Giấc mơ đổi đời nơi xứ người và cái giá của sự cả tin

Cái giá cho sự cả tin

Trên bục khai báo, Thái Mộng Cầm – người phụ nữ từng mang đến cho họ “giấc mơ Hàn Quốc” đứng cúi đầu, giọng nhỏ dần qua từng câu trả lời.

Khi chủ tọa công bố mức án 16 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, phía dưới phòng xử không có tiếng xì xào. Chỉ có vài tiếng thở dài rất khẽ. Bởi nhiều người hiểu rằng, bản án ấy có thể khép lại một vụ án hình sự, nhưng không thể ngay lập tức khỏa lấp những mất mát mà hàng trăm gia đình đang gánh chịu.

Với nhiều lao động miền Tây, chuyện sang Hàn Quốc làm việc từ lâu đã trở thành một hy vọng lớn. Chỉ cần vài năm lao động nơi xứ người, họ có thể sửa lại căn nhà cũ, trả nợ ngân hàng, lo cho con cái học hành hay dành dụm chút vốn làm ăn.

Chính vì vậy, khi nghe thông tin có chương trình lao động thời vụ sang Hàn Quốc theo diện Visa E8-2, không cần trình độ cao, thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi tháng, nhiều người gần như nắm lấy ngay cơ hội ấy.

Theo cáo trạng, Thái Mộng Cầm từng sinh sống tại Hàn Quốc nhiều năm, mang quốc tịch Việt Nam và Hàn Quốc. Chính điều này khiến những lời giới thiệu của bị cáo trở nên đáng tin hơn trong mắt nhiều người.

Cầm quảng bá có thể đưa lao động sang Hàn Quốc làm việc mà không cần chứng minh quan hệ thân nhân, chỉ cần nộp hồ sơ đơn giản và tiền đặt cọc từ vài chục triệu đồng. Những lời hứa ấy lan nhanh qua mạng xã hội, qua những cuộc điện thoại, qua sự giới thiệu của người quen, họ hàng.

Ở nhiều vùng quê miền Tây, chỉ cần nghe ai đó “đi Hàn Quốc về xây được nhà” là đủ để khơi lên hy vọng đổi đời. Người này rỉ tai người kia, người quen giới thiệu người thân, có người còn đứng ra gom hồ sơ cho cả xóm vì nghĩ mình đang giúp bà con tìm cơ hội thoát nghèo.

Không ai nghĩ rằng phía sau những lời hứa ngọt ngào ấy lại là một cái bẫy.

Trong số 222 bị hại của vụ án, có những người chưa từng bước chân ra khỏi quê nhà. Họ làm thuê, làm mướn, buôn bán nhỏ, sống chắt chiu qua ngày. Vậy mà khi nghe đến cơ hội sang Hàn Quốc làm việc, nhiều gia đình vẫn cắn răng vay mượn cho bằng được.

Nhiều người tại phiên tòa kể rằng họ tin vì thấy hồ sơ, giấy tờ đều có chữ Hàn Quốc, có “mã code”, có thông báo phỏng vấn, có lịch hẹn xuất cảnh.

Một phụ nữ trung niên ngồi dự khán lặng lẽ lau nước mắt khi nhắc đến khoản tiền gần 100 triệu đồng mà gia đình vay mượn để nộp cho đường dây. Chị nói nhỏ: “Lúc đó chỉ nghĩ đi vài tháng rồi về trả nợ”, nhưng chuyến đi ấy chưa bao giờ bắt đầu.

Kẻ đi tù, người ở lại gánh nợ

Trong vụ án này, có một chi tiết khiến nhiều người trăn trở, không ít người trung gian cũng là nạn nhân. Họ nhận hồ sơ, nhận tiền từ bà con, hàng xóm rồi chuyển lại cho bị cáo vì tin tưởng những thông tin được đưa ra. Có người còn đăng ký cho chính mình hoặc người thân trong gia đình đi lao động.

Nhiều người sau đó phải tự bỏ tiền cá nhân để trả lại cho các bị hại nhằm giữ uy tín và tình nghĩa xóm giềng. Có người vì chuyện này mà mất luôn quan hệ thân thiết với họ hàng. Có người bị thúc ép đòi nợ suốt nhiều tháng trời.

Ở miền quê, đôi khi cái khó nhất không phải mất tiền, mà là mất niềm tin của người thân quen.

Phiên tòa hôm ấy, một người phụ nữ từng đứng ra nhận hồ sơ cho nhiều lao động chỉ lặng lẽ ngồi cuối phòng xử. Chị không khóc, nhưng gương mặt thất thần khi nghe HĐXX nhắc đến trách nhiệm hoàn trả tiền cho các bị hại.

Có lẽ đến tận lúc này, chị vẫn chưa hết ám ảnh vì đã vô tình kéo nhiều người bước vào chiếc bẫy mang tên “giấc mơ đổi đời”.

Kết quả điều tra xác định, Visa E8-2 chỉ áp dụng cho người có quan hệ gia đình hoặc họ hàng với người đã kết hôn cùng công dân Hàn Quốc và phải thực hiện đầy đủ quy trình theo quy định pháp luật.

Thế nhưng, giữa lúc khát vọng thoát nghèo quá lớn, nhiều người đã bỏ qua việc kiểm chứng thông tin. Họ tin vào những lời quảng bá “việc nhẹ lương cao”, “đi nhanh”, “không cần thủ tục phức tạp”.

Đó cũng là điểm chung trong rất nhiều vụ lừa đảo xuất khẩu lao động thời gian qua, đánh trúng tâm lý muốn đổi đời thật nhanh của người dân.

Ở nhiều vùng quê, đi lao động nước ngoài từng giúp không ít gia đình đổi thay cuộc sống. Nhưng cũng vì vậy, không ít người xem đó như con đường ngắn nhất để thoát nghèo. Và khi khát vọng lớn hơn sự cảnh giác, những chiếc bẫy lừa đảo bắt đầu xuất hiện.

Chiều muộn, phiên tòa kết thúc, bị cáo được dẫn giải rời đi sau bản án 16 năm tù. Những người dự khán lặng lẽ ra về. Ngoài sân tòa, vài người vẫn đứng lại hỏi nhau chuyện tiền bạc, giấy tờ và khả năng được khắc phục thiệt hại. Nhưng phía sau vụ án ấy vẫn còn hàng trăm phận người đang loay hoay với những khoản nợ chưa biết bao giờ mới trả hết.

Và sau tất cả, điều còn đọng lại không chỉ là bản án dành cho một bị cáo, mà còn là bài học đắt giá về sự cả tin trước những lời mời gọi xuất khẩu lao động đầy hào nhoáng trên mạng xã hội. Bởi trên hành trình mưu sinh, ai cũng có quyền mơ về một cuộc sống tốt đẹp hơn. Nhưng sẽ không có con đường đổi đời nào thật sự dễ dàng nếu thiếu sự tỉnh táo và hiểu biết pháp luật.