7 nhóm chính sách đặc thù

Luật Phát triển đô thị bao gồm 5 chương, 66 điều, bao quát trên các lĩnh vực với 7 nhóm chính sách đặc thù, vượt trội thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt.

TP.HCM vừa là địa phương chủ động đề xuất xây dựng luật, vừa là đối tượng được áp dụng trực tiếp các cơ chế, chính sách dành cho đô thị đặc biệt.

7 nhóm chính sách lớn, gồm:

Thứ nhất, về tổ chức bộ máy và công vụ, TP.HCM được chủ động quyết định tổng số biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với số Trung ương giao; quyết định số lượng đại biểu HĐND các cấp; quy định chính sách thu nhập và một số cơ chế về nhân sự đơn vị sự nghiệp công lập.

Thành phố cũng được ban hành một số quy định khác với văn bản của cơ quan Trung ương, trong phạm vi luật cho phép.

Thứ hai, về quy hoạch và phát triển đô thị, TP.HCM được lập một Quy hoạch tổng thể, đồng thời phân cấp mạnh hơn trong quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao. Cơ chế phát triển các khu đô thị lấn biển mở thêm dư địa cho kinh tế biển tại Cần Giờ, gắn với logistics, du lịch, dịch vụ tài chính và công nghiệp xanh.

Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) cũng được trao cơ chế riêng, tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất quanh các tuyến đường sắt, nhà ga và đầu mối giao thông.

Thứ ba, về nhà ở và nguồn lực kinh tế, TP.HCM được quyết định chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú trên quỹ đất do Nhà nước quản lý; quyết định thành lập, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển quốc tế. Thành phố cũng có cơ chế phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án để huy động vốn.

Thứ tư, về văn hóa, giáo dục, y tế, thành phố được áp dụng các chính sách ưu đãi cho kinh tế ban đêm; chủ động đặt hàng, đấu thầu sáng tác các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật.

Trong giáo dục, TP.HCM được trao thêm thẩm quyền đối với một số cơ sở giáo dục có yếu tố nước ngoài. Trong y tế, thành phố có cơ chế điều phối nguồn lực giữa các bệnh viện công lập và phát triển dịch vụ kỹ thuật cao phục vụ người nước ngoài.

Thứ năm, về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, TP.HCM được xây dựng cơ chế cho các khu đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; hỗ trợ từ ngân sách và thiết lập khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ mới, AI, dữ liệu lớn và các mô hình kinh doanh số chưa có tiền lệ.

Thứ sáu, về nguồn lực phát triển, một số khoản thu mới theo quy định của luật mà pháp luật ngân sách chưa quy định được xác định là nguồn thu thành phố được hưởng toàn bộ.

Thứ bảy, về liên kết vùng, TP.HCM giữ vai trò hạt nhân điều phối vùng đô thị đặc biệt và vùng Đông Nam Bộ, thúc đẩy các dự án liên kết vùng, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Luật cũng quy định về khu kinh tế đặc biệt, kinh tế biển, khu phi thuế quan, kinh doanh hàng miễn thuế và các cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra, trách nhiệm giải trình nhằm kiểm soát quyền lực.

Dấu mốc xây dựng và thi hành

Ngày 16/4/2026: UBND TP.HCM ban hành kế hoạch xây dựng dự án Luật Đô thị đặc biệt.

Ngày 8/7/2026: Dự án Luật Đô thị đặc biệt được Chính phủ thống nhất đổi tên thành Luật Phát triển đô thị.

Ngày 7/8/2026: Tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Phát triển đô thị.

Ngày 24/8/2026: Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, với 465/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Ngày 24/8/2026: Thành ủy TP.HCM ban hành Chỉ thị 22-CT/TU về lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai thi hành Luật.

Ngày 26/8/2026: Thành ủy TP.HCM tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị.

Ngày 17/9/2026: Thủ tướng ban hành Quyết định 1796/QĐ-TTg về ban hành kế hoạch triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị.

Ngày 27/8/2026: Kỳ họp thứ 4 HĐND TP.HCM thông qua nghị quyết quy định xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thi hành Luật Phát triển đô thị trên địa bàn TP.HCM.

Ngày 22/9/2026: Kỳ họp thứ 5 HĐND TP.HCM thông qua 24 nghị quyết triển khai, cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị thuộc các nhóm chính sách: nông nghiệp - môi trường; khoa học - công nghệ; quy hoạch - kiến trúc; xây dựng; y tế; giáo dục; ngân sách.

Ngày 1/10/2026: Luật Phát triển đô thị có hiệu lực.

Luật Phát triển đô thị mở ra một không gian phát triển mới cho TP.HCM. Nếu được vận hành hiệu quả, các cơ chế mới sẽ tạo thêm động lực để TP.HCM phát triển thành đô thị đặc biệt văn minh, hiện đại; trung tâm tài chính quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số và logistics của khu vực, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu và lan tỏa động lực tăng trưởng cho Đông Nam Bộ và cả nước.

Đặc biệt, cùng với Luật Phát triển đô thị, TP.HCM triển khai nhiều cơ chế, chính sách mới hướng đến lợi ích thiết thực cho người dân.

Trong đó, mô hình TOD thúc đẩy các khu đô thị tích hợp quanh ga Metro, cùng khai thác không gian ngầm, trên cao để phát triển bãi đỗ xe, thương mại, công trình kết nối, góp phần giảm áp lực giao thông.

Các chính sách an sinh tiếp tục hỗ trợ người có công, người yếu thế, bệnh nhân nghèo, người hiến máu, bệnh nhân chạy thận; miễn học phí, hỗ trợ sách giáo khoa và tăng cường bác sĩ, nhân viên y tế cho trạm y tế phường, xã.

Đáng chú ý, hơn 240 thẩm quyền được phân cấp cho thành phố sẽ góp phần rút ngắn thủ tục về quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng.

Việc tháo gỡ các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị, nhà ở xã hội giúp khai thác nguồn lực đất đai, tạo việc làm; trong khi quan trắc tự động nguồn thải lớn tăng khả năng kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ môi trường.