Đời sống

Bài 2: Vang vọng một thời tuổi trẻ Sài Gòn - Gia Định anh hùng

Hoàng Da • 24/06/2026 07:00

Từ những phong trào đấu tranh cách mạng trong kháng chiến đến các hoạt động tình nguyện, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hôm nay, tuổi trẻ TP.HCM luôn giữ vững vai trò xung kích, tiên phong và đây là nền tảng để tuổi trẻ thành phố viết tiếp bản hùng ca dựng xây TP.HCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

Từ những phong trào đấu tranh cách mạng trong kháng chiến đến các hoạt động tình nguyện, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hôm nay, tuổi trẻ TP.HCM luôn giữ vững vai trò xung kích, tiên phong và xem đây là nền tảng quan trọng để viết tiếp bản hùng ca dựng xây TP.HCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

Trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc, vùng đất Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định là một trong những cái nôi của phong trào thanh niên yêu nước. Tại đây, nhiều thế hệ thanh niên đã viết nên những trang sử hào hùng, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do và thống nhất đất nước.

Anh Ngô Minh Hải – Thành ủy viên, Bí thư Thành đoàn TP.HCM cho biết, trong quá trình hình thành và phát triển của tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, thanh niên Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định luôn là lực lượng đông đảo, giữ vai trò “ngòi pháo xung kích” trong các phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân miền Nam.

Từ phong trào “Xếp bút nghiên”, Thanh niên Tiền phong, phong trào Trần Văn Ơn đến các cuộc đấu tranh của học sinh, sinh viên đô thị Sài Gòn bảo vệ văn hóa dân tộc hay phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe”, tuổi trẻ TP.HCM đã thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh và khát vọng độc lập mãnh liệt.

“

Dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng và sự chở che, đùm bọc của nhân dân, tuổi trẻ Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định đã kiên trung, kiên cường vượt qua muôn vàn thử thách, hiểm nguy ngay tại trung tâm đầu não của địch.

Bí thư Thành đoàn TP.HCM Ngô Minh Hải.

Theo Bí thư Thành đoàn TP.HCM, hàng trăm cán bộ Đoàn, thanh niên yêu nước như: Trần Văn Ơn, Hồ Hảo Hớn, Quách Thị Trang cùng nhiều thế hệ thanh niên đã anh dũng hy sinh vì độc lập dân tộc, góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, tuổi trẻ TP.HCM tiếp tục phát huy tinh thần xung kích trong lao động, học tập, bảo vệ Tổ quốc và tham gia phát triển kinh tế - xã hội. Những năm đầu sau giải phóng, nhiều đội hình thanh niên tình nguyện đã trực tiếp tham gia ổn định đời sống nhân dân, giữ gìn an ninh trật tự, cải tạo cơ sở hạ tầng, lao động sản xuất và góp phần quan trọng vào công cuộc tái thiết đất nước.

Nhiều phong trào thi đua lao động sản xuất đã được tuổi trẻ TP.HCM hưởng ứng mạnh mẽ như: danh hiệu “Bàn tay vàng”, phong trào “Đêm trắng”, “Về trước kế hoạch ít nhất một ngày” hay “Năng suất - chất lượng - hiệu quả”. Hình ảnh những đoàn xe cơ giới, những đội thợ trẻ lên đường xây dựng công trình thủy điện Trị An hay các chương trình hành động “Nói và làm” trong những năm đầu đổi mới đã trở thành biểu tượng đẹp của tinh thần dấn thân, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của thanh niên TP.HCM.

“Ở bất kỳ giai đoạn nào, tuổi trẻ TP.HCM luôn có mặt ở những nơi khó khăn nhất, đảm nhận những nhiệm vụ cần sức trẻ nhất. Đó là truyền thống quý báu được các thế hệ thanh niên gìn giữ và tiếp nối suốt 50 năm qua”, anh Ngô Minh Hải khẳng định.

Nửa thế kỷ qua, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của TP.HCM, các thế hệ thanh niên Thành phố mang tên Bác đã không ngừng kế thừa truyền thống anh hùng, khẳng định vai trò tiên phong trên nhiều lĩnh vực. Từ những đội hình thanh niên xung phong sau ngày giải phóng đến các chương trình tình nguyện, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày nay, tuổi trẻ TP.HCM luôn thể hiện tinh thần “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”.

Hiện nay, thanh niên chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu dân số TP.HCM, là nguồn nhân lực trẻ, chất lượng cao, giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số.

Theo Bí thư Thành đoàn TP.HCM, tinh thần “năng động, sáng tạo, nghĩa tình” không chỉ là giá trị truyền thống của Thành phố mà còn trở thành phẩm chất đặc trưng của tuổi trẻ Thành phố trong thời kỳ mới. Điều đó được thể hiện rõ qua vai trò tiên phong của thanh niên trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh, bảo vệ môi trường và tham gia giải quyết các vấn đề an sinh xã hội.

“Có thể khẳng định, dấu ấn lớn nhất của tuổi trẻ Thành phố trong suốt 50 năm qua chính là tinh thần dấn thân, khát vọng cống hiến, khả năng thích ứng với yêu cầu của thời đại và quyết tâm tiếp nối truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước”, anh Ngô Minh Hải nhấn mạnh.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Thành đoàn TP.HCM xác định đổi mới phương thức tuyên truyền, giáo dục truyền thống là yêu cầu tất yếu để lịch sử, văn hóa và những giá trị tốt đẹp của Thành phố mang tên Bác đến gần hơn với thanh thiếu nhi.

Cùng với việc triển khai phong trào “Tuổi trẻ thành phố tiên phong xây dựng thành phố phát triển bền vững, vươn tầm khu vực và thế giới, nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân trong kỷ nguyên mới”, Thành đoàn còn tập trung thực hiện chương trình “Phát triển toàn diện thanh niên Thành phố”, tạo môi trường thuận lợi để thanh niên học tập, rèn luyện, cống hiến và trưởng thành.

Các cấp bộ Đoàn đang đẩy mạnh nhiều hoạt động đồng hành cùng thanh niên trong nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần phát huy vai trò chủ thể của thanh niên trong tiến trình phát triển TP.HCM.

Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ban Thường vụ Thành đoàn đã phát động nhiều đợt thi đua cao điểm và triển khai các công trình trọng điểm như: Công viên Thanh niên; Bản đồ số hóa các di tích lịch sử, địa chỉ đỏ trên địa bàn thành phố và Bản đồ số cộng đồng phục vụ cảnh báo, ứng phó triều cường.

Cùng với đó là hàng loạt hoạt động giáo dục truyền thống trên không gian mạng như: “Hành trình theo chân Bác”, “Câu chuyện lịch sử”, “Câu chuyện truyền cảm hứng”, “Hành trình văn hóa”, Hội thi “Tự hào Sử Việt” hay Đại hội Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác lần thứ I năm 2026.

Để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, Thành đoàn đã xây dựng nhiều không gian truyền thông số như: “Hòa nhịp bài ca tuổi trẻ”, “Trò chơi tuổi trẻ”, “30 năm các chương trình, chiến dịch tình nguyện hè”, thu hút hơn 2 triệu lượt tương tác, trải nghiệm và hơn 70 triệu lượt tiếp cận trên các nền tảng mạng xã hội.

“Chúng tôi mong muốn lịch sử không chỉ được nhắc lại bằng những bài học truyền thống mà còn được kể bằng ngôn ngữ của công nghệ, bằng những trải nghiệm gần gũi với thanh thiếu nhi. Qua đó khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ”, anh Ngô Minh Hải chia sẻ.

Theo Bí thư Thành đoàn TP.HCM, kỷ niệm 50 năm Thành phố Sài Gòn - Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là dịp để tri ân các thế hệ đi trước mà còn là thời điểm để tuổi trẻ Thành phố xác định rõ trách nhiệm của mình đối với tương lai.

“Tuổi trẻ Thành phố cần tiếp tục nuôi dưỡng lý tưởng cách mạng, khát vọng cống hiến, không ngừng học tập, sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ, nâng cao năng lực hội nhập quốc tế và bản lĩnh công dân số. Mỗi đoàn viên, thanh niên hãy tiếp tục viết tiếp bản hùng ca của tuổi trẻ Sài Gòn - Gia Định anh hùng bằng những hành động cụ thể, góp phần xây dựng TP.HCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình”, anh Ngô Minh Hải nhấn mạnh.

Trải qua hơn ba thập niên hình thành và phát triển, các chương trình, chiến dịch tình nguyện đã trở thành một trong những dấu ấn nổi bật của tuổi trẻ TP.HCM, không chỉ góp phần thực hiện hiệu quả công tác an sinh xã hội mà còn tạo môi trường để đoàn viên, thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành.

Bí thư Thành đoàn TP.HCM Ngô Minh Hải cho biết, với tinh thần xung kích, tình nguyện, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, tuổi trẻ thành phố đã không ngừng kế thừa và phát huy truyền thống cống hiến qua nhiều thế hệ. Từ nhu cầu xóa mù chữ cho người dân, đặc biệt tại các huyện ngoại thành, năm 1994, Ban Thường vụ Thành đoàn đã phát động Chiến dịch Ánh sáng Văn hóa hè, mở đầu cho hành trình hình thành các phong trào tình nguyện quy mô lớn của thanh niên Thành phố.

Sau khi cơ bản hoàn thành mục tiêu xóa mù chữ, đến năm 1997, Chiến dịch Ánh sáng Văn hóa hè được phát triển thành Chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh với quy mô rộng lớn hơn, lực lượng đông đảo hơn và nội dung hoạt động đa dạng hơn. Đến năm 2000, Mùa hè xanh đã được nhân rộng tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước, trở thành một trong những chiến dịch tình nguyện tiêu biểu của thanh niên Việt Nam.

Từ nền tảng đó, hàng loạt chương trình tình nguyện đặc thù đã ra đời và phát triển hiệu quả như Tiếp sức mùa thi, Hoa phượng đỏ, Kỳ nghỉ hồng, Hành quân xanh và Gia sư áo xanh. Những chương trình này không chỉ góp phần giải quyết các vấn đề xã hội, chăm lo đời sống nhân dân mà còn tạo môi trường để thanh niên phát huy trách nhiệm với cộng đồng.

“Các chương trình, chiến dịch tình nguyện của tuổi trẻ Thành phố đã không ngừng mở rộng về quy mô, địa bàn và nội dung hoạt động”, đồng chí Ngô Minh Hải cho biết. Đến nay, các mặt trận tình nguyện đã được triển khai tại 27 tỉnh, thành phố trên cả nước, đến các vùng biển đảo như Phú Quý, Thổ Chu, Thạnh An và cả nước bạn Lào, Campuchia. Bên cạnh đó, các hoạt động tình nguyện tại TP.HCM còn thu hút hơn 2.000 lượt sinh viên, thanh niên quốc tế tham gia.

Bí thư Thành đoàn TP.HCM đánh giá, các phong trào tình nguyện không chỉ góp phần thực hiện hiệu quả công tác an sinh xã hội, chăm lo thiếu nhi và phục vụ cộng đồng mà còn tạo môi trường để đoàn viên, thanh niên phát huy tinh thần trách nhiệm, chung tay xây dựng Thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

Riêng trong mùa hè tình nguyện năm 2026, các chương trình, chiến dịch đã thu hút hơn 150.000 chiến sĩ tham gia trực tiếp cùng hơn 1,5 triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia các hoạt động tình nguyện. Nhiều công trình, phần việc thiết thực vì cộng đồng đã được triển khai trên địa bàn Thành phố và các địa phương.

Đáng chú ý, năm 2026 ghi nhận bước chuyển mới của phong trào tình nguyện với việc triển khai chương trình “Mùa hè số”. Theo anh Ngô Minh Hải, chương trình tập trung vào 7 nhiệm vụ trọng tâm gồm phổ cập kỹ năng số cơ bản cho người dân; hỗ trợ tiếp cận dịch vụ công trực tuyến; hỗ trợ đảng viên thực hiện thủ tục hành chính số; truyền thông nâng cao nhận thức về chuyển đổi số; hỗ trợ hộ kinh doanh, tiểu thương chuyển đổi số; hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); đồng thời tham gia chỉnh lý, số hóa tài liệu và làm sạch dữ liệu.

Sinh viên TP.HCM hăng hái với chiến dịch "Tiếp sức mùa thi"

Bạn trẻ hỗ trợ người dân trong việc chuyển đổi số.

Trong cuộc chiến chống dịch Covid-19, tuổi trẻ TP.HCM tiên phong trên các mặt trận hỗ trợ người dân và chính quyền Thành phố.

“Mùa hè số cho thấy tinh thần tình nguyện của tuổi trẻ Thành phố luôn thích ứng với yêu cầu phát triển của thời đại. Nếu trước đây thanh niên góp sức xóa mù chữ thì hôm nay thanh niên tiếp tục đồng hành cùng người dân trong hành trình xóa mù công nghệ, nâng cao năng lực số và thúc đẩy chuyển đổi số cộng đồng”, anh Ngô Minh Hải nhấn mạnh.

Từ Chiến dịch Ánh sáng Văn hóa hè cách đây hơn 30 năm đến Mùa hè số hôm nay, các chương trình tình nguyện của tuổi trẻ TP.HCM tiếp tục khẳng định sức sống bền bỉ của tinh thần xung kích, sáng tạo và cống hiến vì cộng đồng, góp phần xây dựng Thành phố phát triển nhanh, bền vững và nghĩa tình.

Bài 3: Nửa thế kỷ vươn mình từ khát vọng mang tên Bác

Thực hiện: Hoàng Da - Kim Sáng