Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Nhìn từ công tác chống khai thác IUU – Bài cuối: Mỗi ngư dân là một “lá chắn thép”

Nhiều thách thức, khó khăn

Các thế lực thù địch, phản động đã lợi dụng việc Việt Nam bị Ủy ban châu Âu rút “thẻ vàng” đối với ngành thủy sản Việt Nam để từ đó xuyên tạc, kích động ngư dân; đồng thời thực hiện nhiều nội dung chống phá Đảng, Nhà nước. Việc đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gặp không ít khó khăn và thách thức, đó là:

Thứ nhất, sự thiếu hiểu biết của một bộ phận ngư dân và chủ tàu thuyền. Đây là mảnh đất màu mỡ mà chúng tận dụng triệt để để đánh vào tâm lý và sự hám lợi về kinh tế từ đó có luận điệu xuyên tạc, tuyên truyền để tấn công vào sự nghiêm minh của pháp luật Việt Nam, tiến tới kích động ngư dân chống Đảng, chống chính quyền.

Thứ hai, sự thiếu quyết liệt của một bộ phận đơn vị, địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo chống khai thác IUU. Đặc biệt trong công tác giáo dục chính trị tư tưởng, thông tin tuyên truyền về chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về chống khai thác IUU và chuyển đổi sinh kế, hỗ trợ cho người dân.

Vẫn còn có tình trạng tuyên truyền theo hình thức, làm cho có, không có đổi mới, không sáng tạo và không có đột phá dẫn tới hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng, tuyên truyền trở nên hình thức, kém hiệu quả.

Thứ ba, khó khăn trong thực thi pháp luật trên không gian mạng. Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ trên một số lĩnh vực mới như: trí tuệ nhân tạo (AI), internet kết nối vạn vật (IoT), công nghệ tạo ra các sản phẩm về âm thanh, hình ảnh, video giả mạo (công nghệ deepfake)… đặt ra những khó khăn, thách thức cho lực lượng chức năng trong việc phát hiện phương thức, thủ đoạn mới của các thế lực thù địch, phản động để tuyên truyền, phổ biến.

Phần lớn các mạng xã hội phổ biến hiện nay là các nền tảng xuyên biên giới như: Facebook, Twitter, TikTok… có nhà cung cấp hoặc máy chủ đặt tại nước ngoài, đặc biệt là tại các quốc gia hậu thuẫn cho các thế lực thù địch, phản động lưu vong trong việc chống phá Đảng và Nhà nước. Các thành viên tham gia hội, nhóm trên không gian mạng và tương tác với nhau qua tài khoản số, sử dụng biệt danh (nickname) hoặc tài khoản có tên không rõ ràng.

Một số nền tảng mạng xã hội hiện nay có chức năng đăng bài ẩn danh (không hiển thị tài khoản người đăng), nên rất khó xác định nhân thân, địa chỉ thật của đối tượng. Việc nắm chặt tình hình hội, nhóm để phát hiện các nội dung xấu, độc trên không gian mạng còn nhiều hạn chế… Việc đấu tranh, phản bác luận điệu xuyên tạc, chống phá và định hướng tư tưởng, thông tin trên không gian mạng còn chưa kịp thời.

Cần triển khai nhiều giải pháp

Để chủ động đấu tranh phản bác các luận điêu xuyên tạc và nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cần phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, với những quan điểm kiên định, cách làm hay, sáng tạo, đột phá và có hiệu quả, cụ thể:

Thứ nhất, chống khai thác IUU phải đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện của Đảng. Đây là yếu tố quyết định và đặc biệt quan trọng, việc chống khai thác IUU không chỉ là vấn đề kinh tế hay ngành thủy sản, mà còn là trách nhiệm quốc gia, liên quan đến uy tín quốc tế và chủ quyền biển đảo. Điều này đã được khẳng định rất rõ trong Chỉ thị 32/CT-TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản Việt Nam.

Trong đó, Đảng ta xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, có ý nghĩa lâu dài đối với phát triển bền vững ngành thuỷ sản; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trước hết là các cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu ở ngành, địa phương có trách nhiệm trực tiếp đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tạo sự thống nhất, đồng bộ, quyết tâm cao.

Trong Nghị quyết 36-NQ/TW, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Đảng ta xác định thống nhất tư tưởng, nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt của biển đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Phát triển bền vững kinh tế biển gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ...; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, là quyền và nghĩa vụ của mọi tổ chức, doanh nghiệp và người dân Việt Nam.

Việc đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện của Đảng dẫn tới sự thống nhất trong nhận thức và hành động, giúp mỗi cán bộ, hội viên, đoàn viên, ngư dân, chủ tàu thuyền và toàn xã hội hiểu rằng, chống khai thác IUU không chỉ là đối phó để gỡ “thẻ vàng”, mà chính là bảo vệ uy tín quốc gia, phát triển bền vững ngành thủy sản, góp phần thực hiện chiến lược về bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam.

Thúc đẩy tinh thần trách nhiệm, tính gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong các cơ quan chức năng, ngăn chặn tình trạng xử lý cho có, xử lý “nhẹ tay”… thậm chí là tiếp tay, bao che cho các hành vi vi phạm.

Thứ hai, đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng và thông tin tuyên truyền. Cần phải tăng cường, đẩy mạnh giáo dục chính trị tư tưởng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, để mỗi quan điểm, mỗi chỉ đạo của Đảng đến được với ngư dân, chủ tàu thuyền. Triển khai và phát động ngay phong trào thi đua xây dựng "Thế trận lòng dân" trên biển.

Lan tỏa sâu rộng phong trào thi đua này với nhiều hình thức; ứng dụng chuyển đổi số vào tuyên truyền. Khi tư tưởng thông suốt, ngư dân vừa khai thác kinh tế đúng pháp luật, vừa tham gia bảo vệ chủ quyền. Từ đó nhận diện và phản bác các luận điệu, thông tin xuyên tạc.

Thứ ba, minh bạch hóa thông tin. Đây là yếu tố then chốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Khi công khai thông tin về xử lý vi phạm về khai thác IUU, danh sách các tàu thường xuyên mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) để người dân biết và giám sát, từ đó tin tưởng vào sự nghiêm minh, công bằng của pháp luật thì sẽ đập tan luận điệu xuyên tạc về việc chính quyền áp đặt, xử lý “nặng tay”, mượn việc chống khai thác IUU để triệt hạ sinh kế ngư dân; đồng thời, các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với ngư dân được minh bạch thì ngư dân sẽ yên tâm, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quan tâm của Nhà nước từ đó tự giác chấp hành pháp luât.

Song song với đó, cần công khai việc xử lý trách nhiệm cơ quan, địa phương, trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra vi phạm khai thác IUU kéo dài.

TS Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Cà Mau cho biết, từ năm 2024 đến cuối 2025, tỉnh Cà Mau đã xử lý 100% các tàu cá vi phạm mất kết nối VMS và vượt ranh giới; đã số hóa và công khai 100% tàu cá từ 15m trở lên đã lắp đặt VMS. Triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT tại tất cả các cảng cá giúp quản lý 4.493 tàu cá một cách công bằng và minh bạch. Tất cả các vi phạm về khai thác IUU đều bị xử lý nghiêm và công khai, minh bạch thông tin; qua đó tạo sự đồng thuận trong dư luận cũng như góp phần giáo dục, răn đe.

“Cà Mau không chỉ xử phạt mà còn công khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề cho ngư dân và mô hình đồng quản lý nguồn lợi thủy sản nhằm bảo vệ sinh kế cho ngư dân là mục tiêu tỉnh quan tâm thực hiện như hỗ trợ kinh phí nâng cấp, thay thế thiết bị và cước thuê bao VMS cho tàu cá trên địa bàn tỉnh. Điều này bác bỏ hoàn toàn luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch. Việc minh bạch thông tin, cung cấp thông tin kịp thời trên các kênh chính thống là yếu tố then chốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”, TS Phạm Quốc Sử nhấn mạnh.

Ông Thái Rết, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh An Giang thông tin, đơn vị đã đưa ra xét xử nhiều vụ án hình sự về tội phạm liên quan đến khai thác IUU. Các vụ án đều được xét xử công khai, đúng quy định của pháp luật với các mức án nghiêm khắc, đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa.

Ngoài ra, đơn vị còn tổ chức xét xử lưu động tại các địa bàn đông bà con ngư dân, chủ phương tiện tàu thuyền… để từ đó góp phần cảnh tỉnh, giáo dục chung trong cộng đồng. Trong quá trình xét xử các vụ án, ngoài các chế tài và quy định của pháp luật, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân còn lồng ghép việc tuyên truyền, giải thích cặn kẽ pháp luật cho bà con ngư dân từ đó giúp bà con nâng cao nhận thức, thực hiện khai thác đúng quy định của pháp luật.

Thứ tư, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền. Nhìn nhận từ thực tiễn của công tác chống khai thác IUU trong thời gian qua cho thấy, công tác thông tin, tuyên truyền mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhiều cố gắng nhưng thực sự chưa có nhiều đột phá, cần phải nỗ lực tuyên truyền sâu rộng với những điểm đột phá mang tính chiến lược.

Cần xây dựng và phê duyệt đề án tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU thông qua hình thức phiên tòa giả định kết hợp tọa đàm, giải đáp pháp luật vì đây là hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ… có tác động trực tiếp tạo sức răn đe và làm chuyển biến nhận thức của ngư dân, chủ tàu thuyền.

Ông Trần Đức Vinh, Ủy viên BCH Đảng bộ TANDTC, Tổng Biên tập Báo Công lý cho biết, Báo đã có sáng kiến tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác IUU thông qua hình thức phiên tòa giả định. Thực hiện sáng kiến này, Báo đã xây dựng kế hoạch phối hợp chặt chẽ với TAND các tỉnh, thành phố; TAQS các Quân khu và lực lượng chức năng có liên quan để tổ chức tuyên truyền. Từ năm 2024 đến nay, Báo Công lý đã chủ trì, phối hợp tổ chức trên 50 phiên tòa giả định với sự tham gia của hàng chục ngàn ngư dân, chủ phương tiện trên khắp cả nước và thực tế cho thấy, đây là một hình thức tuyên truyền hiệu quả, là bước ngoặt làm thay đổi nhận thức của ngư dân.

Các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và cơ quan truyền thông cần tăng cường tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU cho ngư dân, chủ tàu thuyền, giúp họ nhận diện những luận điệu xuyên tạc, chống phá của các về vùng nước lịch sử, vùng biển chồng lấn; tuyên truyền thông qua các video ngắn trên nền tảng mạng xã hội, ứng dụng triệt để lợi thế của công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tuyên truyền; gắn với xây dựng các bản tin phát thanh ngắn, có nội dung cô đọng, súc tích để tuyên truyền trong cộng đồng dân cư, trên biển;

Tổ chức các buổi gặp gỡ, đối thoại với từng nhóm ngư dân, chủ tàu thuyền; kịp thời cung cấp thông tin chủ trương chính sách của Đảng, trao đổi, giải đáp cho bà con ngư dân những vướng mắc trong quá trình đánh bắt thủy sản thông qua nhiều hình thức, nhiều mô hình như: café sáng với ngư dân; ngư dân hỏi chính quyền trả lời; bữa tối cùng ngư dân, câu lạc bộ hay tổ, nhóm chống khai thác IUU… để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và giải đáp kịp thời cho bà con;

Chủ động cung cấp thông tin "phủ xanh" không gian mạng. Phát huy vai trò của các đảng viên là ngư dân, chủ tàu, thuyền trưởng để làm nòng cốt trong các tổ đội đoàn kết sản xuất. Đẩy mạnh kết nạp Đảng đối với ngư dân đủ điều kiện để mỗi ngư dân phải là một chiến sĩ thông tin, kịp thời phát hiện và tố giác các đối tượng môi giới, kích động vi phạm; thành lập các tổ công tác lưu động tại địa bàn trọng điểm vừa giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng, vừa nắm bắt tâm tư, kịp thời dập tắt các mầm mống gây hoang mang dư luận đề thiết lập cơ chế phản ứng nhanh.

Chống khai thác IUU không chỉ vì gỡ “thẻ vàng" mà còn là đấu tranh để bảo vệ danh dự quốc gia và sinh kế bền vững của thế hệ tương lai; bảo vệ "tấm hộ chiếu" cho thủy sản Việt Nam vươn ra thế giới; bảo vệ miếng cơm manh áo bền vững của hàng triệu gia đình ngư dân.

Giữ biển yên bình, mỗi ngư dân vươn khơi bám biển phải vững chắc tư tưởng, thông hiểu pháp luật, để mỗi con tàu là một cột mốc chủ quyền, mỗi ngư dân là một “chiến sĩ”, một “lá chắn thép” trên mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.