Chiều 23/10, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức hội thảo triển khai Đề án thực hiện các giải pháp chống ngập úng, kết hợp chỉnh trang, di dời nhà ở ven sông tại các đô thị trung tâm, nhằm chủ động ứng phó thiên tai, cải thiện hạ tầng và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, Đề án chống ngập úng gắn với chỉnh trang, di dời nhà ở ven sông không chỉ giải quyết yêu cầu cấp bách trước mắt mà còn có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển bền vững của địa phương.

Tỉnh kiên quyết di dời người dân khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao, tái thiết không gian đô thị an toàn, đồng thời bảo đảm sinh kế, tránh tình trạng đô thị hết ngập nhưng người dân mất kế sinh nhai.

Lãnh đạo tỉnh cũng yêu cầu áp dụng mô hình thoát nước bền vững (SUDS) làm tiêu chí bắt buộc khi thẩm định, cấp phép các dự án đô thị mới. Các chủ đầu tư phải dành quỹ đất xây dựng hồ điều hòa, sử dụng vật liệu thấm nước, hạn chế bê tông hóa tràn lan.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, địa phương hiện có hơn 200km bờ biển và gần 1.100km bờ sông bị sạt lở hoặc nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở đặc biệt nguy hiểm.

Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã bố trí ổn định nơi ở cho 998 hộ dân. Tuy nhiên, công tác di dời còn gặp khó khăn do thiếu vốn, hạ tầng tái định cư chưa đồng bộ, sinh kế của người dân chưa ổn định.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu sắp xếp, di dời 3.255 hộ dân, gồm 2.402 hộ ở vùng thiên tai và 853 hộ ra khỏi rừng phòng hộ, rừng đặc dụng.

Dự kiến, 10 dự án với 14 điểm, khu dân cư được triển khai, kinh phí khoảng 884 tỷ đồng, bố trí tập trung cho 2.682 hộ; số còn lại được sắp xếp xen ghép vào các khu dân cư hiện hữu an toàn.

Trình bày tham luận tại hội thảo, ông Trần Quốc Thống - Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Cà Mau cho biết, các đô thị Cà Mau và Bạc Liêu có địa hình thấp trũng, chịu tác động của thủy triều từ Biển Đông và Biển Tây, khiến tình trạng ngập úng khó giải quyết bằng các giải pháp thoát nước thông thường.

Vì vậy, cần kết hợp hệ thống thoát nước nội đô với đê bao, cống ngăn triều, chuyển từ tư duy ngăn triều triệt để sang kiểm soát triều linh hoạt.

Tổng nhu cầu vốn thực hiện đề án dự kiến hơn 35.280 tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2026 - 2030 cần khoảng 23.193 tỷ đồng, tập trung đầu tư cống ngăn triều trên các sông lớn, đê bao kết hợp giao thông, kè chống sạt lở tại các khu vực Tắc Thủ, Gành Hào, Quản Lộ - Phụng Hiệp và hệ thống ô bao khép kín kết hợp trạm bơm nội đô.

Để huy động nguồn lực, ngành xây dựng đề xuất khai thác hiệu quả giá trị từ đất, thúc đẩy hợp tác công - tư (PPP) và tranh thủ nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), nhất là các nguồn vốn phục vụ ứng phó biến đổi khí hậu.

Ở góc độ nghiên cứu chuyên môn, Tiến sĩ Hồng Minh Hoàng (Viện Mekong, Đại học Cần Thơ) kiến nghị Cà Mau áp dụng chiến lược “thoái lui có kiểm soát” theo từng vùng rủi ro, ưu tiên bảo vệ sinh kế người dân.

Theo đó, việc bố trí dân cư cần linh hoạt theo 4 mô hình: bảo vệ tại chỗ, thích ứng tại chỗ, xen ghép vào khu dân cư an toàn và di dời có kế hoạch. Việc di dời cần căn cứ các ngưỡng cảnh báo sạt lở đã xác định, nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực và hạn chế xáo trộn đời sống người dân.

Bài toán đặt ra với Cà Mau không chỉ là huy động nguồn lực chống ngập, sạt lở mà còn phải bảo đảm người dân có nơi ở an toàn, sinh kế ổn định, hướng tới phát triển đô thị bền vững trước tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu.