Lòng dân Long Khốt

Tôi đã dự nhiều lễ giỗ liệt sĩ, nhiều lễ cầu siêu, nhiều đêm hoa đăng. Nhưng ở Long Khốt, cảm xúc khác lạ. Có cái gì đó âm thầm mà lay động rất sâu. Không phải sự hoành tráng của một công trình; không phải những nghi thức được chuẩn bị chu đáo, mà là lòng dân.

Sau lễ dâng hương, tôi đi lang thang dọc bờ sông. Đêm Long Khốt lung linh ánh hoa đăng. Những ngọn nến nhỏ trôi chầm chậm theo dòng nước, như linh hồn của bao người lính năm xưa vẫn còn thao thức cùng vùng đất này. Dòng sông lặng im mà như đang kể chuyện. Chuyện của những mùa mưa đỏ lửa. Chuyện những người lính ngã xuống trong vòng vây bom đạn. Chuyện những bà mẹ đào hầm nuôi giấu cán bộ. Chuyện những mái lá nghèo xơ xác mà vẫn dành chén cơm cuối cùng cho bộ đội.

Đi thêm một quãng, tôi bắt gặp khu chế biến cỗ cúng liệt sĩ. Ánh đèn sáng rực giữa đêm. Người làm cá, người làm gà, người nhóm bếp, người bày biện trái cây. Tiếng dao thớt, tiếng gọi nhau í ới nghe thân thương như chuẩn bị đám giỗ của chính người ruột thịt trong nhà mình.

Tôi nhìn những khuôn mặt đẫm mồ hôi ấy mà xúc động. Họ không làm vì trách nhiệm hành chính. Không ai tính toán thiệt hơn. Người góp con gà, người mang chục ký cá, người đem rau trái từ vườn nhà. Có người già chống gậy cũng ra phụ nhặt rau, lau bàn ghế. Tất cả tự nhiên như một bổn phận từ trong tim.

Rồi tôi nhớ lại câu chuyện của Bí thư Đảng ủy xã mới Vĩnh Hưng, nguyên là Phó Bí thư Thường trực Huyện uỷ Vĩnh Hưng năm nào. Khi quyết định xây đền thờ liệt sĩ Long Khốt, chỉ trong vòng ba mươi ngày, bà con đã đồng thuận giao đất cho bộ đội xây dựng đền. Không khiếu nại. Không đòi hỏi. Không so đo mét vuông nào.

Ba mươi ngày!

Giữa thời buổi đất đai quý hơn vàng, sự nhường đất ấy không chỉ là nghĩa cử. Đó là lòng dân.

Và cũng chính người dân Long Khốt, người dân Vĩnh Hưng, Thái Bình Trung, Thái Trị, Tuyên Bình… năm nào cũng góp công góp của cho ngày giỗ liệt sĩ và tưởng nhớ Bác Hồ 19 tháng 5. Mỗi người góp một thứ, mỗi người góp một món, tất cả được bà con tự nguyện mang tới. Mâm cỗ cúng liệt sĩ ở đây không chỉ đầy đặn bởi vật chất mà đầy bởi nghĩa tình.

Tôi chợt hiểu, người dân không xem đây chỉ là giỗ liệt sĩ. Họ đang tưởng nhớ tất cả những người con đất Việt đã ngã xuống trên mảnh đất thiêng này. Những người lính giải phóng. Những dân công. Những thanh niên xung phong. Những người mẹ, người cha, những đứa trẻ vô danh bị chiến tranh cuốn đi. Máu của họ đã hòa vào đất Long Khốt để hôm nay vùng đất biên cương này xanh lại.

Có lẽ vì thế mà Long Khốt không chỉ là một địa danh lịch sử. Long Khốt là một biểu tượng của lòng dân.

Trong chiến tranh, dân che chở bộ đội.

Trong hòa bình, dân nhường đất xây đền.

Trong đời thường hôm nay, dân tiếp tục giữ lửa tri ân.

Nghĩ đến đó, tôi bỗng hiểu thêm vì sao dân tộc Việt Nam có thể đánh thắng những đế quốc lớn mạnh hơn mình gấp nhiều lần.

Không chỉ vì chiến lược quân sự. Không chỉ vì lòng quả cảm của người lính. Mà sâu xa nhất chính là lòng dân.

Một dân tộc mà nhân dân xem bộ đội là con em mình. Một cuộc chiến mà mỗi mái nhà đều là hậu phương, mỗi dòng sông là giao liên, mỗi cánh đồng là trận địa… thì không một sức mạnh nào khuất phục nổi.

Đêm đã khuya. Những ngọn hoa đăng vẫn lấp lánh trôi trên sông. Tôi đứng rất lâu bên bờ nước Long Khốt, nghe tiếng gió thổi qua hàng tràm và bỗng thấy lòng mình lặng đi.

Long Khốt hôm nay yên bình. Nhưng dưới lớp đất này là bao máu xương. Và phía trên lớp đất ấy, thứ còn sáng hơn cả ánh hoa đăng chính là lòng dân.