Cơm nắm mo cau

Ngay lập tức, tôi cảm nhận được những ánh mắt tò mò hướng về phía mình.

Có lẽ trong mắt nhiều người, hình ảnh một người đàn ông tóc đã điểm bạc ngồi giữa sân bay quốc tế, bên cạnh những quầy cà phê nổi tiếng và các thương hiệu đồ ăn nhanh hiện đại, lại chăm chú bóc một gói cơm nắm quê mùa là điều khá lạ lẫm.

Tôi mỉm cười.

Miếng cơm đầu tiên đưa lên miệng. Vị dẻo thơm của gạo tám Hải Hậu lan tỏa. Chút bùi béo của muối vừng, chút đậm đà của ruốc bông quyện vào nhau. Nhưng điều khiến tôi xúc động nhất không phải là vị ngon của thức ăn mà là hương thơm nhè nhẹ của mo cau.

Mùi hương ấy như chiếc chìa khóa mở tung cánh cửa ký ức.

Tôi nhớ những năm tháng khó khăn của gia đình.

Ngày ấy, bố thường xuyên đi làm xa. Mỗi lần tiễn chồng lên đường, mẹ lại cẩn thận nắm cơm thật chặt, gói trong mo cau rồi buộc bằng sợi lạt mềm. Không có hộp nhựa, không có túi ni lông như bây giờ. Chỉ có những tàu cau già ngoài vườn được mẹ lựa chọn kỹ lưỡng, rửa sạch, hong khô rồi dùng để gói cơm.

Những nắm cơm giản dị ấy đã theo bố qua biết bao chuyến đi, qua những ngày lao động nhọc nhằn.

Rồi tôi lại nhớ quãng thời gian học cấp ba sơ tán ở Triệu Thông, Phương Đức.

Đó là những năm tháng đất nước còn nhiều gian khó. Mỗi sáng sớm, khi tiếng gà chưa gáy hết canh tư, mẹ đã thức dậy nhóm bếp. Trong ánh lửa bập bùng, mẹ nấu cơm rồi nắm thành từng phần vừa tay. Thức ăn đi kèm thường chỉ là muối vừng hoặc vài con tép rang.

Thế nhưng lạ thay, những nắm cơm ấy lại ngon đến kỳ lạ.

Giờ nghĩ lại, có lẽ vị ngon không nằm ở thức ăn mà nằm trong tình thương của mẹ.

Những buổi trưa ngồi dưới gốc cây nơi trường sơ tán, mở mo cau ra là hương thơm của cơm nóng như vẫn còn nguyên. Bạn bè xung quanh ai cũng mang theo những nắm cơm tương tự. Chúng tôi chia nhau từng nhúm muối lạc, từng miếng vừng rang. Khó khăn là thế nhưng tuổi trẻ vẫn đầy tiếng cười và niềm tin.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Đất nước đổi thay từng ngày.

Những chiếc máy bay hiện đại nối liền các châu lục. Những nhà ga quốc tế mọc lên khang trang. Những thương hiệu nổi tiếng khắp thế giới hiện diện ở các sân bay.

Nhưng thật kỳ lạ, giữa vô vàn món ăn sang trọng, tôi vẫn thấy cơm nắm mo cau có một sức hấp dẫn riêng không gì thay thế được.

Có lẽ bởi trong đó không chỉ có gạo, có muối vừng hay ruốc bông.

Trong đó có ký ức.

Có tuổi thơ.

Có bóng dáng mẹ hiền.

Có cả hồn quê lặng lẽ theo ta suốt cuộc đời.

Sáng nay, trước khi tôi ra sân bay, các em gái và em dâu đã dậy từ rất sớm.

Biết tôi có thói quen ăn cơm buổi sáng, các em chuẩn bị một mâm cơm đậm chất quê nhà.

Có đĩa trứng tráng cuộn cà chua vàng óng.

Có đĩa tép rang lá chanh thơm lừng.

Có đĩa rau lang vườn nhà xanh mướt.

Và đặc biệt là món đỗ giải áo xào thịt bò – món ăn dân dã mà tôi yêu thích từ nhiều năm nay.

Bữa cơm không cầu kỳ nhưng chứa đựng biết bao yêu thương.

Khi tiễn tôi ra xe, các em còn cẩn thận gói thêm nắm cơm mo cau mang theo đường dài.

Có lẽ các em hiểu rằng người anh trai đã đi qua nhiều vùng đất, đã dự không ít bữa tiệc sang trọng, nhưng sâu thẳm trong lòng vẫn luôn nhớ hương vị quê hương.

Giữa phòng chờ sân bay, tôi chậm rãi ăn từng miếng cơm.

Bên ngoài ô cửa kính lớn, những chiếc máy bay lần lượt cất cánh.

Bên trong, tiếng loa thông báo vang lên liên tục bằng nhiều thứ tiếng.

Xung quanh tôi là những quán cà phê, nhà hàng hiện đại với đủ loại đồ uống và thức ăn nhanh.

Thế nhưng lúc ấy, tôi cảm thấy mình đang ngồi giữa sân nhà ngoại năm nào.

Tôi như nghe thấy tiếng gió lao xao trên hàng cau.

Nghe tiếng bà ngoại têm trầu.

Nghe tiếng mẹ gọi con về ăn cơm.

Hương mo cau phảng phất đâu đây khiến tôi nhớ đến vị trầu thơm của bà. Một thứ hương rất riêng của làng quê Bắc Bộ, rất mộc mạc mà cũng rất sâu đậm.

Tôi chợt nghĩ, cơm nắm mo cau không đơn thuần là món ăn.

Nó là một phần ký ức văn hóa của người Việt.

Từ bao đời nay, nắm cơm theo chân người nông dân ra đồng, theo bước người thợ đi xa, theo những người lính hành quân và theo cả những học trò nghèo đến lớp. Trong sự mộc mạc ấy là tinh thần chịu thương chịu khó, là đức tính tiết kiệm, là tình nghĩa gia đình và sự gắn bó với quê hương xứ sở.

Trong thời đại công nghiệp hóa, khi mọi thứ đều có thể được đóng gói bằng công nghệ hiện đại, nắm cơm gói mo cau vẫn mang trong mình một giá trị riêng. Nó kể câu chuyện về sự khéo léo của người Việt và sự hài hòa với thiên nhiên của văn hóa làng quê Việt Nam.

Có lẽ vì thế mà nhiều du khách nước ngoài luôn thích thú khi khám phá những món ăn dân dã của Việt Nam. Bởi đằng sau mỗi món ăn không chỉ là hương vị mà còn là một nền văn hóa.

Bất giác, tôi bắt gặp vài cô gái trẻ đang nhìn mình rồi cười tinh nghịch.

Có lẽ họ thấy hình ảnh một người đàn ông ngồi ăn cơm nắm giữa sân bay quốc tế thật ngộ nghĩnh.

Tôi cũng bật cười theo.

Nếu là “chàng nhà quê lần đầu ra tỉnh” như các cô nghĩ thì tôi sẵn sàng nhận.

Bởi chính cái “nhà quê” ấy đã nuôi lớn tâm hồn tôi.

Đã dạy tôi biết yêu gia đình, yêu quê hương và trân trọng những điều bình dị nhất.

Ăn hết nắm cơm, tôi cẩn thận gấp lại miếng mo cau.

Trong lòng bỗng dâng lên niềm biết ơn sâu sắc.

Cảm ơn mẹ đã cho tôi một tuổi thơ giàu yêu thương.

Cảm ơn quê hương đã nuôi dưỡng tâm hồn tôi bằng những điều bình dị nhất.

Và cảm ơn những người em gái, em dâu thân yêu đã thức dậy từ tinh mơ để chuẩn bị cho anh trai một món quà vô giá.

Đó không chỉ là nắm cơm.

Đó là tình thân.

Đó là quê nhà.

Đó là ký ức.

Đó là cội nguồn.

Và tôi hiểu rằng, dù đi đâu, về đâu, trong hành trang của mỗi con người luôn có một nắm cơm của quê hương mình mang theo.

Với tôi, nắm cơm ấy được gói bằng mo cau.