TP.HCM dành hơn 142.000 tỷ đồng xử lý 50 vị trí ngập

87 dự án, xử lý 50 vị trí ngập

Theo kế hoạch giải quyết tình trạng ngập nước trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026-2030, thành phố xác định chống ngập là nhiệm vụ cần triển khai đồng bộ theo từng lưu vực, kết hợp đầu tư hạ tầng với vận hành, duy tu và quản lý nguồn nước.

Trong giai đoạn này, TP.HCM dự kiến thực hiện 87 dự án với tổng mức đầu tư 142.340,701 tỷ đồng, hướng tới giải quyết 50 vị trí ngập, tập trung tại khu vực trung tâm, nơi đông dân cư, các khu công nghiệp và những tuyến giao thông quan trọng.

Kế hoạch được chia thành hai giai đoạn. Trong năm 2026-2027, thành phố triển khai 54 dự án, tổng vốn 69.348,371 tỷ đồng, dự kiến giải quyết 33 vị trí ngập.

Trong đó có 14 dự án duy tu, bảo trì với 243,131 tỷ đồng; 1 dự án ODA 10.606,431 tỷ đồng; 6 dự án thuộc chương trình di dời nhà trên và ven kênh, rạch 22.807,160 tỷ đồng; 7 dự án giao thông 12.314,200 tỷ đồng; 2 dự án nông nghiệp 1.786,371 tỷ đồng và 24 dự án hạ tầng kỹ thuật 20.880,460 tỷ đồng.

Riêng năm 2026, dự kiến hoàn thành 9 dự án, tổng vốn 7.150,985 tỷ đồng, giải quyết 3 vị trí ngập. Trong đó, khu vực TP.HCM (cũ) có 3 dự án, TP Thủ Đức (cũ) 1 dự án, Bình Dương (cũ) 4 dự án và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) 1 dự án.

Đến năm 2027, 45 dự án dự kiến hoàn thành với tổng vốn 62.197,386 tỷ đồng, giải quyết 30 vị trí ngập. Khu vực TP.HCM (cũ) có 19 dự án, vốn 24.619,478 tỷ đồng, giải quyết 12 vị trí; TP Thủ Đức (cũ) 8 dự án, vốn 18.881,631 tỷ đồng, giải quyết 8 vị trí; Bình Dương (cũ) 14 dự án, vốn 18.027,552 tỷ đồng, giải quyết 8 vị trí; Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) 4 dự án, vốn 668,725 tỷ đồng, giải quyết 2 vị trí.

Thành phố xác định 6 khu vực thường xuyên ngập nặng cần tập trung xử lý, gồm: Thảo Điền - Quốc Hương - Nguyễn Văn Hưởng; khu vực chợ Thủ Đức; Gò Vấp (cũ) và sân bay Tân Sơn Nhất; đường Nguyễn Văn Quá; Quốc lộ 13 - khu vực Bình Dương (cũ); Quốc lộ 51 - khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ).

Một nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2027 là hoàn thành dự án “Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1)” trên phạm vi khoảng 570 km².

Thành phố đồng thời khép kín vùng bảo vệ của hệ thống cống kiểm soát triều, dự kiến xử lý 8 vị trí ngập do triều tại khu vực phía Nam và trung tâm TP.HCM trước sắp xếp.

Giai đoạn 2028-2030 tiếp tục triển khai 33 dự án, tổng mức đầu tư 72.992,330 tỷ đồng, dự kiến giải quyết 17 vị trí ngập. Trong đó có 10 dự án duy tu, 4 dự án ODA, 2 dự án di dời nhà trên và ven kênh, rạch, 5 dự án giao thông và 12 dự án hạ tầng kỹ thuật.

Năm 2028 dự kiến có 9 dự án với tổng vốn 2.291,528 tỷ đồng; năm 2029 có 6 dự án, vốn 20.598,131 tỷ đồng; năm 2030 có 18 dự án, vốn 50.102,671 tỷ đồng.

Đến năm 2030, khu vực TP.HCM (cũ) có 6 dự án, vốn 27.054,971 tỷ đồng, giải quyết 4 vị trí; TP Thủ Đức (cũ) có 5 dự án, vốn 17.901,700 tỷ đồng, giải quyết 2 vị trí; Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) có 7 dự án, vốn 5.146 tỷ đồng, giải quyết 4 vị trí.

Với các vị trí ngập trên những tuyến đường thuộc dự án BOT tại Bình Dương trước sắp xếp, các nhà đầu tư liên quan được xác định trách nhiệm xử lý.

Ứng dụng AI, chủ động cảnh báo và kiểm soát ngập

Bên cạnh đầu tư công trình, TP.HCM sẽ quản lý thoát nước theo lưu vực, chủ động điều tiết nguồn nước và nâng cao năng lực vận hành.

Thành phố xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng cấp, thoát nước giai đoạn 2025-2050, tầm nhìn 100 năm; phối hợp với Tây Ninh, Đồng Nai về dữ liệu thủy văn, điều tiết dòng chảy và vận hành hồ Dầu Tiếng, Trị An cùng các hồ chứa, nhằm bảo đảm an toàn hạ du, hạn chế bất lợi khi mưa lớn, triều cường và xả hồ xảy ra cùng thời điểm.

Cạnh đó, tiếp tục kiểm soát khai thác nước dưới đất, lập danh mục, bản đồ khu vực hạn chế khai thác; rà soát quy hoạch thoát nước, chống ngập, xử lý nước thải và hệ thống theo từng lưu vực để xác định nguyên nhân, ưu tiên đầu tư.

Việc lấn chiếm hệ thống thoát nước, hành lang sông, kênh, rạch được kiểm soát; các điểm nghẽn, cống xuống cấp, kênh rạch bồi lắng, thu hẹp hoặc bị triều cường cản trở được sửa chữa, nạo vét, khơi thông.

Các dự án Xuyên Tâm, Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên, Văn Thánh, Kênh Đôi được đẩy nhanh tiến độ; đồng thời hoàn thiện đê bao, cống ngăn triều, trạm bơm, cửa xả và nghiên cứu bổ sung trạm bơm cưỡng bức.

Các công trình kiểm soát triều lớn như Bình Lợi, Bình Triệu, Rạch Lăng, Bình Nhâm được vận hành phù hợp để tăng khả năng tiêu thoát nước.

TP.HCM cũng xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ số và phần mềm tiếp nhận thông tin ngập, từng bước hình thành hệ thống thoát nước thông minh, kết nối dữ liệu thời gian thực về mưa, triều, mực nước, cống, van, cửa xả và trạm bơm.

Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng có thể theo dõi, dự báo, mô phỏng kịch bản và điều hành; nghiên cứu ứng dụng AI trong quản lý, dự báo, vận hành, đồng thời số hóa công tác báo cáo, thống kê và duy tu.

Khả năng trữ nước tại chỗ được tăng cường thông qua hồ điều tiết ở khu vực trũng thấp, hồ chứa thượng nguồn và không gian trữ nước phân tán; nghiên cứu hồ điều tiết ngầm dưới công viên, trường học, khu thể thao, bãi đỗ xe, không gian công cộng và hiện đại hóa hệ thống thoát nước tại các khu vực đô thị hóa nhanh.

Công tác chống ngập được gắn với chỉnh trang đô thị, trong đó đến năm 2030 di dời khoảng 20.000 căn nhà trên và ven kênh, rạch; triển khai khoảng 43 dự án kết hợp cải thiện môi trường, tăng khả năng thoát nước, tạo không gian công cộng, phát triển quỹ đất và xây dựng đô thị xanh, bền vững.

Để huy động nguồn lực, thành phố nghiên cứu cơ chế đặc thù, thu hút nhà đầu tư chiến lược, mở rộng PPP, kết hợp ngân sách, ODA và vốn tư nhân, đồng thời nghiên cứu thu phí thoát nước theo mức độ hưởng lợi.

Các công trình xây dựng phải bảo đảm dòng chảy, có phương án thoát nước, phân luồng khi ngập; tăng cường tuyên truyền và xử lý hành vi xả rác gây tắc nghẽn hệ thống thoát nước.