TP.HCM cần 1,7 triệu tỷ đồng vốn đầu tư mỗi năm để tăng trưởng

Sáng 27/10, phiên thảo luận chuyên đề "Huy động và kết nối dòng vốn quốc tế cho TP.HCM" diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn kinh tế Mùa Thu 2026.

Nhu cầu vốn khổng lồ

Tại phiên thảo luận, TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh, từ kinh nghiệm quốc tế, các quốc gia trong thời kỳ tăng trưởng 2 con số luôn có nhu cầu vốn rất lớn.

Bài học tổng kết từ 5 quốc gia có quy mô tương đồng từng đạt tốc độ tăng trưởng quanh mức 10%/năm cho thấy tổng vốn đầu tư xã hội phải duy trì ở mức 35% - 40% GDP, với tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư hàng năm đạt 13 - 15%/năm.

TS Cấn Văn Lực nhìn nhận, Việt Nam nói chung, TP.HCM nói riêng cũng không nằm ngoài nguồn lực này.

“Đối với Việt Nam, chúng tôi tổng kết từ thời kỳ Đổi Mới đến nay, yếu tố vốn cũng đóng góp 45 - 50% GDP. Trong giai đoạn tới, dù năng suất tổng nhân tố (TFP) cải thiện, quy mô vốn đầu tư của Việt Nam vẫn phải duy trì khoảng 40% GDP và đóng góp 40% - 42% cho tăng trưởng kinh tế”, TS Cấn Văn Lự cho hay.

Để đạt các mục tiêu tăng trưởng cao, từ nay đến năm 2030, trung bình mỗi năm cả nước cần từ 280 - 300 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng vốn bình quân 14%/năm.

Tính chung giai đoạn 2026 - 2030, cả nước cần khoảng gần 1.500 tỷ USD cho đầu tư phát triển.

Trong đó, ngân sách nhà nước chỉ đảm bảo được khoảng 20 - 22%, còn lại 78% phải huy động từ khu vực tư nhân trong nước và quốc tế.

Với TP.HCM, trung bình mỗi năm thành phố cần huy động khoảng 1,7 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, tương đương 22% tổng nhu cầu vốn cả nước.

Trong tổng nhu cầu này, vốn ngân sách thành phố chỉ đảm bảo khoảng 20-22%, cao nhất cũng chỉ 30%, còn lại hơn 70% do khối tư nhân đóng góp.

Hiện tại, vốn tư nhân trong nước đóng góp cho tăng trưởng của TP.HCM chỉ khoảng 50% (thấp hơn bình quân cả nước là 55%), nhưng bù lại vốn FDI lại đóng góp cao hơn bình quân cả nước, chiếm 21% (bình quân cả nước là 17%).

TS Cấn Văn Lực cho rằng vốn tư nhân rất quan trọng và đây là nguồn lực TP.HCM cần tập trung thu hút.

7 nguồn lực cần gấp rút khơi thông

Theo TS Cấn Văn Lực, nền kinh tế đang phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, trong khi các kênh huy động vốn khác chưa phát huy tương xứng tiềm năng.

Hiện tín dụng ngân hàng chiếm 51% tổng nguồn vốn của nền kinh tế, trong khi thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp chỉ đáp ứng khoảng 13-14%.

Nếu tính thêm trái phiếu Chính phủ, tỷ trọng huy động từ thị trường vốn cũng chỉ đạt khoảng 23%.Trong khi đó, nguồn tiết kiệm trong dân có xu hướng thu hẹp.

Trung bình từ 2025 về trước, tỷ lệ tiết kiệm bình quân tương đương 35% GDP, cao hơn tỷ lệ đầu tư thực tế khoảng 31% GDP.

Đến năm 2026, tỷ lệ này dự kiến giảm còn 33% GDP. Vì vậy, không thể tiếp tục phụ thuộc vào tiền gửi ngắn hạn để tài trợ các dự án hạ tầng có thời gian thực hiện 10-20 năm.

Để đa dạng hóa nguồn vốn, giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, TS Cấn Văn Lực đề xuất khơi thông 7 nhóm nguồn lực.

Thứ nhất, phát triển tài chính xanh và tài chính quốc tế, tận dụng lợi thế Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM, đồng thời chuẩn hóa danh mục dự án để chuyển các biên bản ghi nhớ thành chương trình giải ngân thực tế.

Thứ hai, gia tăng nguồn ngoại tệ thông qua thúc đẩy thặng dư thương mại, phát triển du lịch, thu hút kiều hối và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Thứ ba, tận dụng cơ hội nâng hạng thị trường chứng khoán và cải thiện tín nhiệm quốc gia. Việc nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi được kỳ vọng giúp Việt Nam thu hút thêm 7-9 tỷ USD vốn đầu tư gián tiếp trong năm nay và những năm tới.

Thứ tư, sớm đưa hai Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng vào vận hành, với các cơ chế đặc thù, tạo điều kiện chuyển đổi và luân chuyển dòng vốn, thúc đẩy giao dịch tài chính toàn cầu.

Thứ năm, khơi thông thị trường tài sản số, tài sản mã hóa. Với khoảng 17-18 triệu người tham gia đầu tư tài sản số, Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp lý để quản lý và thu hút nguồn lực này phục vụ phát triển trong nước.

Thứ sáu, phát triển thị trường tín chỉ carbon, khai thác tiềm năng giao dịch tín chỉ carbon quốc tế gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Thứ bảy, giải phóng nguồn lực từ các dự án tồn đọng và chống lãng phí.

Cả nước hiện có khoảng 1.500 vướng mắc liên quan đến dự án, trong đó TP.HCM chiếm số lượng đáng kể. Việc tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc pháp lý, đẩy nhanh hoàn thuế cho doanh nghiệp sẽ giúp khơi thông dòng vốn và tăng vòng quay tiền trong nền kinh tế.

“Có nhiều nguồn lực để huy động vốn hiệu quả chứ không chỉ có kênh ngân hàng”, TS Cấn Văn Lực khẳng định.

Đối với TP.HCM, TS Cấn Văn Lực cũng đề xuất cơ cấu lại đầu tư công theo hướng cân đối hơn. Hiện khoảng 80% vốn đầu tư công của thành phố tập trung vào hạ tầng giao thông.

Dù đây là lĩnh vực quan trọng, thành phố cần rà soát, phân bổ nguồn lực hợp lý hơn cho khoa học - công nghệ, y tế, giáo dục và văn hóa, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực đổi mới sáng tạo và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.