Ngày 30/10, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh (ULAW) phối hợp với Trung tâm Luật quốc tế thuộc Đại học Quốc gia Singapore (CIL-NUS) tổ chức Hội thảo quốc tế ASEAN về biến đổi khí hậu lần thứ 5 (ACCC5 2026) tại TP. Hồ Chí Minh, với chủ đề “Định hình cơ chế khí hậu ở Đông Nam Á thông qua pháp luật quốc tế”.

Hội thảo diễn ra trực tiếp kết hợp trực tuyến, thu hút đông đảo chuyên gia, học giả trong và ngoài nước. Từ gần 300 bản tóm tắt nghiên cứu gửi về, Ban tổ chức lựa chọn 36 báo cáo khoa học trình bày tại 7 phiên chuyên đề và 1 phiên toàn thể.

Tham dự có TS. Lê Trường Sơn, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.Hồ Chí Minh; PGS.TS. Trần Việt Dũng, Phó Hiệu trưởng nhà trường; Đại sứ, GS.TS. Nguyễn Hồng Thao, thành viên Ủy ban Luật pháp quốc tế Liên hợp quốc (ILC), cùng nhiều chuyên gia, học giả quốc tế.

Phát biểu khai mạc, TS. Lê Trường Sơn nhấn mạnh, biến đổi khí hậu không chỉ là thách thức môi trường mà còn tác động trực tiếp đến sinh kế của cư dân ven biển, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tương lai các thế hệ mai sau.

“Ẩn sau những thách thức về khí hậu là những câu hỏi căn bản về quyền, nghĩa vụ và sự công bằng. Pháp luật phải đóng vai trò là nền tảng vững chắc để chuyển hóa các cam kết, mục tiêu khí hậu thành hành động cụ thể có thể thực hiện, giám sát và đánh giá”, ông Sơn khẳng định.

Theo ông, hiệu quả chuyển đổi xanh không chỉ được đo bằng mức giảm phát thải mà còn phải thể hiện ở khả năng bảo đảm sinh kế, an toàn và cơ hội phát triển bền vững cho người dân, nhất là các cộng đồng yếu thế.

Từ góc nhìn quốc tế, PGS. Danielle Yeow (CIL-NUS) cho rằng, biến đổi khí hậu tác động đan xen đến thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng và môi trường biển. Do đó, ứng phó cần cách tiếp cận liên ngành, đồng thời đưa kết quả nghiên cứu và ý kiến tư vấn pháp lý quốc tế vào thực tiễn hoạch định chính sách.

Một nội dung trọng tâm của hội thảo là phân tích nghĩa vụ quốc gia từ các ý kiến tư vấn của cơ quan tài phán quốc tế, trong đó có ý kiến tư vấn năm 2024 của Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) và ý kiến tư vấn năm 2025 của Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) về biến đổi khí hậu.

Các chuyên gia tập trung trao đổi về nghĩa vụ cẩn trọng thích đáng, trách nhiệm bảo vệ môi trường biển và những vấn đề pháp lý trước nguy cơ nước biển dâng, đặc biệt đối với các quốc gia ven biển ASEAN.

Các báo cáo cũng đề cập quyền con người, lợi ích của thế hệ tương lai và công bằng trong chuyển đổi xanh. Đáng chú ý, nghiên cứu về thị trường carbon tại Indonesia, Thái Lan và Việt Nam chỉ ra những hạn chế về thể chế, yêu cầu tăng tính minh bạch và toàn vẹn của thị trường.

Các đại biểu đồng thời trao đổi về cơ chế hợp tác theo Điều 6.2 Thỏa thuận Paris, tác động của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu và việc bảo đảm cơ hội chuyển đổi cho các làng nghề truyền thống.

Ở lĩnh vực tư pháp khí hậu, hội thảo tập trung vào tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước, trách nhiệm bồi thường thiệt hại xuyên biên giới và công nhận, thi hành phán quyết trọng tài liên quan đến biến đổi khí hậu.

Những vấn đề về đầu tư xanh, chuyển dịch năng lượng và kiểm soát ô nhiễm rác thải nhựa cũng được đưa ra thảo luận.

Diễn ra trước thềm Hội nghị COP31 tại Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), ACCC5 2026 góp phần kết nối nghiên cứu pháp lý với thực tiễn xây dựng chính sách.

Qua đó, đặt ra yêu cầu chuyển hóa các cam kết quốc tế thành quy định và cơ chế thực thi hiệu quả, vừa ứng phó biến đổi khí hậu, vừa bảo vệ môi trường, quyền con người và sinh kế của cộng đồng.