Khánh Hòa định hình đô thị đa cực, đa trung tâm đến năm 2050
Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn 2075 xác lập mô hình phát triển đa cực, đa trung tâm với 3 cực động lực, 4 hành lang kết nối, hướng tới xây dựng đô thị biển hiện đại, thông minh và có sức cạnh tranh quốc tế.
3 cực động lực, 4 hành lang kết nối
Theo Quyết định số 2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, phạm vi quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Khánh Hòa, với tổng diện tích tự nhiên khoảng 8.706,75 km².
Bên cạnh đó, quy hoạch cũng nghiên cứu khu vực dự kiến lấn biển khoảng 6.247 ha, nhằm mở rộng không gian phát triển đô thị và khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương.
Quy hoạch đặt mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành đô thị loại I, thành phố hiện đại, thông minh, xanh và bền vững; là cực tăng trưởng quan trọng của cả nước, trung tâm kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ chất lượng cao và du lịch quốc tế.

Đồng thời, phát triển đô thị gắn với bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Điểm đáng chú ý là không gian đô thị được tổ chức theo mô hình đa cực, đa trung tâm, với cấu trúc “2 phân vùng phát triển - 3 cực động lực - 4 hành lang kết nối”, lấy chuỗi đô thị biển làm nền tảng, trong đó Nha Trang giữ vai trò hạt nhân.
Hai phân vùng phát triển gồm vùng động lực kinh tế biển phía Đông và vùng chức năng nông nghiệp, lâm nghiệp, đô thị sinh thái phía Tây.
Trong đó, khu vực phía Đông tập trung phát triển chuỗi đô thị ven biển, các trung tâm hành chính, kinh tế biển, công nghiệp, cảng biển, logistics và du lịch. Khu vực phía Tây định hướng phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, đô thị sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên và phát huy bản sắc văn hóa.
Ba cực động lực được xác định với chức năng riêng. Cực phía Bắc lấy Khu Kinh tế Vân Phong làm trung tâm, giữ vai trò động lực phát triển công nghiệp và logistics biển quy mô lớn.

Cực trung tâm gồm vùng đô thị Nha Trang, Cam Lâm và Cam Ranh, phát triển tổng hợp về hành chính, dịch vụ, du lịch và công nghiệp công nghệ cao. Cực phía Nam gắn với vùng đô thị Phan Rang và khu vực kinh tế phía Nam, tập trung phát triển du lịch, văn hóa, năng lượng sạch và công nghiệp xanh.
Để tăng cường liên kết giữa các cực phát triển, quy hoạch xác định 4 hành lang, gồm một hành lang Bắc - Nam và ba hành lang Đông - Tây. Các hành lang này kết nối chuỗi đô thị, khu công nghiệp, cảng biển, trung tâm logistics với Tây Nguyên và các vùng kinh tế lân cận, góp phần mở rộng không gian phát triển và khai thác hiệu quả lợi thế từng khu vực.
Hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030
Theo quy hoạch, quy mô dân số toàn tỉnh dự kiến đến năm 2030 khoảng 2,7 - 2,8 triệu người; năm 2040 khoảng 3,7 - 3,8 triệu người và đến năm 2050 đạt khoảng 5 - 5,1 triệu người.
Diện tích đất xây dựng toàn đô thị dự kiến tăng từ khoảng 98.310 - 100.960 ha vào năm 2030 lên 176.860 - 179.810 ha vào năm 2050. Đây là cơ sở để tỉnh tính toán nhu cầu sử dụng đất, phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và tổ chức không gian đô thị phù hợp với quy mô dân số trong từng giai đoạn.
Về lộ trình phát triển hệ thống đô thị, giai đoạn 2026 - 2027, Khánh Hòa phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại I, gồm 15 đô thị. Trong đó, Nha Trang và Phan Rang - Tháp Chàm là các đô thị loại II; Cam Ranh phấn đấu hoàn thiện tiêu chí đô thị loại II.
Đến năm 2030, tỉnh định hướng trở thành đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương với hệ thống 21 đô thị. Trong đó, 5 đô thị định hướng loại II gồm: Nha Trang, Phan Rang - Tháp Chàm, Cam Ranh, Ninh Hòa và Cam Lâm;
16 đô thị loại III gồm: Diên Khánh, Vạn Ninh, Đại Lãnh, Vạn Thắng, Tu Bông, Tô Hạp, Khánh Vĩnh, Phước Dân, Tân Sơn, Trường Sa, Cà Ná, Vĩnh Hải, Thuận Bắc, Thuận Nam, Lâm Sơn và Bác Ái Đông.
Đến năm 2040, Khánh Hòa định hướng hoàn thiện hệ thống 5 đô thị loại II, trong đó đô thị Cam Lâm được mở rộng gồm: Suối Dầu, Cam Hiệp và Cam An.
Các đô thị còn lại tiếp tục được đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội nhằm nâng cao chất lượng phát triển đô thị.

Đến năm 2050, hệ thống 21 đô thị và đặc khu được hoàn chỉnh theo 3 phân vùng. Trong đó, vùng kinh tế biển động lực phía Đông gồm 5 đô thị loại II và 9 đô thị loại III; vùng nông nghiệp, lâm nghiệp, sinh thái núi phía Tây gồm 6 đô thị và đặc khu Trường Sa.
Về chức năng các đô thị, Nha Trang tiếp tục giữ vai trò trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật của tỉnh; đồng thời phát triển thành trung tâm du lịch, thương mại và dịch vụ chất lượng cao.
Cam Lâm được định hướng trở thành đô thị sân bay tầm quốc tế, thông minh, sáng tạo. Cam Ranh phát triển đô thị cảng, du lịch, dịch vụ và công nghiệp; Ninh Hòa phát triển gắn với Khu Kinh tế Vân Phong, tập trung vào công nghiệp, logistics và dịch vụ cảng biển.

Đáng chú ý, quy hoạch định hướng hình thành khu trung tâm hành chính mới tại xã Cam Lâm, với quy mô khoảng 115 ha. Đây là khu vực dự kiến tập trung trụ sở các cơ quan Đảng, HĐND, UBND tỉnh, các sở, ban, ngành và cơ quan liên quan.
Trong giai đoạn ngắn hạn, trung tâm hành chính hiện hữu tại Nha Trang tiếp tục được duy trì. Việc đầu tư, xây dựng trung tâm hành chính mới sẽ thực hiện theo lộ trình phù hợp với nguồn lực và tiến độ phát triển hạ tầng.
Sau khi di dời, các trụ sở cũ tại Nha Trang được ưu tiên chuyển đổi sang chức năng công cộng, dịch vụ - thương mại, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị và nâng cao hiệu quả sử dụng đất khu vực trung tâm.
Phát triển hạ tầng đồng bộ, tăng cường liên kết vùng
Để hiện thực hóa mô hình đô thị đa cực, quy hoạch xác định phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng, trong đó giao thông giữ vai trò kết nối các cực tăng trưởng. Trọng tâm là hoàn thiện các trục giao thông Bắc - Nam, Đông - Tây; phát triển hệ thống đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao, cảng biển và hàng không.
Đối với hàng không, Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh được định hướng nâng cấp đạt cấp 4E; đồng thời đầu tư xây dựng mới Cảng hàng không quốc tế Vân Phong cấp 4E. Hệ thống cảng biển được phát triển gắn với các trung tâm công nghiệp, logistics, tạo động lực thúc đẩy liên kết vùng.
Cùng với giao thông, tỉnh chú trọng phát triển đồng bộ hệ thống cấp, thoát nước, xử lý chất thải và phòng, chống thiên tai; bảo vệ hành lang thoát lũ, phát triển hạ tầng xanh và không gian trữ nước. Đây là những giải pháp nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, khắc phục những bất cập về hạ tầng và hướng tới phát triển đô thị bền vững.
Về lộ trình thực hiện, giai đoạn 2026 - 2030, Khánh Hòa tập trung hoàn thiện hệ thống quy hoạch, xây dựng khung hạ tầng chiến lược và triển khai các dự án động lực về thương mại, dịch vụ, du lịch, công nghiệp và đô thị.

Giai đoạn 2030 - 2040, tỉnh tiếp tục hoàn thiện chuỗi đô thị ven biển theo mô hình đa cực, phát triển các đô thị phía Tây và tăng cường kết nối vùng. Giai đoạn 2040 - 2050, hoàn chỉnh cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm, tăng cường liên kết giữa các cực phát triển, đồng thời đầu tư hạ tầng xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 không chỉ mở ra không gian phát triển mới mà còn đặt nền tảng tái cấu trúc hệ thống đô thị trên phạm vi toàn tỉnh.
Việc cụ thể hóa các định hướng thành chương trình, dự án, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện đồng bộ sẽ là yếu tố quan trọng để Khánh Hòa hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, phát triển hiện đại, xanh và bền vững.
Trung Sơn