Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Tập trung giải quyết dứt điểm nhu cầu thiết yếu của người dân trong triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia

Nhiều kết quả tích cực sau 5 năm triển khai

Đánh giá kết quả thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, các chương trình đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần tạo chuyển biến rõ nét tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo đó, hệ thống kết cấu hạ tầng tiếp tục được đầu tư hoàn thiện; nhiều mô hình phát triển sản xuất, tạo sinh kế, giải quyết việc làm được triển khai hiệu quả; đời sống vật chất, tinh thần của người dân từng bước được nâng lên. Các chính sách về nhà ở, đất ở, đất sản xuất, giáo dục, y tế và an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm thực hiện.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, có 4/7 chỉ tiêu vượt mục tiêu đề ra, 3 chỉ tiêu cơ bản hoàn thành. Cả nước đã phát triển khoảng 25.000 sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao giá trị nông sản đặc trưng và quảng bá hình ảnh các địa phương.

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững có 2/5 chỉ tiêu vượt kế hoạch, 2 chỉ tiêu đạt mục tiêu, 1 chỉ tiêu chưa hoàn thành. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 2,95%, được đánh giá là kết quả nổi bật trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo.

Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, có 6/9 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch. Ba chỉ tiêu chưa hoàn thành chủ yếu liên quan đến phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, giảm số xã, thôn đặc biệt khó khăn và công tác định canh, định cư. Đây là những nội dung cần tiếp tục được ưu tiên nguồn lực trong giai đoạn tới.

Phó Thủ tướng cũng ghi nhận, ngay sau khi Chương trình giai đoạn 2026-2030 được phê duyệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai khối lượng công việc lớn. Đến nay, hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn cơ bản đã được ban hành đầy đủ, đồng bộ; nhiều nhiệm vụ trọng tâm theo Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ đã cơ bản hoàn thành.

Khắc phục tình trạng chậm triển khai, giải ngân

Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia.

Theo đó, nội dung, địa bàn và đối tượng hỗ trợ giữa các chương trình vẫn còn giao thoa, dẫn đến nguy cơ trùng lặp, phân tán nguồn lực. Việc ban hành và triển khai các văn bản hướng dẫn tại một số địa phương còn chậm; năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở chưa đồng đều. Một số địa phương còn lúng túng trong xác định nhu cầu, lựa chọn danh mục dự án ưu tiên, điều chỉnh đối tượng thụ hưởng, giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và quản lý vật liệu xây dựng.

Đáng chú ý, tiến độ giải ngân nguồn vốn kéo dài từ giai đoạn trước sang năm 2026 tại nhiều địa phương còn chậm; kết quả giảm nghèo ở một số địa bàn chưa thực sự bền vững, nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu.

Nhấn mạnh ý nghĩa của Chương trình giai đoạn 2026-2030, Phó Thủ tướng cho rằng, nếu được triển khai hiệu quả sẽ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, miền núi, nâng cao đời sống người dân, đặc biệt là hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số.

Từ thực tiễn triển khai cho thấy, nơi nào cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt thì nơi đó đạt hiệu quả cao. Vì vậy, các bộ, ngành, địa phương cần khẩn trương rà soát những khó khăn, vướng mắc để có giải pháp tháo gỡ kịp thời, bảo đảm Chương trình được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Hoàn thiện cơ sở dữ liệu, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá

Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cơ quan chủ trì Chương trình - phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc triển khai; kịp thời khắc phục tình trạng chậm ban hành văn bản, chậm phân bổ vốn, giải ngân chậm hoặc triển khai dàn trải, kém hiệu quả.

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện cơ sở dữ liệu, chế độ báo cáo trực tuyến theo Quyết định số 25/2025/QĐ-TTg; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành bộ tiêu chí KPI đánh giá kết quả thực hiện Chương trình trước ngày 15/7/2026.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo được giao tập trung hướng dẫn triển khai các nội dung thuộc Hợp phần thứ hai của Chương trình; chú trọng phát triển sinh kế bền vững, giảm nghèo đa chiều, nâng cao năng lực cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Bộ Tài chính chủ trì trình Thủ tướng Chính phủ phân bổ kế hoạch vốn năm 2026 trước ngày 9/7/2026, đồng thời hướng dẫn cơ chế tài chính theo thẩm quyền.

Bộ Nội vụ có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc kiện toàn Ban Chỉ đạo và bộ máy tham mưu các cấp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.

Các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát các tiêu chí, chỉ tiêu thuộc lĩnh vực quản lý; kịp thời tháo gỡ khó khăn cho địa phương, đồng thời đẩy nhanh tiến độ giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 được kéo dài sang năm 2026.

Ưu tiên giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân

Đối với UBND các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động triển khai Chương trình theo đúng cơ chế, chính sách đã ban hành; khẩn trương phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch vốn ngân sách năm 2026 bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải.

Đặc biệt, cần tập trung giải quyết dứt điểm các nhu cầu thiết yếu của người dân như đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, điện, y tế và giáo dục; ưu tiên nguồn lực cho các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới, hải đảo và các công trình hạ tầng cấp thiết.

Các địa phương cũng cần chủ động bố trí vốn đối ứng, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực hợp pháp; tăng cường nguồn vốn ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội nhằm phát huy hiệu quả tín dụng chính sách, đồng thời huy động sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng dân cư.

Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, bảo đảm sử dụng nguồn vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng. Trong năm 2026, kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân sẽ là những tiêu chí chủ yếu để đánh giá hiệu quả triển khai Chương trình.

Đối với Ngân hàng Chính sách xã hội, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành và địa phương triển khai hiệu quả tín dụng chính sách; hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng khó khăn, biên giới, hải đảo. Việc hỗ trợ phải gắn với nhu cầu thực tế, khả năng hoàn trả vốn, hiệu quả sản xuất và mục tiêu giảm nghèo bền vững.