Khơi thông nguồn lực tài chính để đạt tăng trưởng hai con số

Ông Nguyễn Thanh Phong, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh An Giang đến dự.

Về phía ban tổ chức có ông Thái Rết, Chánh án TAND tỉnh An Giang; ông Hồ Cảnh Liêm, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước khu vực XV và lãnh đạo các tòa chuyên trách, các phòng chuyên môn, TAND khu vực và đại diện 75 chi nhánh ngân hàng, tổ chức tín dụng đang hoạt động trên địa bàn tỉnh An Giang tham dự.

Vốn là “máu” của nền kinh tế

Phát biểu khai mạc hội nghị, Chánh án TAND tỉnh An Giang Thái Rết cho rằng, vốn tín dụng là động lực chủ chốt đối với sự phát triển của các doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Khi có phát sinh tranh chấp hợp đồng tín dụng, dòng vốn lập tức rơi vào trạng thái đóng băng dưới dạng nợ xấu, làm giảm năng lực cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng và đình trệ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, Tòa án không chỉ đóng vai trò là cơ quan tài phán bảo vệ công lý, mà còn là mắt xích kinh tế đặc biệt quan trọng. Hiệu quả giải quyết tranh chấp của Tòa án ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ thu hồi nợ, khơi thông điểm nghẽn dòng vốn và củng cố niềm tin của các nhà đầu tư trên thị trường tài chính.

Là cơ quan trực tiếp giải quyết tranh chấp, đảm bảo lưu thông nguồn vốn Tòa án có vai trò quan trọng trong việc ổn định nền kinh tế, đảm bảo cho các tổ chức tín dụng thu hồi nợ.

“Hội nghị khơi thông nguồn lực tài chính cũng là dịp để ngành Tòa án chia sẻ khó khăn, vướng mắc trong công tác giải quyết các vụ án tranh chấp hợp đồng tín dụng mà các tổ chức tín dụng tham gia tố tụng với tư cách là nguyên đơn hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án.

Qua đó cùng nhau thảo luận tìm giải pháp ngăn ngừa phát sinh tranh chấp, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng sớm thu hồi nợ xấu”, Chánh án TAND tỉnh An Giang Thái Rết nhấn mạnh.

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh, hiện nay số lượng án dân sự kinh doanh, thương mại có điều kiện thi hành tại tỉnh An Giang có giá trị rất lớn, nhất là trên địa bàn Đặc khu Phú Quốc. Do đó việc khơi thông và đưa nguồn lực này vào nền kinh tế là vấn đề mà Tỉnh ủy, UBND tỉnh An Giang đang rất quan tâm.

“Hội nghị khơi thông nguồn lực tài chính để phát triển kinh tế tỉnh An Giang đạt mức tăng trưởng hai con số do TAND tỉnh An Giang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước khu vực XV tổ chức là hành động thiết thực góp phần cùng địa phương thực hiện đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp sau”, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong khẳng định.

Nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình giải quyết vụ án

Chánh án TAND tỉnh An Giang Thái Rết cho biết, từ ngày 01/10/2024 đến 30/6/2026, TAND tỉnh An Giang đã thụ lý án dân sự là 16.727 vụ việc, dân sự, kinh doanh thương. Tổng giải quyết 13.470 vụ việc, đạt tỷ lệ 80,52%. Tổng số tiền Tòa án đã xét xử tuyên buộc khách hàng trả cho các tổ chức tín dụng hơn 4.300 tỷ đồng. Số tiền còn lại trong các vụ việc đang giải quyết trên 2.000 tỷ đồng.

Mặc dù số án kinh doanh thương mại, dân sự có tổ chức tín dụng là nguyên đơn chiếm tỷ lệ không lớn nhưng quá trình giải quyết thường phát sinh nhiều vấn đề phức tạp như: tài sản đảm bảo lại bị cầm cố, cho người thứ 3 thuê hoặc cất nhà ở trên đó.

Việc xác định thành viên hộ gia đình tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chưa đầy đủ, làm phát sinh tranh chấp do thành viên trong hộ khiếu nại rằng họ không ký tên hoặc không được hỏi ý kiến khi thế chấp tài sản.

Sự không hợp tác trong khâu xem xét, thẩm định tại chỗ của đượng sự khi Tòa án tiến hành đo đạc, định giá tài sản.

Bên cạnh đó, cũng có nhiều trường hợp cán bộ tín dụng và người đại diện theo ủy quyền tham gia tố tụng không phải cùng một người. Do đó, khi tiến hành thẩm định tài sản đôi khi người đại diện theo ủy quyền không xác định vị trí, mốc ranh của tài sản thế chấp.

Nhiều vụ án liên quan đến tín dụng, hồ sơ khởi kiện chưa phản ánh đầy đủ địa chỉ của bị kiện. Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn không thạo địa bàn phụ trách, không xác định được nơi ở của bị đơn, việc này gây khó khăn cho công tác tống đạt, xác minh, thu thập chứng cứ…

Để có thể khơi thông “cục máu đông”

Theo Chánh án TAND khu vực 1 – An Giang Huỳnh Tất Ngọc Trân, phần lớn các tranh chấp tín dụng quy mô lớn đều gắn liền với tài sản bảo đảm (bất động sản, máy móc, cổ phần...). Khi người vay mất khả năng hoàn trả, tài sản này bị kẹt trong tranh chấp giống như “cục máu đông” trong cơ thể.

Phán quyết nhanh chóng, chính xác của Tòa án là chìa khóa pháp lý để thanh lý, phát mãi các tài sản này, chuyển hóa chúng trở lại thành tiền mặt (dòng vốn lưu thông) cho nền kinh tế tạo động lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội.

Qua thực tiễn xét xử các tranh chấp về hợp đồng tín dụng và xử lý tài sản bảo đảm, cho thấy khi hợp đồng tín dụng không được thực hiện một cách chặt chẽ, nội dung ghi không đầy đủ, dẫn đến khi giải quyết các tranh chấp Tòa án phải mất rất nhiều thời gian để xem xét, khiến vụ án kéo dài thời gian giải quyết.

Do đó, lưu ý các tổ chức tín dụng cần cẩn trọng hơn trong quá trình soạn thảo hợp đồng tín dụng. Trong hợp đồng tín dụng đơn vị soạn thảo cần xác định rõ, tại vào thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì trong hộ gia đình có bao nhiêu người, ai có mặt vào thời điểm ký kết hợp đồng thế chấp hay bảo lãnh.

Tài sản đảm bảo vay vốn phải được xác định là tài sản chung, hay riêng của vợ hoặc chồng; Tài sản thế chấp có đúng với hiện trạng, đúng người sử dụng hay không..., khi hợp đồng được soạn thảo chặt chẽ, đầy đủ thì thì khi có xảy ra tranh chấp, Tòa án có đủ cơ sở để đưa ra phán quyết nhanh chóng, chính xác, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp cho đương sự.

Chánh án TAND khu vực 10 – An Giang Nguyễn Thanh Tâm phân tích thêm, qua nghiên cứu các vụ án đã giải quyết, TAND khu vực 10 nhận thấy tính chất tranh chấp tín dụng hiện nay đã có nhiều thay đổi. Bên cạnh các tranh chấp truyền thống về nghĩa vụ trả nợ và xử lý tài sản bảo đảm, ngày càng xuất hiện nhiều vụ án có nội dung pháp lý phức tạp như tranh chấp về phương pháp tính lãi; giao dịch dân sự giả tạo nhằm che giấu quan hệ vay tài sản, hiệu lực của hợp đồng thế chấp, chuyển nhượng khoản nợ, tư cách kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bên mua nợ, cũng như những khó khăn trong việc xử lý tài sản bảo đảm và tổ chức thi hành án.

Đây là những vấn đề không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giải quyết vụ án mà còn tác động đến hiệu quả thu hồi nợ và khả năng khơi thông nguồn lực tín dụng trên địa bàn.

Từ thực tiễn nêu trên, có thể thấy rằng điểm nghẽn của hoạt động tín dụng không chỉ xuất hiện ở giai đoạn phát sinh nợ xấu, mà còn hình thành từ quá trình cấp tín dụng, quản trị hồ sơ, thẩm định tài sản bảo đảm, xử lý tranh chấp và tổ chức thi hành án.

Trước thực tiễn đó, Chánh án TAND khu vực 10 – An Giang Nguyễn Thanh Tâm đề xuất, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước khu vực XV nghiên cứu ban hành hướng dẫn nội bộ hoặc khuyến nghị đối với các tổ chức tín dụng trên địa bàn về việc chuẩn hóa hồ sơ tín dụng; tăng cường kiểm soát quy trình thẩm định tài sản bảo đảm và minh bạch phương pháp tính lãi.
Các tổ chức tín dụng cần nâng cao chất lượng hồ sơ tín dụng.

Hồ sơ cần được lưu trữ đầy đủ ngay từ khi giải ngân, đặc biệt: lịch sử giao dịch; bảng tính lãi; thông báo điều chỉnh lãi; thông báo chuyển nợ quá hạn; hồ sơ thẩm định tài sản. Đây là các chứng cứ có ý nghĩa quyết định trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Lê Minh Kha - Giám đốc chi nhánh Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank) Kiên Giang cho rằng, thực tiễn cho thấy nguyên nhân nhiều vụ tranh chấp tín dụng kéo dài chủ yếu xuất phát từ tính chất phức tạp của vụ án, như khách hàng không hợp tác, không có mặt tại địa phương nên phải thực hiện thủ tục niêm yết theo quy định; tài sản bảo đảm phát sinh tranh chấp…

Thực tế cũng có những vụ việc mặc dù bản án được Tòa án giải quyết kịp thời nhưng quá trình thi hành án vẫn kéo dài do phát sinh tranh chấp trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm và sự chống đối của các bên liên quan.

Để có thể đẩy nhanh tiến độ giải quyết, Vietinbank kiến nghị, đối với các vụ việc có tính chất phức tạp, có nhiều người tham gia
tố tụng hoặc có nguy cơ kéo dài, đề nghị tăng cường cơ chế trao đổi, đối thoại giữa Tòa án, Cơ quan Thi hành án dân sự và tổ chức tín dụng ngay từ giai đoạn giải quyết vụ án để kịp thời nhận diện nguyên nhân vướng mắc, thống nhất hướng xử lý phù hợp, hạn chế phát sinh kéo dài không cần thiết.

Cùng quan điểm đó, Giám đốc chi nhánh Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) An Giang Nguyễn Văn Bé Tám cho rằng, công tác xử lý nợ xấu phải được thực hiện đồng bộ ngay từ khâu phòng ngừa. Do đó, Chi nhánh BIDV An Giang sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, tăng cường công tác kiểm tra sau cho vay, chủ động làm việc với khách hàng để cơ cấu, hỗ trợ và đồng hành cùng khách hàng vượt qua khó khăn.

Đối với các khoản nợ phải xử lý bằng biện pháp pháp lý, Chi nhánh cam kết phối hợp đầy đủ, kịp thời với Tòa án và Cơ quan Thi hành án dân sự; cung cấp hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu và cử cán bộ trực tiếp phối hợp trong suốt quá trình giải quyết vụ việc.

Theo ông Hồ Cảnh Liêm, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước khu vực XV, Tòa án không chỉ là nơi giải quyết tranh chấp mà còn là thiết chế bảo vệ quyền tài sản, củng cố niềm tin pháp lý và tạo nền tảng cho sự vận hành an toàn của thị trường tài chính.

Từ thực tiễn đó, NHNN khu vực XV đề xuất Tòa án tiếp tục nâng cao chất lượng và rút ngắn thời gian thụ lý, giải quyết các vụ án về tín dụng, ngân hàng; tăng cường đối thoại, hòa giải để giảm thời gian và chi phí tố tụng; tăng cường trao đổi nghiệp vụ giữa Tòa án và các cơ quan liên quan nhằm thống nhất việc áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp tín dụng, giao dịch bảo đảm và xử lý tài sản bảo đảm.

Kết luận hội nghị, Chánh án TAND tỉnh An Giang Thái Rết cho biết, để khơi thông nguồn lực tài chính, góp phần cùng địa phương cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, TAND hai cấp tỉnh An Giang đề ra nhiều giải pháp, cụ thể:

TAND hai cấp tỉnh An Giang sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan có liên quan như trong việc cung cấp thông tin liên quan đến tài sản thế chấp và thẩm định tài sản thế chấp; Nâng cao kỹ năng của đội ngũ Thẩm phán và Thư ký TAND hai cấp; Tăng cường công tác tập huấn nghiệp vụ xét xử; Tổ chức nhiều hơn nữa các phiên tòa rút kinh nghiệm, phiên tòa trực tuyến theo yêu cầu cải cách tư pháp; Tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, thanh, đôn đốc để đẩy nhanh tiến độ giải quyết án.
Về phía các tổ chức tín dụng, đồng chí Chánh án TAND tỉnh An Giang cũng yêu cầu các đơn vị tổ chức tín dụng chuẩn hóa hồ sơ tín dụng, vì đây là chứng cứ có ý nghĩa quyết định trong quá trình giải quyết tranh chấp.