Chung tay vun đắp tương lai

Dấu mốc lịch sử

Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 hàng năm là dịp đặc biệt dành cho trẻ em trên toàn thế giới. Đây không chỉ là ngày hội của tuổi thơ mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhắc nhở cộng đồng quốc tế về trách nhiệm bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

Lịch sử ra đời của ngày Quốc tế Thiếu nhi bắt nguồn từ một câu chuyện đau lòng. Rạng sáng 1/6/1942, phát xít Đức bao vây làng Lidice, Tiệp Khắc (nay là Cộng hòa Séc), bắt đi 173 người đàn ông, 196 phụ nữ và trẻ em.

Chúng tàn sát 66 người và đưa 104 trẻ em vào trại tập trung, hơn 88 em đã chết trong phòng hơi độc, 9 em khác bị đưa đi làm tay sai cho phát xít. Hai năm sau, ngày 10/6/1944, chúng lại bao vây thị trấn Oradour, Pháp. Chúng dồn hơn 400 người vào trong một nhà thờ, trong số đó có rất nhiều phụ nữ và hơn 100 trẻ em rồi phóng hỏa, đốt cháy toàn bộ nhà thờ.

Để tưởng nhớ hàng trăm trẻ em vô tội đã bị phát xít Đức sát hại nhẫn tâm, năm 1949, Liên đoàn Phụ nữ dân chủ quốc tế đã quyết định lấy 1/6 hằng năm làm ngày Quốc tế bảo vệ thiếu nhi. Hành động này nhằm đòi chính phủ các nước phải nhận trách nhiệm về đời sống thiếu nhi, đòi giảm ngân sách quân sự để tăng ngân sách giáo dục, bảo vệ và chăm sóc thiếu niên, nhi đồng.

Kể từ năm 1950, ngày 1/6 hàng năm đã trở thành ngày Quốc tế Thiếu nhi.

Đảng, Nhà nước luôn dành sự chăm lo cho trẻ em

Tại Việt Nam, ngay sau khi đất nước giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm đặc biệt cho thiếu niên, nhi đồng. Dù trong điều kiện chiến tranh gian khó, Người vẫn gửi thư chúc mừng các cháu thiếu niên, nhi đồng nhân dịp Tết Trung thu và Ngày Quốc tế Thiếu nhi.

Ngày 1/6/1950, ngày Quốc tế thiếu nhi đầu tiên, Người gửi thư cho thiếu nhi toàn quốc, trong thư có đoạn: "... Bác thương các cháu lắm. Bác hứa với các cháu rằng, đến ngày đánh đuổi hết giặc Pháp, kháng chiến thành công, thì Bác cùng Chính phủ và các đoàn thể cùng cố gắng làm cho các cháu cùng được no ấm, đều được vui chơi, đều được học hành, đều được sung sướng. Bác mong các cháu ngoan ngoãn. Bác chúc các cháu mạnh khỏe. Bác gửi các cháu nhiều cái hôn".

Tư tưởng của Bác về chăm lo cho thế hệ trẻ đã trở thành nền tảng để Đảng, Nhà nước và toàn xã hội không ngừng hoàn thiện các chính sách bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Ngày 20/2/1990, Việt Nam là quốc gia hai trên Thế giới và là quốc gia đầu tiên ở châu Á phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em (Công ước được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 20/11/1989).

Ngay sau đó, năm 1991, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Ngày 15/6/2004, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội XI, Quốc hội đã thông qua Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Ngày 5/4/2016, tại kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIII, Quốc hội đã thông qua Luật Trẻ em.

Ngày 30/11/2024, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã thông qua Luật Tư pháp người chưa thành niên (được sửa đổi, bổ sung năm 2025 theo Luật số 85/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc hội), có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Đây là đạo luật mới, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước đối với người chưa thành niên phạm tội, đồng thời thể hiện rõ tính nhân đạo, nhân văn trong chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta. Luật góp phần cụ thể hóa chủ trương xây dựng hệ thống tư pháp thân thiện, bảo vệ trẻ em, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế và các cam kết của Việt Nam với Liên Hợp quốc về tư pháp người chưa thành niên.

Nhiều chương trình, chính sách về giáo dục, y tế, dinh dưỡng, bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ xâm hại, bạo lực, tai nạn thương tích được triển khai rộng khắp. Quyền trẻ em ngày càng được bảo đảm tốt hơn, góp phần tạo môi trường phát triển toàn diện cho các em.

Thời gian qua, khi cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân thực hiện Kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới...; xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền. Đã có hàng trăm ngôi trường được khởi công, có nhiều ngôi trường đã được khánh thành đưa vào sử dụng. Điều này thể hiện sự quan tâm lớn lao của Đảng, Nhà nước đối với sự nghiệp giáo dục, đối với thanh thiếu niên, nhi đồng.

Ngày Quốc tế Thiếu nhi vì thế không chỉ là dịp vui chơi mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc tạo dựng môi trường an toàn, lành mạnh để trẻ em được học tập, phát triển và thực hiện ước mơ của mình.

Đa dạng các hoạt động chăm lo

Hướng tới Ngày Quốc tế Thiếu nhi năm 2026, các địa phương trên cả nước đã triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa nhằm chăm lo cho trẻ em, đặc biệt là trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em vùng sâu, vùng xa và trẻ em chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh.

Tại TP.HCM, công tác chăm sóc trẻ em tiếp tục được chú trọng thông qua nhiều chương trình hỗ trợ thiết thực. Các phường, xã, đặc khu đồng loạt tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, vui chơi giải trí miễn phí cho thiếu nhi. Bên cạnh đó, nhiều suất học bổng, quà tặng được trao cho trẻ em mồ côi, trẻ em khuyết tật và học sinh vượt khó học giỏi.

Thành phố cũng duy trì các chương trình bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, phòng chống xâm hại trẻ em và nâng cao kỹ năng sống cho học sinh.

Nhiều sân chơi cộng đồng, thư viện thân thiện và không gian sinh hoạt dành cho trẻ em được đầu tư xây dựng, tạo điều kiện để các em phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.

Mới đây, Sở Y tế TP.HCM phối hợp với Thành đoàn tổ chức chương trình "Ngày hội thiếu nhi 1/6" lần thứ 1 năm 2026, chăm lo cho hơn 1.700 thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn. Đây là năm đầu tiên chương trình được tổ chức, sau khi địa bàn được sáp nhập.

Tại khu vực 1 (TP.HCM cũ), chương trình tặng quà cho hơn 900 thiếu nhi. Tại khu vực 2 ( Bình Dương cũ) và khu vực 3 (Bà Rịa- Vũng Tàu cũ), chương trình trao tặng tổng cộng 800 phần quà.

Tại Hà Nội, các cấp chính quyền, đoàn thể và tổ chức xã hội đã triển khai Tháng hành động vì trẻ em với nhiều hoạt động phong phú. Thành phố tập trung rà soát, hỗ trợ trẻ em thuộc hộ nghèo, cận nghèo, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.

Các chương trình khám sức khỏe miễn phí, tư vấn tâm lý học đường, hỗ trợ học tập và tổ chức sinh hoạt hè được triển khai rộng khắp.

Nhiều phường, xã cũng tổ chức diễn đàn trẻ em nhằm tạo điều kiện để các em bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền trẻ em.

Không chỉ ở các đô thị lớn, nhiều địa phương khác cũng tích cực dành nguồn lực cho công tác trẻ em. Tại các tỉnh miền núi, vùng biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chính quyền địa phương phối hợp với các tổ chức xã hội trao học bổng, xe đạp, dụng cụ học tập và hỗ trợ xây dựng điểm vui chơi cho trẻ em.

Nhiều mô hình “Ngôi nhà an toàn”, “Trường học hạnh phúc”, “Làng trẻ em an toàn” tiếp tục được nhân rộng nhằm giảm thiểu nguy cơ tai nạn thương tích và bạo lực đối với trẻ em. Công tác tuyên truyền về phòng chống đuối nước, phòng chống xâm hại trẻ em trong dịp hè cũng được đẩy mạnh.

Trong giai đoạn hiện nay, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ và chăm sóc trẻ em vẫn còn nhiều thách thức như nguy cơ xâm hại trên môi trường mạng, tai nạn đuối nước, bạo lực học đường hay tình trạng trẻ em thiếu kỹ năng tự bảo vệ bản thân. Vì vậy, cần tiếp tục tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội để xây dựng môi trường sống an toàn cho trẻ em.

Mỗi trẻ em đều có quyền được yêu thương, chăm sóc và phát triển trong điều kiện tốt nhất. Những hoạt động ý nghĩa nhân Ngày Quốc tế Thiếu nhi không chỉ mang đến niềm vui cho các em mà còn thể hiện trách nhiệm, sự quan tâm của toàn xã hội đối với thế hệ tương lai.

Khi trẻ em được bảo vệ và tạo điều kiện phát triển toàn diện, đó cũng chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai.