Loạt bài: "Chậm thi hành bản án hành chính tại Phú Quốc: Người dân chờ đến bao giờ?" Bài 2: Nút thắt “cản đường” thi hành án?
LTS: Tòa án tuyên hủy hàng loạt quyết định thu hồi đất trái pháp luật của UBND huyện Phú Quốc cùng 2 GCN QSDĐ cấp cho doanh nghiệp. Hơn 6 năm qua, bản án có hiệu lực pháp luật vẫn chưa được thi hành dứt điểm. Trong khi đất của người dân đã bị chủ đầu xây dựng công trình trên đất và GCN QSDĐ thì mang đi thế chấp để vay tiền. Loạt bài: "Chậm thi hành bản án hành chính tại Phú Quốc: Người dân chờ đến bao giờ?", sẽ phản ánh rõ vấn đề này.
Trong giai đoạn Tòa án đang thụ lý giải quyết, khu đất vướng tranh chấp thì Công ty Cổ phần Milton lại “nhanh chóng” thế chấp GCN QSDĐ vào ngân hàng để vay tiền. Và chính vấn đề này đã để lại “hậu quả” khiến việc thi hành án kéo dài.
Vội vã thế chấp ngân hàng!
Như đã thông tin trong bài viết: “Thu hồi đất tại Phú Quốc giao cho Công ty Cổ phần Milton: Sai phạm nối tiếp sai phạm", đăng ngày 11/11/2026 trên Chuyên trang Công lý và Xã hội, tổng diện tích đất của bà Nguyễn Thị Thúy Hằng bị UBND huyện Phú Quốc (nay là Đặc khu Phú Quốc) thu hồi là 16.510m2 (Quyết định số 5369/QĐ-UBND thu hồi 8.081,8m2 và Quyết định số 5370/QĐ-UBND thu hồi 8.428,4m2).
Ngày 03/12/2018, UBND tỉnh Kiên Giang cấp 02 GCN QSDĐ số CO 249404 và CO 249406 cho Công ty Cổ phần Milton trùm lên toàn bộ diện tích của bà Hằng. GCN QSDĐ số CO 249404 thuộc thửa đất số 457, tờ bản đồ số 54 tại ấp Đường Bào, xã Dương Tơ, huyện Phú Quốc có tổng diện tích 9.517,15m2, trong đó có 8.001,9m2 đất của bà Hằng.
Nhận thấy các quyết định thu hồi trái pháp luật, ngày 25/02/2019, bà Hằng khởi kiện đề nghị Tòa án hủy 2 quyết định thu hồi đất và quyết định bồi thường bổ sung. Tiếp đến ngày 22/5/2019, bà Hằng đã nộp đơn khởi kiện đề nghị Tòa án tuyên hủy 2 quyết định bồi thường của UBND huyện Phú Quốc và 2 GCN QSDĐ UBND tỉnh Kiên Giang cấp cho Công ty Cổ phần Milton.

Ngày 27/5/2019, TAND tỉnh Kiên Giang ban hành Quyết định số 76/2019/TLST-HC thụ lý giải quyết vụ án. Đến ngày 15/7/2019, TAND tỉnh Kiên Giang tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ với thành phần tham dự gồm: Thẩm phán, Thư ký Tòa án, ông Trịnh Bảo Vinh - Cán bộ Văn phòng Đăng ký đất đai huyện Phú Quốc, ông Lê Nguyễn Huê Anh - chuyên viên địa chính UBND xã Dương Tơ, ông Trần Đăng Tân - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Milton tham dự và ký tên. Đồng thời, biên bản có đóng dấu, ký xác nhận của ông Huỳnh Viễn Phước, Phó Chủ tịch UBND xã Dương Tơ.
Mặc dù, Công ty Cổ phần Milton biết rõ khu đất được UBND tỉnh cấp GCN QSDĐ đang có tranh chấp và đang được Tòa án thụ lý, giải quyết.
Thế nhưng, ngày 03/9/2019, Công ty Cổ phần Milton ký hợp đồng thế chấp với một ngân hàng để thế chấp GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CO 249404 và đăng ký giao dịch bảo đảm tại Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Kiên Giang để vay hơn 900 tỷ đồng tại ngân hàng.
Doanh nghiệp “đổ lỗi” chính quyền, ngân hàng “bất tuân”
Sau khi TAND tỉnh Kiên Giang (nay là tỉnh An Giang) xét xử vụ án hành chính giữa người khởi kiện là bà Nguyễn Thị Thúy Hằng; người bị kiện là UBND huyện Phú Quốc (nay là Đặc khu Phú Quốc), Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc và UBND tỉnh Kiên Giang; tuyên hủy các quyết định thu hồi, bồi thường và hủy 2 GCN QSDĐ… và ban hành bản án số 26/2020/HC-ST ngày 29/6/2020.
Sau đó, bản án không có kháng cáo, kháng nghị nên có hiệu lực pháp luật. Ngày 23/10/2020, trên cơ sở đề nghị của bà Hằng, Chánh án TAND Kiên Giang đã ban hành Quyết định số 02/2020/QĐ-THA buộc UBND huyện Phú Quốc, UBND tỉnh Kiên Giang và Ban Quản lý khu kinh tế Phú Quốc thi hành ngay bản án trên.
Ngày 28/5/2021, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Kiên Giang có Thông báo số 121/TB-STNMT gửi ngân hàng (nhận thế chấp GCN QSDĐ của Công ty Cổ phần Milton-PV), yêu cầu nộp lại GCN QSDĐ số CO 249404.
Tuy nhiên, ngân hàng này cho rằng, việc nhận thế chấp tài sản và đăng ký giao dịch đảm bảo giữa Công ty Cổ phần Milton và ngân hàng là đúng pháp luật, vì vậy ngân hàng này không nộp lại GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà ở nhà ở và tài sản gắn liền với đất mà Công ty Cổ phần Milton đã thế chấp khi công ty chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng thế chấp và hợp đồng tín dụng đã ký kết.
Còn phía Công ty Cổ phần Milton thì khẳng định đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và được cấp GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất; đồng thời khẳng định việc sai sót trong quá trình thu hồi và bàn giao đất là xuất phát từ công tác của chính quyền địa phương.
Theo Quyết định số 5905/QĐ-UBND ngày 10/11/2011 của UBND huyện Phú Quốc bồi thường, hỗ trợ 8.081,8m2 đất cho bà Nguyễn Thị Thúy Hằng tổng số tiền là 1.073.821.400 đồng. Thế nhưng Công ty Cổ phần Milton lại thế chấp và được duyệt, giải ngân số tiền vay hơn 900 tỷ đồng.
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền – Đoàn Luật sư TPHCM cho biết, bản án của TAND tỉnh Kiên Giang đã có hiệu lực pháp luật, đối với quyền sử dụng đất của bà Nguyễn Thị Thúy Hằng, việc các quyết định thu hồi đất bị hủy đồng nghĩa với việc căn cứ pháp lý làm chấm dứt quyền sử dụng đất của bà Hằng theo các quyết định đó không còn tồn tại.
Vì vậy, cơ quan Nhà nước phải có biện pháp khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của bà Hằng. Nếu việc khôi phục bằng hiện vật vẫn có thể thực hiện thì phải xem xét việc trả lại quyền sử dụng đất theo đúng bản án. Trường hợp không thể khôi phục nguyên trạng do đã phát sinh các quyền, tài sản hoặc quan hệ pháp lý hợp pháp của chủ thể khác thì cơ quan có thẩm quyền phải có phương án pháp lý khác để bảo đảm đầy đủ giá trị quyền và lợi ích mà người được thi hành án đáng lẽ phải được hưởng.

Về việc ngân hàng không bàn giao GCN QSDĐ theo thông báo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Kiên Giang, Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền cho biết, việc thế chấp Giấy chứng nhận số CO 249404 bảo đảm hạn mức vay tạo ra một quan hệ pháp luật tín dụng độc lập giữa ngân hàng và Công ty Cổ phần Milton.
Tuy nhiên, khi GCN QSDĐ đã bị Tòa án tuyên hủy bằng bản án có hiệu lực pháp luật, tài sản đó không còn giá trị pháp lý để làm tài sản bảo đảm. Theo Điều 133 của Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình, nếu tại thời điểm nhận thế chấp, ngân hàng ngay tình (GCN QSDĐ đứng tên Công ty Cổ phần Milton, chưa có quyết định ngăn chặn), giao dịch thế chấp có thể được pháp luật dân sự bảo vệ về mặt quyền lợi tài sản.
Do lỗi làm mất hiệu lực tài sản bảo đảm thuộc về cơ quan Nhà nước, quyền lợi của ngân hàng (với tư cách là bên nhận thế chấp ngay tình) phải được Nhà nước phối hợp giải quyết tài chính hoặc buộc Công ty Cổ phần Milton thực hiện biện pháp bảo đảm thay thế/trả nợ trước hạn trong một quan hệ tố tụng độc lập. Ngân hàng tuyệt đối không thể dùng giao dịch thế chấp đó làm rào cản ngăn cản việc thi hành bản án hành chính, càng không thể bắt bà Hằng phải chờ đợi doanh nghiệp trả nợ xong mới được nhận lại đất của mình.
“Đối với giao dịch thế chấp giữa ngân hàng và Công ty Cổ phần Milton, đây là tranh chấp riêng về quan hệ giao dịch giữa hai bên, sẽ do các bên tự thỏa thuận hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết bằng một vụ án dân sự độc lập, không được viện dẫn đây là lý do để cản trở hay làm xâm phạm đến quyền tái chiếm hữu, sử dụng đất thực tế của bà Nguyễn Thị Thúy Hằng”, Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền khẳng định.
Báo Công lý tiếp tục thông tin vụ việc.