Mạng xã hội không phải vùng miễn trừ trách nhiệm

Mới đây, bà N.T.O. (ngụ Cà Mau) và ông T.D. (ngụ TP.HCM) đã gửi đơn đến các cơ quan chức năng, tố giác việc bị một số tài khoản YouTube nhiều lần phát trực tiếp (livestream) với những nội dung mà họ cho rằng mang tính xuyên tạc, xúc phạm, ảnh hưởng đến uy tín, danh dự, tinh thần cũng như hoạt động kinh doanh.

Theo nội dung đơn, các kênh YouTube này do ông H.T.H. (ngụ TP.Cần Thơ) và bà L.T.B. (ngụ TP.HCM) quản lý, sử dụng. Điều đáng chú ý là giữa các bên không có quan hệ làm ăn, giao dịch hay tranh chấp dân sự. Tuy nhiên, không rõ lý do, bà O. và ông D. nhiều lần bị nhắc tên, công kích trong các buổi phát trực tiếp.

Cho rằng các nội dung trên có dấu hiệu vu khống, xúc phạm danh dự cá nhân, bà O. và ông D. đã thu thập tài liệu, lập vi bằng đối với một số video, bài đăng để gửi cơ quan chức năng xem xét theo quy định pháp luật.

Cuối tháng 5/2026, Phòng Điều tra Công an TP.HCM cho biết đơn tố giác của bà O. và ông D. đã được chuyển đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.

Một đơn tố giác khác của ông D. đối với ông H. hiện đã được chuyển đến Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.Cần Thơ do người bị tố giác cư trú tại địa phương này.

Liên quan đến bà B., năm 2024, người này từng bị một công dân gửi đơn đề nghị cơ quan chức năng xử lý hành vi đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội. Sau đó, Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM đã đề nghị bà B. rà soát nội dung đăng tải, sử dụng ngôn ngữ phù hợp, tránh gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của cá nhân khác.

Năm 2025, bà B. tiếp tục bị bà N.T.T. (Việt kiều Mỹ) khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực 9 - TP.HCM, yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm liên quan đến các phát ngôn trên mạng xã hội.

Vụ việc trên cho thấy, nhiều mâu thuẫn, bất đồng hoặc nghi ngờ giữa các cá nhân ngày càng có xu hướng được đưa lên không gian mạng thay vì giải quyết thông qua đối thoại hoặc các cơ quan có thẩm quyền.

Chỉ với một tài khoản mạng xã hội và thiết bị kết nối internet, bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người xem thông qua các buổi livestream. Điều này tạo điều kiện cho thông tin lan truyền nhanh chóng, nhưng cũng làm tăng nguy cơ phát tán những nội dung chưa được kiểm chứng hoặc các phát ngôn mang tính quy kết, công kích cá nhân.

Không ít người cho rằng phát ngôn trên mạng xã hội chỉ là ý kiến cá nhân. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, quyền tự do ngôn luận không phải là quyền tuyệt đối. Pháp luật bảo vệ quyền bày tỏ quan điểm, nhưng đồng thời cũng bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín và các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Thực tế cho thấy, thời gian qua nhiều trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự người khác trên mạng xã hội đã bị xử phạt hành chính, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Điều đó cho thấy môi trường số không nằm ngoài sự điều chỉnh của pháp luật.

Đối với vụ việc nêu trên, các nội dung phản ánh hiện mới là thông tin từ phía người làm đơn. Việc có hay không hành vi vi phạm pháp luật, mức độ vi phạm ra sao sẽ được cơ quan chức năng xác minh, làm rõ trên cơ sở chứng cứ và các quy định hiện hành.

Dù kết quả giải quyết thế nào, vụ việc cũng cho thấy không gian mạng không phải là nơi miễn trừ trách nhiệm. Càng có nhiều người theo dõi, sức lan tỏa của một phát ngôn càng lớn và trách nhiệm pháp lý đi kèm cũng càng cao. Khi những tranh cãi vượt khỏi giới hạn của sự phản biện và tôn trọng lẫn nhau, hệ lụy có thể không chỉ dừng lại trên màn hình điện thoại mà còn trở thành những tranh chấp pháp lý ngoài đời thực.