Sáng 20/9, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tham dự Hội nghị Kết nối đối tác công 2026 tại Đại học Kinh tế TP.HCM.

Nghiên cứu phải có sản phẩm, địa chỉ sử dụng

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng cho biết, Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị xác định giáo dục đại học là nòng cốt để phát triển nhân lực trình độ cao, nhân tài, thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Phó Thủ tướng, các cơ sở giáo dục đại học phải trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đồng thời tham gia trực tiếp giải quyết các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, vùng và địa phương.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy liên kết nhà trường - nhà nước - doanh nghiệp chỉ phát huy giá trị khi có chiến lược, phân công cụ thể, lộ trình thực hiện và địa chỉ rõ ràng.

“Các bên phải hợp tác chặt chẽ ngay từ khâu xác định nhu cầu và cùng xây dựng kế hoạch triển khai của quốc gia”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng cho rằng đất nước đang cần những trường đại học tiên phong, có khả năng tự chủ, chủ động nghiên cứu và đưa ra giải pháp hiệu quả, sáng tạo để giải quyết những vấn đề lớn trong quá trình phát triển.

Phó Thủ tướng đề nghị các cơ sở giáo dục đại học lựa chọn những vấn đề lớn, có nhu cầu thực tiễn để tập trung nghiên cứu, hợp tác và giải quyết những vấn đề cụ thể của TP.HCM, các địa phương và cả nước; tránh hợp tác hình thức, dàn trải, chạy theo số lượng.

“Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, rõ sản phẩm đầu ra, rõ cơ quan sử dụng, kết quả và hiệu quả dự kiến”, Phó Thủ tướng yêu cầu.

Những mô hình hiệu quả cần được tổng kết, hoàn thiện để xem xét nhân rộng; những mô hình chưa hiệu quả phải đánh giá nguyên nhân và kịp thời điều chỉnh. Các mô hình, công cụ mới cần có tiêu chí đánh giá cụ thể; kết quả cuối cùng phải là những sản phẩm có khả năng ứng dụng, chính sách và giải pháp đáp ứng vấn đề thực tiễn.

Đối với các cơ sở giáo dục đại học nói chung, cần xác định lĩnh vực thế mạnh, xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh, liên ngành; tăng cường liên kết giữa các trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chuyên gia.

Việc đánh giá nghiên cứu không chỉ dựa vào số lượng đề tài, công bố khoa học mà cần coi trọng chất lượng sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động thực tế.

Tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Bộ Giáo dục và Đào tạo phải khẩn trương hoàn thiện đề án thúc đẩy hợp tác nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, tập trung xác định và công khai các bài toán thực tiễn, lựa chọn trường, nhóm nghiên cứu phù hợp; hoàn thiện cơ chế đặt hàng, huy động nguồn lực, chia sẻ dữ liệu, nghiên cứu, tiếp nhận, chuyển giao và sử dụng kết quả.

Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế đánh giá hoạt động khoa học công nghệ theo hướng coi trọng sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động kinh tế - xã hội bên cạnh các tiêu chí học thuật.

Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, Phó Thủ tướng đề nghị phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát quy định, hình thành quy trình thông suốt từ bài toán thực tiễn, nhiệm vụ khoa học, lựa chọn đơn vị thực hiện, bố trí nguồn lực đến nghiên cứu, tiếp nhận, ứng dụng và đánh giá kết quả.

Cơ chế đặt hàng cần xuất phát từ vấn đề cần giải quyết và sản phẩm cần đạt được, tăng tính cạnh tranh, công khai, cho phép huy động các nhóm nghiên cứu liên ngành, liên trường; “hạn chế tình trạng nhiệm vụ khoa học được hình thành chủ yếu từ đề xuất của đơn vị nghiên cứu mà chưa có địa chỉ sử dụng, tránh cái tình trạng chúng ta nghiên cứu rồi bỏ, khóa lại, vứt luôn.”

Phó Thủ tướng cũng đề nghị rà soát các vướng mắc về cơ chế tài chính, tiếp nhận và chia sẻ dữ liệu, sở hữu trí tuệ, chuyển giao, thương mại hóa và sử dụng kết quả nghiên cứu.

Đối với các bộ, ngành và địa phương, cần chủ động lựa chọn những vấn đề lớn, vấn đề khó, các điểm nghẽn, nút thắt từ thực tiễn để huy động trí tuệ của các trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và nhà khoa học tham gia nghiên cứu, đề xuất giải pháp.

Về phía Chính phủ, Phó Thủ tướng khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về tự chủ đại học, cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ và chia sẻ dữ liệu, tạo môi trường thuận lợi để các cơ sở giáo dục đại học, chuyên gia và nhà khoa học phát huy tiềm năng, đóng góp thực chất và hiệu quả cho đất nước.

“Với tinh thần cùng làm, cùng hành động vì tương lai chung, đồng hành bằng sự gắn bó lâu dài, đồng kiến tạo bằng đóng góp thực chất, đồng phát triển bằng lợi ích thực cho đất nước và nhân dân”, Phó Thủ tướng tin tưởng hệ thống các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam sẽ phát huy tính tiên phong, mở đường bằng tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo bằng hành động và đóng góp bằng những kết quả thiết thực, qua đó đưa trí tuệ Việt Nam tạo nên những bước tiến mới cho một đất nước tự chủ, tự lực, tự cường, tự tin bước vào kỷ nguyên mới.

Đồng kiến tạo giải quyết những bài toán lớn

Ở góc độ nhà trường, PGS TS Bùi Quang Hùng - Giám đốc Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) cho biết, sau 50 năm xây dựng và phát triển, UEH xác định sứ mệnh không chỉ đào tạo, nghiên cứu mà còn phụng sự xã hội, đồng hành cùng sự phát triển của địa phương và đất nước.

Thời gian qua, UEH chủ động kết nối tri thức với các bài toán thực tiễn của Trung ương, địa phương, doanh nghiệp và đối tác; tham gia tư vấn chiến lược, quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội, đô thị, giao thông; đo lường năng suất, các chỉ số DTI, PI, đánh giá tác động chính sách và xây dựng mô hình tăng trưởng thích ứng biến đổi khí hậu.

Đồng thời, phối hợp đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực khu vực công; hợp tác với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong chuyển giao mô hình quản trị và triển khai các mô hình UEH Green Campus, Living Lab, field lab theo hướng kinh tế tuần hoàn, phát triển đô thị xanh.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, PGS TS Bùi Quang Hùng nhấn mạnh yêu cầu bứt phá về thể chế, quản trị, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Bùi Quang Hùng, các Nghị quyết 57-NQ/TW, 71-NQ/TW và 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra những yêu cầu mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nhân tài và hoạch định chính sách dựa trên nghiên cứu khoa học, bằng chứng thực tiễn.

PGS TS Bùi Quang Hùng khẳng định, UEH sẽ huy động năng lực nội sinh, trí tuệ độc lập, tính liêm chính khoa học và nguồn lực của hệ thống đại học đa ngành để đồng hành lâu dài, đồng sáng tạo thực chất, hướng tới những lợi ích bền vững cho đất nước và nhân dân.

Từ góc độ địa phương, TS Trương Minh Huy Vũ - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, kiêm Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM cho rằng các bài toán đặt ra với TP.HCM gồm thể chế, nguồn nhân lực quốc tế và năng lực phục vụ Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Còn TS Nguyễn Minh Luân - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, với Cà Mau và Đồng bằng sông Cửu Long, trọng tâm là quản trị địa phương, dữ liệu, năng suất các nhân tố tổng hợp và thích ứng biến đổi khí hậu.

Theo TS Phạm Quốc Bảo - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực TP.HCM, với doanh nghiệp công, các vấn đề cần quan tâm gồm quản trị hiện đại, công nghệ, chuyển dịch năng lượng và khả năng sử dụng Living Lab để cùng nghiên cứu, thử nghiệm giải pháp trong thực tế.

Trong khi đó, TS Nguyễn Hữu Xuyên - Phó Hiệu trưởng Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định, yêu cầu đặt ra với lĩnh vực khoa học - công nghệ là đưa nghiên cứu đi xa hơn công bố hay nghiệm thu, để được chuyển hóa thành chính sách, năng suất, công nghệ và sản phẩm.