Tin văn hóa

Từ khảo cổ, bảo tồn di sản đến văn hóa và du lịch bền vững, AlUla đang trở thành một trong những điểm hợp tác nổi bật trong quan hệ giữa hai nước, với mục tiêu đưa các giá trị lịch sử của khu vực đến gần hơn với thế giới nhưng vẫn bảo vệ chúng cho các thế hệ sau.

Nằm giữa những vách đá sa thạch, ốc đảo và các dấu tích của những nền văn minh cổ, AlUla sở hữu một kho tàng khảo cổ đặc biệt của Saudi Arabia.

Khu vực này từng giữ vai trò quan trọng trên các tuyến giao thương cổ của bán đảo Arab, để lại nhiều công trình, mộ đá, bia khắc và dấu tích về đời sống của các cộng đồng từng cư trú tại đây.

Trong đó, Hegra là địa điểm nổi bật nhất. Đây là quần thể khảo cổ gắn với nền văn minh Nabataean và cũng là di sản thế giới UNESCO đầu tiên của Saudi Arabia. Những ngôi mộ được chạm khắc trực tiếp vào các vách đá sa thạch đã trở thành biểu tượng của AlUla.

Chính giá trị lịch sử đặc biệt này đã khiến AlUla trở thành một trọng tâm trong hợp tác giữa Saudi Arabia và Pháp. Theo Jean-Yves Le Drian, Chủ tịch điều hành Cơ quan Phát triển AlUla của Pháp (Afalula), dự án AlUla hiện nằm ở trung tâm quan hệ hợp tác Saudi - Pháp trong nhiều lĩnh vực, gồm di sản, khảo cổ, văn hóa, du lịch và phát triển bền vững.

Sự hợp tác này không phải là một thỏa thuận mới được thiết lập trong những ngày qua. Saudi Arabia và Pháp đã xây dựng quan hệ đối tác tại AlUla từ nhiều năm trước, sau thỏa thuận liên chính phủ được ký năm 2018. Những năm sau đó, hai bên từng bước mở rộng hợp tác từ bảo tồn và nghiên cứu khảo cổ sang các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và phát triển du lịch.

Một trong những hướng hợp tác đáng chú ý là nghiên cứu khảo cổ. Các nhóm nghiên cứu Saudi Arabia và Pháp đang cùng tìm hiểu lịch sử của AlUla cũng như khu vực Khaybar, qua đó góp phần làm rõ quá trình hình thành và phát triển của các cộng đồng cổ từng sinh sống tại vùng tây bắc bán đảo Arab.

Theo Le Drian, những hoạt động nghiên cứu này đang tạo ra những kết quả cụ thể, dù công việc phía trước vẫn còn rất lớn.

Không chỉ dừng ở việc khai quật và nghiên cứu các di tích, quan hệ hợp tác còn hướng tới việc xây dựng năng lực bảo tồn lâu dài. Các chương trình đào tạo và nghiên cứu giúp kết nối chuyên gia Saudi Arabia với các tổ chức học thuật và văn hóa của Pháp, tạo thêm nguồn nhân lực phục vụ công tác khảo cổ, bảo tồn và phục hồi di sản.

Bên cạnh những giá trị cổ xưa, hai nước cũng đang đưa các hoạt động văn hóa đương đại vào AlUla. Một ví dụ là Villa Hegra, không gian văn hóa được mở cửa tại AlUla vào tháng 10/2025. Theo Le Drian, đây là một dự án hợp tác giữa Saudi Arabia và Pháp, được kỳ vọng trở thành một thiết chế văn hóa có vị trí đáng chú ý trong mạng lưới hợp tác quốc tế của Pháp.

Cách tiếp cận này cho thấy AlUla đang được phát triển theo hướng rộng hơn một điểm tham quan khảo cổ. Những di sản hàng nghìn năm tuổi được đặt trong mối liên hệ với nghiên cứu khoa học, nghệ thuật đương đại, giáo dục và du lịch. Mục tiêu là tạo ra một điểm đến quốc tế nhưng không đánh mất bản sắc lịch sử vốn có.

Đối với Saudi Arabia, AlUla cũng là một phần quan trọng trong nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế và phát triển du lịch văn hóa. Trong khi đó, Pháp có cơ hội đưa kinh nghiệm về khảo cổ, bảo tồn và các hoạt động văn hóa vào một dự án có quy mô quốc tế.

Từ những ngôi mộ cổ trên vách đá Hegra đến các không gian nghệ thuật mới, AlUla đang cho thấy cách một vùng đất có lịch sử hàng nghìn năm có thể trở thành nơi kết nối quá khứ với hiện tại.

Với sự hợp tác ngày càng sâu rộng giữa Saudi Arabia và Pháp, việc bảo tồn di sản tại AlUla không chỉ nhằm giữ lại những dấu tích của quá khứ mà còn biến chúng thành nền tảng cho các hoạt động văn hóa và giao lưu quốc tế trong tương lai.

Hân Hạnh