói quyết liệt từ phụ huynh và các nhà giáo dục nhằm bảo vệ trẻ em trước hệ lụy về sức khỏe tâm thần (trầm cảm, lo âu), bạo lực mạng và các nội dung độc hại.

Ở độ tuổi vị thành niên, trẻ chưa đủ nhận thức để lường trước các rủi ro khi chia sẻ dữ liệu cá nhân, hình ảnh hay vị trí của mình. Mục tiêu cao nhất của các quy định này là hướng trẻ phát triển trí tuệ cảm xúc lành mạnh trong thế giới thực.

Bình luận về vấn đề này, Luật sư Trương Văn Tuấn (Đoàn Luật sư TP.HCM) bày tỏ sự đồng tình với việc giới hạn độ tuổi, nhưng nhấn mạnh đó phải là một cơ chế kiểm soát hợp lý và tôn trọng quyền trẻ em.

"Tại sao giới hạn độ tuổi là cần thiết? Luật Trẻ em quy định trẻ em là người dưới 16 tuổi. Việc luật hóa độ tuổi giúp Nhà nước có căn cứ quản lý, xử phạt các tập đoàn công nghệ nếu cố tình tiếp cận đối tượng này. Đồng thời, đây là thông điệp mạnh mẽ gửi tới phụ huynh rằng mạng xã hội là không gian chứa đựng rủi ro cao, tương tự như việc cấm trẻ em uống rượu bia hay lái xe" - Luật sư Tuấn phân tích.

Chế tài đã có, nhưng cha mẹ không thể "phó mặc"

Tại Việt Nam, hành lang pháp lý đã bước đầu nội hóa trách nhiệm của người giám hộ. Cụ thể, Nghị định 147/2024/NĐ-CP quy định rõ: Đối với người dùng dưới 16 tuổi, cha mẹ hoặc người giám hộ phải đăng ký tài khoản bằng thông tin của mình, đồng thời có trách nhiệm giám sát, quản lý nội dung trẻ truy cập, đăng tải và chia sẻ.

Tuy nhiên, Luật sư Trương Văn Tuấn thẳng thắn chỉ ra, hiệu quả thực tế phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng công nghệ, thời gian và mức độ quan tâm của phụ huynh. Trong thực tế, trẻ dưới 16 tuổi tham gia MXH qua rất nhiều kênh như nhóm chat lớp học, nhóm học thêm, các câu lạc bộ... Nếu người lớn chỉ cấm cản một cách máy móc mà không giải thích, trẻ sẽ tìm mọi cách "vượt rào" bằng tài khoản ẩn danh hoặc mượn thiết bị của người lớn.

"Khi trẻ 'vượt rào', cha mẹ không những không bảo vệ được con mà còn mất luôn khả năng theo dõi, đồng hành, khiến rủi ro tăng lên gấp bội. Việc cấm đoán không đi kèm với giáo dục sẽ không bền vững. Cha mẹ phải là người kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị thay vì giao phó hoàn toàn cho bộ lọc của Nhà nước" - Luật sư Tuấn nhấn mạnh.

Giải pháp toàn diện: Kiềng ba chân "Pháp luật - Công nghệ - Thực tiễn"

Để tạo ra môi trường an toàn nhưng không tước đi "quyền phát triển" trong kỷ nguyên số của trẻ, Luật sư Trương Văn Tuấn đề xuất mô hình giải pháp đồng bộ, hoàn thiện thể chế gắn liền với trách nhiệm công nghệ.

Chuẩn hóa quy trình "giám hộ số": Triển khai nghiêm túc Nghị định 147/2024/NĐ-CP và Luật An ninh mạng. Bắt buộc tài khoản của trẻ dưới 16 tuổi phải liên kết trực tiếp với thông tin định danh của cha mẹ.

Buộc các doanh nghiệp công nghệ áp dụng thuật toán riêng cho trẻ em: Tuân thủ Bộ tiêu chuẩn cơ sở về sản phẩm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; chặn quảng cáo định hướng, tự động dán nhãn game và lọc nội dung độc hại theo độ tuổi.

Tăng chế tài xử phạt nặng: Kiên quyết xử lý các nền tảng MXH cố tình vi phạm quy định bảo vệ trẻ em hoặc làm rò rỉ dữ liệu cá nhân của người vị thành niên.

Xây dựng môi trường mạng thay thế: Nhà nước cần thúc đẩy đầu tư vào các ứng dụng, MXH nội địa thuần giáo dục, khoa học và giải trí an toàn được thiết kế riêng cho học sinh, thay vì chỉ cấm đoán cực đoan.

Trang bị "hộ chiếu số" thông qua học đường: Thay vì các tiết học tin học văn phòng truyền thống, cần đưa nội dung nâng cao năng lực số vào chương trình chính khóa, dạy trẻ cách nhận diện bạo lực mạng, bảo mật thông tin và quản lý thời gian sử dụng thiết bị.

Thiết lập phòng tuyến "Gia đình - Nhà trường": Thực hiện quyết liệt theo Quyết định 468/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”. Phổ cập các ứng dụng quản lý thời gian, lọc nội dung trực tiếp trên thiết bị của gia đình, khuyến khích cha mẹ chủ động đồng hành cùng con thay vì phó mặc cho xã hội.