Bài 8: Những công trình làm nên diện mạo "siêu đô thị" hiện đại
Hoàng Da - Kim Sáng•30/06/2026 07:00
Nửa thế kỷ sau ngày mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, TP.HCM không chỉ mở rộng về quy mô mà còn từng bước định hình diện mạo của một siêu đô thị hiện đại. TP.HCM hôm nay đã được kết nối bằng hệ thống cầu, hầm, đại lộ, Metro cùng những không gian công cộng và biểu tượng kiến trúc mới, mở ra những động lực phát triển cho nhiều thập niên tiếp theo.
Sau nửa thế kỷ Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Bác, TP.HCM hôm nay không chỉ mở rộng về quy mô mà còn từng bước định hình diện mạo của một siêu đô thị hiện đại. Thành phố đã được kết nối bằng hệ thống cầu, hầm, đại lộ, Metro cùng những không gian công cộng và biểu tượng kiến trúc mới, mở ra những động lực phát triển cho nhiều thập niên tiếp theo.
Cách đây 50 năm, TP.HCM bước ra khỏi chiến tranh với hệ thống hạ tầng còn nhiều thiếu thốn. Giao thông chủ yếu dựa vào mạng lưới đường bộ được hình thành từ trước năm 1975, nhiều khu vực ngoại thành vẫn là vùng đất thấp, kênh rạch chằng chịt. Để sang Thủ Thiêm, Nhà Bè hay vượt sông Sài Gòn, người dân TP.HCM thường phải chờ những chuyến phà đông đúc. Trong ảnh là TP.HCM những năm thập niên 70 do nhiếp ảnh của Tam Thái thực hiện.Sau 50 năm vinh dự mang tên Bác, hạ tầng giao thông của Thành phố đã thay đổi mạnh mẽ với hệ thống cầu, hầm vượt sông, đại lộ, đường vành đai và tuyến Metro đầu tiên. Từ những chuyến phà và mạng lưới đường bộ cũ, Thành phố từng bước hình thành hạ tầng kết nối đồng bộ, mở rộng không gian phát triển và tạo nền tảng cho một đô thị hiện đại, đa trung tâm.
Không chỉ gia tăng về số lượng công trình, mạng lưới giao thông TP.HCM sau nửa thế kỷ còn thay đổi về chất lượng và tư duy phát triển. Nếu trước đây các tuyến đường chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại, thì ngày nay mỗi cây cầu, tuyến Metro hay đường vành đai đều được quy hoạch như một động lực phát triển kinh tế - xã hội, góp phần hình thành các khu đô thị mới, trung tâm tài chính, logistics và công nghiệp, đồng thời tăng cường khả năng kết nối giữa TP.HCM với vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.
Cầu Phú Mỹ đưa vào khai thác năm 2009 trở thành một trong những công trình giao thông có ý nghĩa chiến lược. Cây cầu không chỉ giảm tải cho khu vực trung tâm mà còn kết nối trực tiếp khu Nam với cảng Cát Lái, TP Thủ Đức (cũ) và các tuyến giao thông liên vùng.
Đại lộ Nguyễn Văn Linh dài gần 18km được xem là trục xương sống của khu Nam TP.HCM. Dọc tuyến đường này, hàng loạt khu đô thị, khu chế xuất, trung tâm thương mại và các công trình dịch vụ hiện đại đã hình thành, tạo nên diện mạo hoàn toàn mới cho khu vực từng là vùng đất ngập nước.Đại lộ Võ Văn Kiệt dài gần 22km là một trong những trục giao thông huyết mạch của TP.HCM, kết nối khu vực cửa ngõ phía Tây với trung tâm và TP Thủ Đức (cũ). Cùng với hầm vượt sông Sài Gòn, tuyến đường đã giải quyết bài toán giao thông xuyên tâm, rút ngắn thời gian di chuyển và tạo động lực phát triển cho nhiều khu vực dọc hai bên tuyến. Ngày nay, đại lộ không chỉ là tuyến giao thông quan trọng mà còn là biểu tượng cho quá trình hiện đại hóa hạ tầng đô thị của Thành phố.
Hầm vượt sông Sài Gòn là công trình hầm dìm đầu tiên của Việt Nam, nối đại lộ Võ Văn Kiệt với đường Mai Chí Thọ, chính thức đưa vào khai thác năm 2011. Công trình không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển giữa trung tâm TP.HCM và khu đô thị mới Thủ Thiêm mà còn mở ra không gian phát triển mạnh mẽ ở phía Đông thành phố. Đến nay, hầm vượt sông Sài Gòn vẫn là một trong những biểu tượng tiêu biểu của quá trình hiện đại hóa hạ tầng giao thông đô thị.
Nếu hầm Thủ Thiêm được xem là "cánh cửa" mở sang bờ Đông thì cầu Ba Son chính là nhịp nối đưa dòng chảy phát triển lan tỏa mạnh mẽ từ trung tâm sang khu đô thị mới. Cây cầu này cùng các tuyến đường ven sông đã rút ngắn khoảng cách giữa hai bờ sông Sài Gòn, đồng thời tạo nên diện mạo hiện đại cho khu vực trung tâm Thành phố.Tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) mở ra chương mới cho giao thông công cộng của TP.HCM. Tuyến đường sắt đô thị đầu tiên không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn đặt nền móng cho mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Tuyến dài gần 20km, kết nối trung tâm với TP Thủ Đức (cũ), đi qua Khu Công nghệ cao, Đại học Quốc gia TP.HCM và các khu đô thị mới phía Đông.Theo TS Võ Kim Cương, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TP.HCM, cải tạo kênh rạch là một trong những thành tựu nổi bật nhất của Thành phố trong 50 năm qua. Các dự án không chỉ xử lý ô nhiễm, chỉnh trang đô thị mà còn nâng cao chất lượng sống cho người dân. Ngày nay, những tuyến đường ven kênh, công viên xanh và không gian sinh hoạt cộng đồng dọc các tuyến kênh là minh chứng rõ nét cho sự đổi thay ấy.Kênh Tân Hóa - Lò Gốm từng là một trong những "điểm đen" về ô nhiễm môi trường và ngập nước của TP.HCM. Sau quá trình cải tạo, dòng kênh được chỉnh trang đồng bộ với hệ thống thoát nước, đường ven kênh và mảng xanh, góp phần cải thiện cảnh quan đô thị và điều kiện sống của hàng nghìn hộ dân hai bên bờ. Kênh Tàu Hủ - Bến Nghé từng gắn với hình ảnh ô nhiễm và nhà ở lụp xụp ven bờ, nhưng đã được cải tạo đồng bộ, trở thành tuyến cảnh quan quan trọng của khu vực trung tâm. Dòng kênh hôm nay không chỉ góp phần cải thiện môi trường mà còn kết nối không gian đô thị, tạo điểm nhấn xanh và nâng cao chất lượng sống cho người dân.Từ những dòng kênh ô nhiễm, ngập rác và nhà tạm ven bờ, Nhiêu Lộc - Thị Nghè cùng nhiều tuyến kênh khác đã được cải tạo, trở thành không gian xanh giữa lòng đô thị. Các dự án chỉnh trang không chỉ cải thiện môi trường mà còn nâng cao chất lượng sống và tạo thêm những khoảng công cộng phục vụ người dân.
Khung cảnh bên kia sông Sài Gòn đã thay đổi hoàn toàn sau nhiều năm đầu tư hạ tầng. Từ vùng bãi bồi hoang sơ, Thủ Thiêm từng bước trở thành khu đô thị hiện đại, giữ vai trò là một trong những cực tăng trưởng mới, góp phần mở rộng không gian phát triển của TP.HCM.
Trong hành trình phát triển suốt 50 năm qua, TP.HCM ghi dấu bằng nhiều công trình kiến trúc hiện đại, phản ánh nhịp phát triển năng động và khát vọng hội nhập. Nổi bật trong số đó là Bitexco Financial Tower, hoàn thành năm 2010 với chiều cao 262m và thiết kế lấy cảm hứng từ búp sen. Trong nhiều năm, tòa tháp là điểm nhấn trên đường chân trời thành phố, trở thành hình ảnh quen thuộc trong các ấn phẩm quảng bá về một TP.HCM trẻ trung và không ngừng vươn lên.
Cùng với đó, sự xuất hiện của Landmark 81 tiếp tục tạo dấu ấn trên hành trình hiện đại hóa đô thị TP.HCM. Với chiều cao 461m, công trình trở thành điểm nhấn nổi bật trên đường chân trời, cùng cầu Ba Son, khu đô thị Thủ Thiêm và Bitexco tạo nên diện mạo mới bên sông Sài Gòn. Những công trình này phản ánh bước chuyển mạnh mẽ của TP.HCM trong quá trình hội nhập, phát triển và vươn tầm sau 50 năm vinh dự mang tên Bác.Sau sáp nhập, không gian phát triển của TP.HCM được mở rộng khi kết nối chặt chẽ hơn với khu vực Bình Dương, địa bàn có thế mạnh về công nghiệp, logistics và đô thị. Hệ thống hạ tầng liên vùng như: Quốc lộ 13, Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến cao tốc đang được đầu tư, tạo động lực thúc đẩy liên kết kinh tế và hình thành cực tăng trưởng mới cho siêu đô thị phía Nam.TP.HCM cũng có thêm dư địa phát triển khi kết nối trực tiếp với khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, nơi sở hữu hệ thống cảng biển nước sâu, du lịch và công nghiệp phát triển. Đây được kỳ vọng sẽ tạo nên chuỗi liên kết chặt chẽ giữa đô thị, cảng biển và logistics, mở ra động lực tăng trưởng mới cho siêu đô thị phía Nam.
Không chỉ phát triển hạ tầng, TP.HCM còn tạo dựng những không gian công cộng mang đậm dấu ấn đô thị hiện đại. Sau khi được cải tạo và đưa vào sử dụng từ năm 2015, Phố đi bộ Nguyễn Huệ trở thành điểm hẹn văn hóa, du lịch và sinh hoạt cộng đồng, nơi diễn ra nhiều sự kiện lớn của thành phố.
Bến Bạch Đằng cũng là một không gian công cộng ven sông nổi bật, góp phần làm phong phú diện mạo đô thị của TP.HCM. Sau khi được chỉnh trang, khu vực này trở thành điểm dạo bộ, ngắm cảnh sông Sài Gòn và tổ chức nhiều hoạt động văn hóa – du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo người dân và du khách.TP.HCM về đêm trở nên rực rỡ với ánh đèn từ những tòa nhà cao tầng, dòng xe cộ vẫn nhộn nhịp trên các tuyến phố chính tạo nên nhịp sống không bao giờ ngủ. Dọc theo sông Sài Gòn, không gian về đêm mang vẻ đẹp yên bình hơn, nơi người dân và du khách có thể dạo bộ, ngắm cảnh và cảm nhận một Thành phố vừa hiện đại vừa đầy sức sống.Một địa điểm tâm linh không thể bỏ qua và vô cùng ý nghĩa đó là công viên số 1 Lý Thái Tổ. Công trình vừa được khánh thành đầu năm 2026 trên khu đất từng bỏ hoang nhiều năm với điểm nhấn là tượng đài "Giọt nước", biểu tượng tri ân những mất mát trong đại dịch Covid-19 và tôn vinh tinh thần đoàn kết, nghĩa tình của người dân TP.HCM. Không chỉ bổ sung mảng xanh cho đô thị, công trình còn là không gian cộng đồng giàu giá trị nhân văn, phản ánh mục tiêu phát triển Thành phố theo hướng hiện đại nhưng vẫn lấy con người làm trung tâm.Sau 50 năm vinh dự mang tên Bác, TP.HCM đã vươn mình trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học – công nghệ hàng đầu cả nước, giữ vai trò đầu tàu trong phát triển vùng và hội nhập quốc tế. Từ một đô thị sau chiến tranh còn nhiều khó khăn, Thành phố hôm nay mang diện mạo hiện đại, năng động, không ngừng đổi mới và khẳng định vị thế của một siêu đô thị phía Nam.
Bình luận của bạn đã được gửi và sẽ hiển thị sau khi được duyệt bởi ban biên tập.
Ban biên tập giữ quyền biên tập nội dung bình luận để phù hợp với qui định nội dung của Báo.
.jpg "Bài 3: Nửa thế kỷ vươn mình từ khát vọng mang tên Bác")
.jpg "Bài 2: Vang vọng một thời tuổi trẻ Sài Gòn - Gia Định anh hùng")
.jpg "Bài 1: Bản hùng ca 50 năm mang tên Bác - Từ dấu mốc lịch sử đến hành trình của bản lĩnh, đổi mới, khát vọng")
.jpg "Tỷ giá ngoại tệ ngày 30/6: Giá USD trong nước tăng nhẹ theo tỷ giá trung tâm")
.jpg "Chủ tịch TP.HCM khảo sát dự án rạch Xuyên Tâm")
.jpg "Đội trưởng tuyển Cape Verde bị cáo buộc tấn công tình dục trước trận đấu lịch sử")
.jpg "Bài 7: Từ xóa mù chữ đến Thành phố học tập toàn cầu")
.png "Cờ hoa rực rỡ, người dân háo hức chào đón sự kiện 50 năm Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Bác")
.jpg "Bộ Quốc phòng kiểm tra toàn diện tại Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk")
