CHDC Congo bắt đầu thử nghiệm vắc-xin Ebola giữa đợt bùng phát dịch nghiêm trọng

Ngày 23/10, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus thông báo cuộc thử nghiệm lâm sàng vắc-xin Ebola đầu tiên trong đợt bùng phát dịch hiện nay tại CHDC Congo đã chính thức được triển khai.

Cuộc thử nghiệm mang tên Tumaini, có nghĩa là “hy vọng” trong tiếng Swahili, bắt đầu với những mũi tiêm đầu tiên tại thành phố Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri ở đông bắc CHDC Congo, nơi được xem là tâm điểm của đợt bùng phát dịch.

Theo số liệu được công bố, dịch Ebola tại quốc gia Trung Phi này đã ghi nhận hơn 9.700 ca mắc và trên 4.600 trường hợp tử vong.

Một trong những thách thức lớn nhất đối với công tác phòng chống dịch là hiện chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt dành riêng cho chủng virus Ebola Bundibugyo, tác nhân gây ra đợt bùng phát lần này.

Trước tình hình đó, các nhà khoa học quyết định thử nghiệm Ervebo, loại vắc-xin đã được phê duyệt để phòng bệnh do virus Ebola chủng Zaire, nhằm đánh giá khả năng bảo vệ chéo đối với chủng Bundibugyo.

Thông báo trên mạng xã hội X, ông Tedros nhấn mạnh khoa học đang mang lại hy vọng cho những cộng đồng chịu ảnh hưởng của dịch bệnh. WHO sẽ hỗ trợ cuộc thử nghiệm do CHDC Congo dẫn đầu nhằm tìm kiếm giải pháp phòng ngừa hiệu quả và giảm thiểu số ca tử vong.

Tumaini được thiết kế theo mô hình thử nghiệm thích ứng, cho phép đánh giá tính an toàn, hiệu quả bảo vệ và khả năng tạo đáp ứng miễn dịch của nhiều loại vắc-xin trong cùng một chương trình nghiên cứu.

Các nhà nghiên cứu sẽ áp dụng chiến lược tiêm chủng vòng, tập trung vào những người từng tiếp xúc với bệnh nhân Ebola và các nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao.

Bên cạnh Ervebo, chương trình cũng đang chuẩn bị đưa thêm hai loại vắc-xin ứng viên được phát triển riêng để chống lại virus Bundibugyo vào thử nghiệm.

Trong đó, một loại sử dụng công nghệ vector adenovirus ChAdOx1 do Đại học Oxford phát triển, còn loại kia ứng dụng công nghệ mRNA của tập đoàn dược phẩm Moderna (Mỹ). Cả hai đều nhận được nguồn tài trợ từ Liên minh đổi mới Phòng chống Dịch bệnh (CEPI) và dự kiến sớm được đưa vào chương trình Tumaini.

Theo CEPI, cuộc thử nghiệm sẽ được triển khai với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cộng đồng bị ảnh hưởng, cơ quan y tế địa phương và những tổ chức tham gia ứng phó dịch bệnh.

Mục tiêu là thu thập bằng chứng khoa học đáng tin cậy về hiệu quả của vắc-xin, qua đó hỗ trợ kiểm soát dịch hiện tại và nâng cao khả năng ứng phó với những đợt bùng phát trong tương lai.

Ông Chikwe Ihekweazu, Giám đốc phụ trách các tình huống khẩn cấp của WHO, cho biết chương trình Tumaini được thiết kế nhằm xác định liệu những loại vắc-xin tham gia thử nghiệm có thực sự bảo vệ được người có nguy cơ nhiễm virus Bundibugyo hay không.

Theo ông, nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên giới khoa học có được bằng chứng rõ ràng về hiệu quả của vắc-xin đối với chủng virus này. Kết quả nghiên cứu có thể tạo ra bước tiến quan trọng trong công tác kiểm soát dịch Ebola và chuẩn bị cho những tình huống khẩn cấp y tế trong tương lai.

Ông Steve Ahuka-Mundeke, người phụ trách công tác ứng phó dịch Ebola tại CHDC Congo, cũng đánh giá việc tích hợp thử nghiệm vắc-xin vào chương trình chống dịch là bước đi quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết của những cộng đồng đang chịu ảnh hưởng.

Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây lan chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc các dịch cơ thể của người và động vật nhiễm bệnh. Virus có thể gây sốt xuất huyết nghiêm trọng và dẫn đến tử vong. Trong khoảng 50 năm qua, căn bệnh này đã cướp đi sinh mạng của hơn 15.000 người tại châu Phi.

Theo thông tin được công bố, CHDC Congo đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola lần thứ 17 vào ngày 15/5. Việc triển khai thử nghiệm Tumaini được kỳ vọng sẽ mở ra hướng phòng ngừa mới đối với chủng Bundibugyo, góp phần bảo vệ những cộng đồng có nguy cơ cao và hạn chế thiệt hại do dịch bệnh gây ra.