Theo Sở Xây dựng Lâm Đồng, nhu cầu vật liệu xây dựng, đặc biệt là đá, cát và vật liệu san lấp, đang tăng mạnh do nhiều công trình giao thông, xây dựng và dự án đầu tư công được triển khai đồng thời.

Giai đoạn 2026-2030, các dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh dự kiến cần hơn 4,2 triệu m³ đá xây dựng, hơn 1 triệu m³ cát và hơn 20 triệu m³ vật liệu san lấp.

Nếu tính toàn bộ công trình, dự án trên địa bàn, nhu cầu dự kiến tăng lên hơn 11,3 triệu m³ đá, hơn 3 triệu m³ cát và hơn 36,8 triệu m³ vật liệu san lấp trong cùng giai đoạn.

Vật liệu san lấp thiếu hụt lớn

Theo phương hướng phát triển các khu vực tiềm năng thăm dò, khai thác khoáng sản thuộc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh có 1.159 khu vực, điểm mỏ khoáng sản nhóm III, IV. Trong đó có 328 khu vực đá xây dựng, 284 khu vực cát, cuội, sỏi xây dựng và 440 khu vực vật liệu san lấp.

Riêng các khu vực bổ sung mới gồm 43 mỏ đá xây dựng với trữ lượng dự kiến khoảng 154 triệu m³; 39 khu vực cát, cuội, sỏi với khoảng 8,1 triệu m³ và 62 khu vực vật liệu san lấp với khoảng 58,8 triệu m³.

Đến nay, tỉnh có 204 giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp còn hiệu lực. Trong đó có 82 giấy phép khai thác đá, 56 giấy phép khai thác cát, cuội, sỏi và 30 giấy phép khai thác vật liệu san lấp.

Tuy nhiên, khả năng cung cấp thực tế thấp hơn đáng kể so với tổng công suất được cấp phép. Giai đoạn 2026-2030, các mỏ đá đang khai thác có khả năng cung cấp khoảng 28,3 triệu m³, cát khoảng 2,917 triệu m³ và vật liệu san lấp chỉ khoảng 805.000 m³.

Sở Xây dựng đánh giá nguồn đá cơ bản đáp ứng nhu cầu tổng thể. Cát cơ bản đáp ứng nhu cầu các dự án trọng điểm nhưng có thể thiếu cục bộ theo từng thời điểm. Trong khi đó, vật liệu san lấp đang thiếu hụt lớn so với nhu cầu thực tế.

Việc các dự án tập trung thi công cùng thời điểm, nhất là vào mùa khô, khiến một số mỏ có nguy cơ quá tải hoặc hết công suất khai thác trong năm. Từ đó có thể phát sinh tình trạng thiếu cát, đá tức thời tại các công trường.

Kiểm soát giá, tăng nguồn cung

Theo Sở Xây dựng, giá vật liệu xây dựng thời gian qua biến động theo mùa vụ, thường tăng vào đầu năm và mùa khô. Chi phí nhiên liệu, bốc xếp, sản xuất và vận chuyển, nhất là tại địa bàn rộng, cũng tác động đáng kể đến giá thành.

Tỉnh cũng ghi nhận nguy cơ một số đại lý, chủ mỏ lợi dụng thời điểm nhu cầu tăng để găm hàng, tạo khan hiếm hoặc tăng giá bất hợp lý.

Để xử lý, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát các mỏ đã quy hoạch, cấp phép; đẩy nhanh thủ tục đấu giá, cấp phép, gia hạn, nâng công suất và đưa các mỏ đủ điều kiện vào khai thác. Đồng thời, nghiên cứu khai thác nguồn đất san lấp dôi dư từ các dự án theo quy định.

Các địa phương được yêu cầu tăng cường quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản, chủ động điều phối nguồn đất dôi dư từ các dự án để phục vụ san lấp cho công trình công cộng, dự án trọng điểm.

Các chủ đầu tư phải tính toán nguồn vật liệu ngay từ khâu lập, phê duyệt dự án; xác định rõ trữ lượng, chất lượng, công suất, năng lực cung ứng và phương án vận chuyển, đồng thời chủ động tập kết vật liệu theo tiến độ thi công.

Sở Xây dựng được giao theo dõi diễn biến giá, nâng cao chất lượng công bố giá vật liệu và đề xuất giải pháp bình ổn thị trường. Công an tỉnh, cơ quan thuế và lực lượng quản lý thị trường được yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi găm hàng, ép giá, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu vi phạm trong hoạt động kinh doanh khoáng sản.

Tỉnh cũng yêu cầu bảo đảm lưu thông, vận chuyển hợp pháp vật liệu xây dựng từ các địa phương lân cận, không để các quy định hành chính làm gián đoạn chuỗi cung ứng.