Bài 1: Tôn giáo góp phần tạo nên sự đa dạng, đặc sắc của Thành phố mang tên Bác

50 năm kể từ ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Bác, đời sống tôn giáo của người dân tại Thành phố luôn được bảo đảm, tôn trọng và tạo điều kiện phát triển. Sự cởi mở ấy, biến nơi đây thành đô thị sầm uất, đa dạng tôn giáo, nhưng đoàn kết thống nhất.

Luôn quan tâm, lắng nghe và chia sẻ

Là địa bàn tập trung đông đảo tín đồ của nhiều tôn giáo lớn như: Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, Cao Đài, Hòa Hảo, Hồi giáo… suốt chiều dài lịch sử hình thành và phát triển của TP.HCM, các tôn giáo đã góp phần làm nên sự sinh động, đa dạng trên mảnh đất này.

Trong suốt 50 năm qua, đặc biệt từ thời kỳ đổi mới đến nay, TP.HCM luôn quán triệt sâu sắc quan điểm: tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, tồn tại lâu dài cùng dân tộc.

Trên cơ sở đó, thành phố đã từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về tôn giáo theo hướng pháp quyền, minh bạch, tôn trọng thực tiễn sinh hoạt tôn giáo hợp pháp của người dân.

Việc ban hành và triển khai Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các tổ chức tôn giáo hoạt động ổn định, đúng pháp luật. TP.HCM là một trong những địa phương đi đầu trong việc cụ thể hóa các quy định của Trung ương bằng quy trình, thủ tục hành chính rõ ràng, tạo thuận lợi cho các tổ chức tôn giáo trong đăng ký sinh hoạt, phong chức, bổ nhiệm, đào tạo chức sắc, cũng như xây dựng, sửa chữa cơ sở thờ tự.

Thực tiễn cho thấy, các nhu cầu chính đáng, hợp pháp của tổ chức tôn giáo và tín đồ trên địa bàn thành phố ngày càng được giải quyết kịp thời, đúng quy định. Việc tiếp nhận, hướng dẫn, xử lý hồ sơ liên quan đến tôn giáo được thực hiện công khai, minh bạch, góp phần củng cố niềm tin của các tổ chức tôn giáo đối với chính quyền các cấp.

Không chỉ dừng lại ở việc “cho phép” hay “quản lý”, cách tiếp cận của TP.HCM còn thể hiện rõ tinh thần đồng hành, hỗ trợ để các hoạt động tôn giáo diễn ra lành mạnh, ổn định, gắn bó với đời sống xã hội, tránh bị lợi dụng cho các mục đích ngoài tôn giáo.

Một trong những dấu ấn nổi bật trong chính sách tôn giáo của TP.HCM là chú trọng đối thoại, tiếp xúc, lắng nghe ý kiến của chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ các tôn giáo. Các cuộc gặp gỡ định kỳ, các hội nghị biểu dương chức sắc, người có uy tín trong tôn giáo tiêu biểu, các buổi thăm hỏi nhân dịp lễ trọng của các tôn giáo đã trở thành kênh thông tin hai chiều hiệu quả.

Thông qua đối thoại, chính quyền thành phố kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của các tổ chức tôn giáo. Đồng thời tuyên truyền, giải thích rõ chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Vì vậy, nhiều vấn đề phát sinh trong thực tiễn đã được giải quyết ngay từ cơ sở.

Chính nhu cầu được đảm bảo, sự tôn trọng giữa cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức tôn giáo, người có niềm tin tôn giáo được tạo điều kiện tối đa. Và chính sự cởi mở, thẳng thắn và tôn trọng lẫn nhau đã góp phần xây dựng mối quan hệ gắn bó, tin cậy giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo, người có niềm tin tôn giáo.

Một điểm nhấn quan trọng trong chính sách tôn giáo của TP.HCM là khuyến khích, tạo điều kiện để các tổ chức tôn giáo tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện, nhân đạo, y tế, giáo dục, chăm lo an sinh xã hội.

Trên địa bàn thành phố, nhiều cơ sở tôn giáo đã và đang tích cực tham gia chăm sóc người nghèo, người khuyết tật, trẻ em mồ côi, người già neo đơn. Tổ chức bếp ăn tình thương, phòng khám từ thiện, cơ sở giáo dục mầm non và dạy nghề.

Những hoạt động này không chỉ góp phần chia sẻ gánh nặng với Nhà nước trong công tác an sinh xã hội mà còn thể hiện rõ tinh thần “tốt đời, đẹp đạo”, gắn đạo với đời, đạo đồng hành cùng dân tộc.

Tự do tôn giáo luôn được bảo đảm

Chính quyền TP.HCM luôn đánh giá cao và ghi nhận những đóng góp từ các tổ chức tôn giáo, người đứng đầu tổ chức tôn giáo, coi đây là nguồn lực xã hội quan trọng trong quá trình phát triển bền vững, xây dựng thành phố nghĩa tình, nhân văn.

Dưới ngọn cờ đoàn kết của Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, các cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo (hiện nay là Sở Dân tộc và Tôn giáo), các tôn giáo được tự do, bình đẳng trước pháp luật. Các lễ hội tôn giáo lớn được tổ chức trang nghiêm, đúng pháp luật; quyền sinh hoạt tín ngưỡng của tín đồ được bảo đảm.

Thực tế sinh động tại thành phố cho thấy, nhiều tôn giáo cùng tồn tại, cùng phát triển trong không gian chung của đô thị, tôn trọng lẫn nhau, không xung đột.

Điều này phản ánh hiệu quả của chính sách tôn giáo đúng đắn, nhất quán và phù hợp với thực tiễn. Song song với việc tạo điều kiện cho hoạt động tôn giáo hợp pháp, TP.HCM cũng kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn các hành vi lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật, xâm hại an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Cách làm của thành phố là phân biệt rõ ràng giữa sinh hoạt tôn giáo thuần túy với hành vi lợi dụng tôn giáo; xử lý nghiêm các vi phạm theo pháp luật, đồng thời tuyên truyền, vận động để chức sắc, tín đồ hiểu rõ, không bị lôi kéo, kích động. Chính sự rõ ràng, nhất quán này đã góp phần giữ vững ổn định chính trị- xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho các tôn giáo phát triển lành mạnh.

Nhìn lại chặng đường phát triển trong 50 năm qua kể từ Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Bác, có thể khẳng định rằng, chính sách tôn giáo của TP.HCM đã và đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Đời sống tín ngưỡng, tôn giáo phong phú, ổn định; các tổ chức tôn giáo hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; tín đồ yên tâm sinh hoạt, hành đạo; tôn giáo đồng hành cùng chính quyền trong khối đoàn kết thống nhất.

Trong dòng chảy phát triển không ngừng của một đô thị hiện đại, năng động, những giá trị nhân văn, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo tiếp tục được phát huy, góp phần bồi đắp nền tảng tinh thần xã hội, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Dấu ấn tôn giáo trong 50 năm TP. Sài Gòn- Gia Định mang tên Bác vì thế không chỉ nằm ở số lượng cơ sở thờ tự hay tín đồ. Sâu xa hơn là ở chính sách đúng đắn, nhân văn, nhất quán, nơi tôn giáo được tôn trọng, bảo đảm, đồng hành và đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay và mai sau.

Ông Nguyễn Duy Tân - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM cho biết, Chính quyền Thành phố luôn tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân là quan điểm xuyên suốt, mang tính nguyên tắc của Đảng và Nhà nước ta. Hiến pháp và pháp luật đã khẳng định rõ mọi người có quyền theo hoặc không theo một tôn giáo.

Các tổ chức tôn giáo được Nhà nước công nhận đều được tạo điều kiện hoạt động ổn định, bình đẳng trước pháp luật, gắn bó cùng dân tộc. Đây không chỉ là sự bảo đảm về mặt pháp lý, mà còn là cam kết chính trị mạnh mẽ của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Bài 2: Những công trình tôn giáo - Điểm nhấn góp phần tạo nên bản sắc đô thị