Sẽ đưa vào vận hành chính thức Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư từ 01/7/2021

Tại Phiên họp thứ 47 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khi thảo luận về một số vấn đề của Dự án LuậtCư trú (sửa đổi), đang còn một số ý kiến khác nhau, đồng chí Hoàng Thanh Tùng - Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho rằng, việc đổi mới phương thức quản lý cư trú của công dân từ cách thức thủ công, truyền thống bằng Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú và các tàng thư văn bản sang quản lý bằng số hóa, có kết nối thông suốt giữa các cơ quan đăng ký, quản lý cư trú trên cả nước thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú và số định danh cá nhân là hoàn toàn phù hợp với xu thế hiện đại hóa phương thức quản lý nhà nước, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng Chính phủ điện tử.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng phát biểu đánh giá cao việc Chính phủ, Bộ Công an cùng các cơ quan liên quan đã thể hiện quyết tâm rất cao, có nhiều văn bản chỉ đạo và hành động quyết liệt phấn đấu hoàn thành việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú. Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội khẳng định, việc thay đổi phương thức quản lý dân cư phải trên tinh thần tạo điều kiện thông thoáng, thuận lợi cho người dân về chỗ ở, đảm bảo điều kiện sinh sống của người dân, nhất là đảm bảo quyền được học tập, quản lý nơi ở hợp pháp, thực hiện các chính sách cứu trợ, chính sách an sinh xã hội cho người dân. Do đó, Chính phủ cần tập trung chỉ đạo, bố trí đủ nguồn lực để tổ chức triển khai có hiệu quả, đúng tiến độ đã nêu trong dự thảo Luật, theo hướng giảm tối đa thủ tục hành chính rườm rà cho người dân.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng phát biểu phiên họp (Ảnh: quochoi.vn)

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nêu thực tế hầu hết các nước trên thế giới không còn sử dụng quản lý dân cư bằng hộ khẩu mà quản lý dân cư bằng số định danh cá nhân, căn cước công dân trong đó bao gồm tất cả các số liệu về cá nhân để quản lý tốt hơn. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, quyền tự do cư trú, tự do đi lại đã được Hiến pháp quy định, trong khi công tác quản lý dân cư bằng sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã quá lạc hậu nên việc xây dựng cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia là cần thiết và cũng cần liên tục đổi mới, cập nhật, ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý dân cư.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý khoảng 30 thủ tục hành chính có liên quan đến sổ hộ khẩu thì cần được rà soát, bởi đây là những thủ tục do chúng ta định ra nhưng thời điểm này lạc hậu thì cần được loại bỏ, cải cách, đổi mới cho phù hợp với yêu cầu mới. Việc đề ra các quy định như tạm trú, tạm vắng nhưng trên thực tế không quản lý được. Vì vậy, cần thay đổi theo hướng cái gì tiến bộ, hiện đại, thuận tiện cho nhân dân thì cần làm và phải làm sớm, không được luyến tiếc những thủ tục hành chính quá rườm rà.

Liên quan đến thời điểm có hiệu lực pháp luật và quy định chuyển tiếp chuyển đổi phương thức quản lý dân cư quy định tại Điều 39 và Điều 40 của dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi), tại phiên họp còn có ý kiến khác nhau giữa thường trực Ủy ban Pháp luật và cơ quan soạn thảo.

Một số đại biểu của Thường trực Ủy ban Pháp luật băn khoăn về tính khả thi của lộ trình chuyển đổi phương thức quản lý dân cư và cho rằng quy định thời điểm có hiệu lực của Luật là từ ngày 01/7/2021 là không đủ thời gian để bảo đảm các cơ sở dữ liệu liên quan có thể hoàn thiện và vận hành ngay được trên thực tế, nhất là tại những nơi chưa đáp ứng được hạ tầng kết nối với các cơ sở dữ liệu, cho nên đề xuất dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi), có điều khoản chuyển tiếp thực hiện là ngày 31/12/2025.

Đại tướng Tô Lâm – Bộ trưởng Bộ Công an giải trình một số vấn đề còn ý kiến khác nhau (Ảnh: quochoi.vn)

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh băn khoăn về con số gần 30% thủ tục hành chính liên quan đến xác nhận nơi cư trú. Nếu thời điểm 01/7/2021, chưa chuẩn bị đủ các điều kiện cần thiết như  điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị nhân lực… thì việc bỏ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú sẽ xảy ra những vướng mắc trong quá trình thực hiện quản lý dân cư.

Phát biểu về vấn đề này. Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng nếu quy định hiệu lực luật này là 01/7/2021 nhưng thời điểm chuyển tiếp là 31/12/2025, tức là sau 5 năm thì mới bỏ việc sử dụng sổ hộ khẩu, tạm trú, quy định như vậy lại không phù hợp. Mục tiêu cuối cùng là giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho người dân, đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước, nếu kéo dài thời gian chuyển tiếp thì không phù hợp.

Giải trình về các nội dung còn băn khoăn về việc khi Luật Cư trú (sửa đổi) có hiệu lực vào ngày 01/7/2021 thì chưa giải quyết được các giao dịch dân sự liên quan đến hộ khẩu, thay mặt ban soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm đề nghị giữ nguyên như phương án Chính phủ trình là Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2021.  Theo đó, thời gian tới Bộ Công an sẽ đưa vào vận hành chính thức Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư từ ngày 1/7/2021 và đáp ứng được yêu cầu quản lý cư trú đối với công dân. 

Bộ Công an cũng cho biết sẽ đề nghị Bộ Thông tin và Truyền thông sớm hoàn thành việc xây dựng mã định danh điện tử và chuẩn bị các điều kiện khác phục vụ việc kết nối, chia sẻ thông tin, trong đó, có Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an đang xây dựng theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.