Quốc hội không đặt chỉ tiêu cứng giải quyết 60% đơn giám đốc thẩm, tái thẩm
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiếp thu, chỉnh lý theo hướng không đặt chỉ tiêu cứng giải quyết từ 60% số đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm trở lên đối với TANDTC, thay vào đó chú trọng chất lượng, xử lý kịp thời những đơn sắp hết thời hạn đề nghị kháng nghị, bảo đảm đúng thời hạn, có căn cứ và đúng pháp luật.
Giao Chánh án TANDTC quy định tỷ lệ giải quyết từng loại án
Sáng 24/8, với 473/476 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.
Trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, một trong những nội dung được điều chỉnh là chỉ tiêu giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội và các chỉ tiêu về phòng, chống ma túy. Các chỉ tiêu này được rà soát, điều chỉnh để thống nhất với Nghị quyết số 18 ngày 28/7/2026 về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển.
Đáng chú ý, Quốc hội thay đổi cách tiếp cận đối với chỉ tiêu giải quyết, xét xử án hình sự, vụ việc dân sự và vụ án hành chính. Thay vì đặt nặng tỷ lệ giải quyết trên tổng số thụ lý, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%.
Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, số lượng vụ án, vụ việc các tòa án phải thụ lý hiện tăng gần gấp đôi so với thời điểm Quốc hội ban hành Nghị quyết số 96, trong khi tính chất ngày càng phức tạp, gây quá tải cho hệ thống tòa án. Do đó, TANDTC đề nghị Quốc hội tập trung giám sát chất lượng và thời hạn giải quyết, xét xử đã được quy định cụ thể trong pháp luật tố tụng.
Trên cơ sở đề xuất của TANDTC và ý kiến đại biểu, Nghị quyết giao Chánh án TANDTC quy định cụ thể tỷ lệ giải quyết, xét xử từng loại án trên tổng số thụ lý trong toàn ngành, đồng thời báo cáo Quốc hội để phục vụ giám sát.
Không chạy theo tỷ lệ, chú trọng chất lượng giải quyết đơn
Một thay đổi đáng chú ý khác liên quan đến việc giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm.
Trước đó, dự thảo đặt mục tiêu giải quyết từ 60% số đơn trở lên. Tuy nhiên, lượng đơn gửi đến TANDTC tăng mạnh kể từ khi mô hình tổ chức mới vận hành từ ngày 1/7/2025, khiến chỉ tiêu này được đánh giá khó khả thi.
Thay vì duy trì một tỷ lệ cứng, Nghị quyết chuyển trọng tâm sang tăng số lượng và chất lượng giải quyết đơn; xử lý kịp thời những đơn sắp hết thời hạn đề nghị kháng nghị; bảo đảm đúng thời hạn, có căn cứ và đúng pháp luật.
TANDTC sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm và báo cáo Quốc hội về các nội dung liên quan sau khi có kết luận của cấp có thẩm quyền.
Đối với công tác quản lý giam giữ, Quốc hội thống nhất giữ yêu cầu không để xảy ra trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam hoặc phạm nhân bỏ trốn do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ.
Đây là chỉ tiêu đã được quy định tại Nghị quyết số 96 và đang được thực hiện tốt. Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định này không đặt ra yêu cầu tuyệt đối đối với mọi trường hợp bỏ trốn, mà tập trung xác định trách nhiệm của cơ sở giam giữ khi để xảy ra sự việc do thiếu trách nhiệm.
Quy định cũng được đánh giá phù hợp với Bộ luật Hình sự và Luật Thi hành án hình sự, qua đó tiếp tục siết trách nhiệm của cơ quan quản lý, bảo đảm an toàn trong hoạt động giam giữ.
Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027 thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 ngày 27/11/2019 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.
Trước đó, Tờ trình dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án nêu hai phương án đối với ba nội dung còn có ý kiến khác nhau.
Nội dung thứ nhất liên quan đến chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự và vụ án hành chính.
Phương án 1 quy định 100% vụ án, vụ việc phải được giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định; đồng thời tiếp tục xác định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số vụ việc thụ lý.
Phương án 2 chỉ yêu cầu 100% vụ án, vụ việc được giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định, không quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý. TANDTC, cơ quan trực tiếp thực hiện chỉ tiêu, tán thành phương án 2.
Nội dung thứ hai liên quan đến chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm của Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân.
Phương án 1 yêu cầu việc giải quyết đơn phải đúng thời hạn, có căn cứ và đúng quy định pháp luật; đồng thời tiếp tục giữ chỉ tiêu định lượng, với tỷ lệ giải quyết đạt từ 60% trở lên trên tổng số thụ lý.
Phương án 2 không tiếp tục quy định tỷ lệ giải quyết từ 60% trở lên, mà yêu cầu tăng tỷ lệ giải quyết đơn hằng năm; đồng thời bảo đảm việc giải quyết đúng thời hạn, có căn cứ và đúng pháp luật. Tòa án và Viện kiểm sát tán thành phương án này.
Nội dung thứ ba liên quan đến việc người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ.
Phương án 1 quy định không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, người bị tạm giam hoặc phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ.
Phương án 2 quy định theo hướng hạn chế đến mức thấp nhất các trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ.