Gần 3.000 phần mộ liệt sĩ được lấy mẫu phục vụ xác định ADN tại Nghĩa trang Vĩnh Hưng

Nghĩa trang liệt sĩ Vĩnh Hưng là nơi quy tập 4.259 phần mộ liệt sĩ, trong đó có 2.806 phần mộ thuộc diện lấy mẫu để xác định ADN phục vụ công tác xác định danh tính. Các liệt sĩ nằm lại nơi này có mặt từ khắp các tỉnh thành trong cả nước, hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, chiến tranh biên giới Tây nam và chiến trường Campuchia.

Đây là nghĩa trang quy tập nhiều liệt sĩ chiến trường Campuchia nhất trên địa bàn Quân khu 7. Mới đây, ngày 6/7, 173 liệt sĩ được tìm thấy trên đất bạn Campuchia cũng đã được đưa về yên nghỉ tại đây cùng các đồng chí, đồng đội của mình.

Sau hơn 1 tháng triển khai thực hiện việc lấy mẫu, tính đến ngày 18/7, các đội đã thực hiện mở 2148 mộ, trong đó có 1608 mộ đủ điều kiện đã được lấy mẫu, cập nhật số hóa để phục vụ công tác xác định danh tính liệt sĩ sau này.

Để thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng cao cả này, xã Vĩnh Hưng đã tổ chức 3 đội lấy mẫu cùng song song thực hiện nhiệm vụ, bên cạnh đó còn có các tổ hậu cần phía sau để đảm bảo công việc lấy mẫu được tiến hành thuận lợi, chính xác. Trước khi thực hiện nhiệm vụ, các thành viên trong các đội đã được tập huấn về quy trình lấy mẫu để đảm bảo không xảy ra bất cứ sai sót gì.

Tôi đến nghĩa trang liệt sĩ Vĩnh Hưng đã gần cuối giờ chiều, cũng là lúc các đồng chí trong đội lấy mẫu chuẩn bị mở ngôi mộ cuối cùng trong ngày. Những gương mặt thanh niên còn rất trẻ, nhẹ nhàng trong từng động tác để đưa phần hài cốt liệt sĩ ra ngoài, đưa vào khu vực lấy mẫu. Ở đó, ngoài bàn lấy mẫu với các dụng cụ chuyên dụng còn có một bàn thờ nhỏ, mỗi một người được đưa lên các đồng chí thực hiện nhiệm vụ đều thành kính thắp hương, xin anh linh liệt sĩ phù hộ để việc lấy mẫu được thuận lợi, sớm trả lại tên cho các anh, để gia đình, đồng đội có thể yên lòng.

Vậy đấy, nhưng vẫn có đến 1/4 số mộ được mở ra không đủ điều kiện để lấy mẫu. Cũng có nghĩa là, bằng đó những con người mãi mãi yên nghỉ với dòng chữ trên bia “chưa xác định được danh tính” và một mã số vô tri trong hồ sơ. Biết làm sao được, những người nằm đó, người gần nhất thì hy sinh cũng gần nửa thế kỷ rồi. Chiến tranh loạn lạc, thân xác được đồng đội chôn vội bên đường sau trận đánh, khi được tìm về chỉ còn nắm xương tan.

Thương lắm, đau lắm mà đành nuốt vội nước mắt vào trong, tự an ủi rằng, các anh vẫn còn may mắn vì còn được sum vầy bên đồng đội, vẫn còn được ấm áp trong lòng đất mẹ, trong sự tôn kính của nhân dân. Đâu đó, nơi chiến trường xưa, vẫn còn hàng ngàn, hàng vạn liệt sĩ đã hóa thân vào đất, không thể trở về với quê hương.

Đội phó đội lấy mẫu Võ Văn Lâm chỉ cho tôi từng ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính trong nghĩa trang và kể cho tôi nghe hành trình đưa các anh về nằm lại nơi đây. Đồng chí Võ Văn Lâm hiện công tác tại Ban chỉ huy quân sự xã Vĩnh Hưng, từng là thành viên đội tìm kiếm K73, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ hy sinh trên đất bạn Campuchia.

Vượt suối, băng rừng suốt từ năm 2023 đến 2025, đội tìm kiếm của đồng chí Võ Văn Lâm đã đưa được 255 hài cốt liệt sĩ về nước, an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Vĩnh Hưng và Nghĩa trang Liệt sĩ Tân Hưng. Đồng chí Võ Văn Lâm nhớ như in từng người đang nằm đó. Với anh, được tham gia đợt lấy mẫu này là một sự tiếp nối hành trình, để hoàn tất nghĩa tình với các anh, các chú, thế hệ đi trước đầy oai hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tôi cũng được theo chân Nguyễn Út Hậu, là đội phó đội lấy mẫu đi thăm mộ liệt sĩ nhưng lại là một cảm xúc khác. Anh Hậu sinh năm 1974, sinh ra lớn lên ở mảnh đất Vĩnh Hưng anh hùng này. Nghĩa trang liệt sĩ Vĩnh Hưng thân thuộc với anh đến từng hàng, từng lối, từng ngọn cỏ, bụi cây. Tỷ mẩn lấy khăn lau một ngôi mộ, anh thì thầm rất nhỏ: "Anh trai tôi đấy. Nhà tôi có 6 người nằm đây. Anh ruột, anh con bác ruột, chú ruột, cậu ruột và 2 thằng cháu. 6 người trong gia đình tôi là liệt sĩ, chống Mỹ có, biên giới Tây Nam có. Để rồi mẹ tôi thành Mẹ Việt Nam Anh hùng".

Út Hậu kể, anh trai anh hy sinh năm 1978, ngay biên giới quê nhà nên gia đình đưa được về chôn. Bao năm anh nằm trên đất nhà, gia đình lo toan hương khói, nhưng vẫn thấy như anh chưa vui lòng. Khi Vĩnh Hưng có kế hoạch xây dựng nghĩa trang liệt sĩ, quy tập các liệt sĩ về quây quần bên nhau, gia đình anh đã đồng ý đưa anh trai mình và những người thân khác về đây. Họ đã sát cánh bên nhau bảo vệ mảnh đất này, thì chắc cũng muốn quây quần yên nghỉ bên nhau, cùng ngắm sự bình yên của đất nước.

Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hưng Nguyễn Thị Cẩm Huyền chia sẻ: “Vĩnh Hưng vốn là một vùng đất biên giới giàu truyền thống cách mạng. Trong chống Mỹ và sau này là chiến tranh biên giới Tây Nam, vùng đất này luôn là điểm nóng chiến tranh. Biết bao người con ưu tú khắp mọi miền đất nước đã đến, chiến đấu và hy sinh trên mảnh đất này. Vĩnh Hưng vinh dự được chăm sóc mộ phần cho các Anh hùng Liệt sĩ suốt bao nhiêu năm qua và hiện nay lại vinh dự góp một phần nhỏ vào việc lấy lại danh tính cho các anh.

Lãnh đạo xã xác định rõ nhiệm vụ của mình trong công việc mang ý nghĩa trọng đại này nên đã chỉ đạo cho các ngành, đoàn thể để triển khai thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Điều khiến chúng tôi cảm thấy yên tâm nhất chính là việc tham gia rất nhiệt tình, trách nhiệm và luôn thể hiện lòng thành kính với Liệt sĩ của các thành viên trẻ của các đội tìm kiếm. Hoạt động này cũng là dịp để các bạn học tập, vun đắp tình cảm yêu nước thông qua các bài học về sự hy sinh của các liệt sĩ”.

Lấy mẫu, xác định ADN liệt sĩ; lấy mẫu, xác định ADN thân nhân trực hệ để từ đó có căn cứ xác định danh tính liệt sĩ là một hoạt động rất ý nghĩa và đầy tính hoa học. Vĩnh Hưng có 151 liệt sĩ nhưng không phải tất cả đều được đưa về nghĩa trang xã nhà. Rất nhiều người trong số họ nằm ở các nghĩa trang gần nơi hy sinh, trong đó có 40 liệt sĩ chưa xác định thông tin, 27 trường hợp có thân nhân trực hệ đã được lực lượng Công an tỉnh xuống lấy mẫu để xác định ADN, ai cũng hy vọng trong đợt lấy mẫu này sẽ sớm tìm được người thân của mình đang nằm đâu đó.

Số còn lại do không còn thân nhân trực hệ nên không thể xác định mẫu ADN. Có nghĩa là, 13 liệt sĩ của Vĩnh Hưng sẽ như bao đồng đội của mình, hóa thân vào đất và bất tử trong lòng Nhân dân.

500 ngày đêm chỉ là tên của một chiến dịch, để Đảng, Chính phủ, quân và dân cả nước đồng lòng dốc sức tìm và đưa liệt sĩ trở về nhưng hành trình tri ân liệt sĩ lại là mãi mãi. Khi tôi nhìn các bạn trẻ xã Vĩnh Hưng, dưới cái nắng nóng chói chang, vẫn cần mẫn nhẹ nhàng lau từng bia mộ trước khi đưa liệt sĩ ra, rất nhiều trong số họ có thân nhân cũng là liệt sĩ, thì tôi hiểu, máu xương các Anh hùng đang nằm đó, đã đổ ra cho mảnh đất này là không uổng phí. Các anh, “Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc, hồn bay lên hóa linh khí Quốc gia”, linh thiêng phù hộ đất nước mãi trường tồn.

“

Trong quá trình lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, trong ngôi mộ số 552, hàng 17, khu B2 còn sót lại một số hiện vật được đựng trong lọ peniciline gồm 2 mảnh giấy nhỏ, khi ráp lại có nội dung tạm phiên ra như sau: ...Ân Đức Vươ..., Thôn Tân Hồng, xã Tân Lạc, Huyện Lục Ngạn, tỉnh Hà Bắc. Liệt sĩ được xác định hy sinh ngày 14/3/1975

Mộ số 433, hàng 11, khu C2 tìm thấy một tấm hình có hình ảnh một cô gái đã mờ, hiện tấm hình đã được chuyển cho các cơ quan chức năng phục dựng.