Cải cách hành chính
Bài 1: Từ sự hài lòng của người dân đến hiệu quả quản trị
Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, TP.HCM đang ghi nhận những chuyển biến trong tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Từ cơ sở, những thay đổi này đang từng bước được thể hiện qua cách chính quyền giải quyết công việc, đáp ứng nhu cầu và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Bài 1: Từ sự hài lòng của người dân đến hiệu quả quản trị
Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, TP.HCM ghi nhận những chuyển biến trong tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số, qua đó góp phần phục vụ người dân, doanh nghiệp một cách tốt hơn.
Từ ngày 1/7/2025, TP.HCM chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Việc sáp nhập đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống hành chính.
Với diện tích khoảng 6.773 km² và quy mô dân số hơn 14 triệu người, TP.HCM sau sáp nhập trở thành địa phương có dân số lớn nhất cả nước. Quy mô địa bàn và dân số đặt ra yêu cầu cao đối với việc tổ chức bộ máy, phân bổ nguồn lực, phân cấp, phân quyền và bảo đảm hoạt động hành chính thông suốt.
Trong quá trình triển khai, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Thành ủy và sự chỉ đạo quyết liệt của UBND TP.HCM, Sở Nội vụ đã phát huy vai trò cơ quan tham mưu nòng cốt trong tổ chức bộ máy, quản lý biên chế, cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền.
Qua đó, góp phần từng bước đưa mô hình chính quyền mới đi vào hoạt động ổn định, đồng bộ, thông suốt và hiệu quả.
Người dân hài lòng
Một trong những thước đo rõ nhất về hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là sự thuận tiện và hài lòng của người dân khi thực hiện các thủ tục hành chính hoặc phản ánh những vấn đề phát sinh trong cuộc sống.
Trường hợp của chị Mỹ Quỳnh, quê Đắk Lắk là một ví dụ. Mới đây, khi làm hồ sơ cho con vào lớp 6, chị cần trích lục giấy khai sinh do con sinh tại Đắk Lắk. Thay vì phải trực tiếp về quê, chị đến Trung tâm Hành chính công phường Bàn Cờ để được hỗ trợ.
Tại đây, cán bộ phườngđã hướng dẫn chị thực hiện thủ tục trực tuyến, từ nhập thông tin đến hoàn tất hồ sơ trên hệ thống. Chị gửi hồ sơ ngày 4/8, đến ngày 5/8 hồ sơ đã được xử lý xong và ngày 7/8 chị nhận được giấy tờ.
Theo chị Mỹ Quỳnh, toàn bộ quá trình từ tiếp nhận, hướng dẫn, xử lý hồ sơ đến trả kết quả đều nhanh gọn, chị không phải đi lại nhiều lần. Chị đánh giá cao công tác phối hợp giữa các địa phương trong việc xử lý thủ tục, giúp người dân giải quyết công việc nhanh chóng, thuận lợi.
“Trước đây, với những thủ tục như thế này, tôi nghĩ phải về quê mới làm được. Nay có thể ngồi tại TP.HCM để hoàn tất hồ sơ và nhận kết quả, rất thuận tiện”, chị Mỹ Quỳnh chia sẻ.
Không chỉ thủ tục hành chính, việc chính quyền cơ sở tiếp nhận và xử lý nhanh các phản ánh đời sống cũng cho thấy mô hình mới đang đưa chính quyền đến gần người dân hơn.
Tại khu vực công trình 84 Huỳnh Văn Bánh (phường Cầu Kiệu, TP.HCM), khi tiếng ồn từ hệ thống quạt tăng áp ảnh hưởng đến sinh hoạt, người dân phản ánh trên nhóm Zalo của khu phố. Thông tin nhanh chóng được chính quyền phường tiếp nhận, thay vì người dân phải trực tiếp đi nhiều nơi để gửi đơn kiến nghị.
Sau đó, lực lượng chức năng kiểm tra thực tế, phối hợp với các đơn vị liên quan xác minh nguồn gây tiếng ồn. Qua kiểm tra, cơ quan chức năng ghi nhận hệ thống quạt tăng áp hướng về khu dân cư và phát sinh tiếng ồn khi vận hành.
Chính quyền phường tiếp tục làm việc với chủ đầu tư, đơn vị quản lý công trình, yêu cầu có giải pháp điều chỉnh, khắc phục nhằm hạn chế ảnh hưởng đến khu dân cư.
Từ một phản ánh trên nhóm Zalo, vấn đề được chuyển đến chính quyền cơ sở và nhanh chóng được kiểm tra, xử lý. Đây là minh chứng cho thấy những kênh tương tác trực tiếp, gần gũi đang giúp chính quyền nắm bắt thông tin từ cơ sở nhanh hơn, đồng thời tạo điều kiện để người dân được lắng nghe và phản hồi kịp thời.
“Trước đây nhiều vấn đề phản ánh lên phường, lên quận rồi lên thành phố, rất phức tạp, giờ bộ máy phân cấp, phân quyền rõ nét, người dân chỉ cần kiến nghị là được tiếp nhận, xử lý, tôi đánh giá cao kết quả mang lại của bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp”, ông Nguyễn Văn Dũng (phường Bảy Hiền) nói.
Thực tế này cũng phù hợp với kết quả cải cách hành chính của thành phố. Hiện 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được thực hiện trực tuyến toàn trình và không phụ thuộc vào địa giới hành chính; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt 98%, trong khi tỷ lệ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt 95%.
Những con số này cho thấy sự hài lòng không chỉ đến từ việc giảm thời gian, chi phí đi lại mà còn từ cách thức chính quyền tiếp nhận, xử lý và phản hồi nhu cầu của người dân.
Bộ máy tinh gọn, phân quyền mạnh, thủ tục nhanh hơn
Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại TP.HCM bước đầu cho thấy những chuyển biến rõ nét trong tổ chức bộ máy và phương thức điều hành.
Việc sắp xếp lại các cơ quan, đơn vị không chỉ nhằm giảm tầng nấc trung gian mà còn hướng đến phân định rõ hơn trách nhiệm, thẩm quyền, tạo điều kiện để cơ sở chủ động giải quyết công việc và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Đây cũng là nền tảng để thành phố tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản trị trong giai đoạn mới.
Kết quả nổi bật là số lượng cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố được sắp xếp từ 43 xuống còn 15 cơ quan, giảm hơn 65%. Thành phố đồng thời tiếp tục cơ cấu lại các đơn vị sự nghiệp công lập, giảm đầu mối trung gian, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
Ở cấp xã, tại 167/168 đơn vị, trừ xã Thạnh An, đã tổ chức 3 phòng chuyên môn và 1 Trung tâm Phục vụ hành chính công. Thành phố cũng bổ sung 1 phòng chuyên môn cho 116 đơn vị hành chính cấp xã theo khung số lượng và tên gọi được quy định.
Cùng với đó, hệ thống khu phố, ấp, thôn, khu dân cư được sắp xếp từ 5.947 xuống còn 3.926 đơn vị, góp phần tinh gọn hệ thống chính trị ở cơ sở và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Công tác cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cũng được triển khai đồng bộ.
Thành phố đã giải quyết chế độ cho hơn 8.700 trường hợp, hoàn thành phê duyệt vị trí việc làm cho 168 xã, phường, đặc khu, đồng thời từng bước cân đối nhân sự giữa các địa phương thừa - thiếu sau sắp xếp.
Một điểm nhấn khác là phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh. Đến nay, HĐND - UBND TPHCM và Chủ tịch UBND TPHCM đã ban hành nhiều quyết định phân cấp, ủy quyền với tổng số 1.008 nhiệm vụ, trong đó 900 nhiệm vụ giao cho các sở, ngành và 108 nhiệm vụ giao cho cấp xã trên nhiều lĩnh vực.
Việc phân cấp, phân quyền không chỉ đơn thuần là chuyển giao thẩm quyền mà còn làm thay đổi phương thức quản lý. Nhiều hồ sơ, thủ tục được giải quyết ngay tại cơ sở, thời gian xử lý được rút ngắn, các vấn đề phát sinh được xử lý kịp thời hơn, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, công chức.
Trong cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, thành phố hiện thực hiện 2.064 thủ tục hành chính ở các cấp. Thành phố đã rà soát, đề xuất phương án đơn giản hóa đối với 715 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền ban hành của Trung ương, dự kiến cắt giảm thời gian tối thiểu 30%, trong khi tỷ lệ cắt giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính trung bình đạt 22,72%.
Riêng 7 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố tiếp nhận hơn 2,15 triệu hồ sơ thủ tục hành chính, tỷ lệ giải quyết đạt trên 92%, trong đó gần 99% hồ sơ được giải quyết trước hạn.
Song song với việc cải cách quy trình, Sở Nội vụ tăng cường kiểm tra cải cách hành chính, chuyển đổi số và Đề án 06 tại 21 đơn vị; đồng thời kiểm tra công vụ tại 72 đơn vị, qua đó kịp thời chấn chỉnh và nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ của cán bộ, công chức.
Sau hơn một năm vận hành, bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản đi vào ổn định, hoạt động thông suốt. Bộ máy được tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian; phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh; cải cách hành chính và chuyển đổi số được thúc đẩy, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công thuận lợi, minh bạch hơn.
Cùng với đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được chú trọng, nhất là nghiệp vụ, kỹ năng thực thi công vụ và kỹ năng số. Việc bố trí nhân sự cũng từng bước được điều chỉnh theo vị trí việc làm mới sau sáp nhập, hướng tới yêu cầu đúng người, đúng việc, đúng năng lực.
Từ một thủ tục tưởng như phải về quê mới có thể thực hiện đến một phản ánh tiếng ồn được chính quyền tiếp nhận qua nhóm Zalo khu phố, hiệu quả của mô hình chính quyền 2 cấp đang được thể hiện từ những vấn đề rất gần với đời sống.
Khi bộ máy được tinh gọn, thẩm quyền được phân cấp mạnh hơn và công nghệ được ứng dụng sâu vào giải quyết thủ tục, khoảng cách giữa chính quyền và người dân được rút ngắn.
Những kết quả này không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo tác động tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của người dân, cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư đối với bộ máy chính quyền mới.
Bài 2: Hiệu quả từ cơ sở
Hoàng Da - Kim Sáng