Làm sạch thị trường không chỉ là cuộc chiến chống hàng giả mà còn là bảo vệ uy tín quốc gia

Từ các trung tâm thương mại, chợ đầu mối, sàn thương mại điện tử cho đến các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, phân phối hàng hóa đều nằm trong diện rà soát.

Theo số liệu của Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện và xử lý gần 44.000 vụ việc liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; khởi tố 1.464 vụ án hình sự với 2.277 bị can. Đây là con số cho thấy mức độ quyết liệt chưa từng có trong cuộc chiến lập lại trật tự thị trường.

Từ những khu chợ nổi tiếng đến các sàn thương mại điện tử

Thời gian qua, nhiều vụ việc gây chú ý dư luận đã bị phát hiện. Tại TP.HCM, lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra nhiều điểm kinh doanh vốn được xem là "điểm nóng" về hàng nhái, hàng giả. Chỉ trong đợt cao điểm từ ngày 7 đến 20/5/2026, cơ quan chức năng đã xử lý 138 vụ việc, tạm giữ hơn 7.200 sản phẩm vi phạm và chuyển một vụ có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra.

Trước đó, nhiều đợt kiểm tra tại các trung tâm thương mại, khu chợ lớn đã phát hiện hàng nghìn sản phẩm giả mạo các thương hiệu nổi tiếng thế giới. Tình trạng này không còn là câu chuyện riêng của một vài tiểu thương mà đã hình thành những đường dây sản xuất, nhập khẩu, phân phối tinh vi với quy mô lớn.

Đáng lo ngại hơn, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, hàng giả ngày nay không còn nằm trong các quầy hàng truyền thống mà len lỏi vào từng chiếc điện thoại thông minh, từng phiên livestream bán hàng và từng đơn hàng giao tận nhà cho người tiêu dùng.

Chính phủ liên tiếp phát động các chiến dịch cao điểm về chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Tháng 5/2026, Chính phủ đã phát động chiến dịch kiểm tra, xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc; yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm bản quyền, giả mạo nhãn hiệu và gian lận xuất xứ hàng hóa.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang chịu áp lực lớn từ các đối tác thương mại quốc tế liên quan đến vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và chống hàng giả. Các cơ quan của Hoa Kỳ đã nhiều lần nêu quan ngại về tình trạng hàng giả, vi phạm bản quyền và gian lận thương mại tại Việt Nam.

Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng, một chiếc túi giả, một phần mềm lậu hay một nhãn mác giả mạo xuất xứ không còn là câu chuyện của một cửa hàng nhỏ. Nó có thể tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, thương hiệu quốc gia và khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trao đổi với phóng viên, ông Thái Ngọc Sơn – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Pháp lý & Công chúng ILPAI cho rằng việc siết chặt quản lý thị trường hiện nay là xu thế tất yếu.

"Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp làm ăn chân chính gần như phải cạnh tranh trong một cuộc đua không công bằng. Một bên đầu tư nghiên cứu, xây dựng thương hiệu, nộp thuế đầy đủ, tuân thủ quy định pháp luật; trong khi bên kia chỉ cần sao chép mẫu mã, giả mạo nhãn hiệu hoặc trốn tránh nghĩa vụ thuế là đã có thể bán với giá thấp hơn rất nhiều", ông Thái Ngọc Sơn nhận định.

Cũng theo ông Thái Ngọc Sơn, điều đáng mừng là các đợt kiểm tra hiện nay không chỉ tập trung vào hàng hóa hữu hình mà còn mở rộng sang lĩnh vực bản quyền, phần mềm, nội dung số và sở hữu trí tuệ.

Một quốc gia muốn phát triển bằng đổi mới sáng tạo thì trước hết phải bảo vệ người sáng tạo. Không ai muốn đầu tư nghiên cứu nếu sản phẩm của mình có thể bị sao chép một cách dễ dàng mà không bị xử lý. Cuộc chiến chống hàng giả hôm nay thực chất là cuộc chiến bảo vệ uy tín quốc gia trong thời kỳ hội nhập.

Doanh nghiệp đừng nghĩ mình chỉ vi phạm hành chính

Luật sư Nguyễn Văn Sài – Giám đốc Công ty Luật Việt Mỹ cho rằng, nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn còn tâm lý chủ quan, cho rằng các hành vi sử dụng nhãn hiệu trái phép, quảng cáo sai sự thật hoặc kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc chỉ là vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, thực tế pháp luật hiện hành đã quy định rất rõ về trách nhiệm hình sự đối với nhiều hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và gian lận thương mại. Ranh giới giữa xử phạt hành chính và xử lý hình sự đôi khi rất mong manh. Khi giá trị hàng hóa lớn, có tính tổ chức hoặc gây thiệt hại cho người tiêu dùng, doanh nghiệp hoàn toàn có thể đối diện với trách nhiệm hình sự chứ không chỉ là tiền phạt.

Theo Luật sư Nguyễn Văn Sài, đây là thời điểm các doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ hệ thống pháp lý nội bộ, từ nguồn gốc hàng hóa, hợp đồng mua bán, hồ sơ nhập khẩu, bản quyền phần mềm đến các hoạt động quảng cáo và truyền thông.

Không thể để doanh nghiệp tử tế bị thua ngay trên sân nhà

Ở góc độ bảo vệ môi trường kinh doanh, Luật sư Nguyễn Trần Thiên – Đoàn Luật sư TP.HCM cho rằng việc xử lý nghiêm hàng giả và hàng nhái chính là bảo vệ doanh nghiệp chân chính.

Một doanh nghiệp đầu tư hàng tỷ đồng cho nghiên cứu, công nghệ, nhà xưởng và nhân sự sẽ không thể cạnh tranh nổi với những sản phẩm sao chép trái phép nếu pháp luật không được thực thi nghiêm minh.

Theo Luật sư Nguyễn Trần Thiên, thị trường chỉ có thể phát triển bền vững khi mọi chủ thể cùng tuân thủ luật chơi chung.

Doanh nghiệp tử tế phải được bảo vệ. Người tiêu dùng phải được bảo vệ. Nhà đầu tư cũng phải được bảo vệ. Nếu không làm được điều đó, nền kinh tế sẽ mất động lực sáng tạo và phát triển.

Cơ hội cho những doanh nghiệp làm ăn chân chính

Các chuyên gia đều cho rằng đợt cao điểm kiểm tra lần này có thể khiến nhiều doanh nghiệp lo lắng trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn đây là tín hiệu tích cực.

Khi hàng giả bị loại bỏ, gian lận thương mại bị thu hẹp và quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ, thị trường sẽ trở nên minh bạch hơn. Những doanh nghiệp đầu tư bài bản vào chất lượng sản phẩm, thương hiệu và công nghệ sẽ có cơ hội phát triển bền vững hơn.

Bởi suy cho cùng, một nền kinh tế không thể lớn mạnh bằng hàng giả. Một quốc gia không thể xây dựng thương hiệu bằng sự sao chép; và một thị trường không thể phát triển bền vững nếu những người làm ăn chân chính luôn phải cạnh tranh với những người cố tình vi phạm pháp luật.

Cuộc chiến chống hàng giả hôm nay không đơn thuần là xử lý vài cửa hàng hay vài kho hàng vi phạm. Đó là quá trình thanh lọc cần thiết để xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và đủ sức cạnh tranh với thế giới bằng năng lực thực sự của doanh nghiệp Việt Nam.