Những công trình mở lối cho Lâm Đồng - Bài 2: Vươn ra biển lớn, mở rộng không gian phát triển

Từ cao nguyên hướng ra biển

Trong nhiều thập niên, câu chuyện phát triển của Lâm Đồng gần như luôn gắn với những con đường đèo.

Theo đó, muốn đưa rau, hoa, cà phê xuống cảng phải vượt hàng trăm kilomet đường đèo quanh co. Muốn đưa khách du lịch từ biển lên Đà Lạt cũng chỉ có vài tuyến quốc lộ nhỏ hẹp, thường xuyên ùn tắc vào mùa cao điểm hoặc bị chia cắt khi mưa lớn.

Địa hình hiểm trở từng tạo nên nét đặc trưng của vùng đất cao nguyên, nhưng cũng trở thành rào cản lớn đối với phát triển kinh tế.

Sau khi hợp nhất ba địa phương Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông, không gian phát triển của tỉnh đã thay đổi hoàn toàn. Lần đầu tiên, một địa phương vừa sở hữu vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, trung tâm khai thác bô xít, vừa có đường bờ biển dài cùng hệ thống cảng biển và năng lượng tái tạo.

Điều còn thiếu là những hành lang giao thông đủ mạnh để kết nối các lợi thế ấy thành một chuỗi giá trị thống nhất. Đó cũng là lý do hàng loạt dự án cao tốc hướng Đông đang được nghiên cứu đầu tư.

Nha Trang - Liên Khương: Phá thế "độc đạo" qua đèo Khánh Lê

Nếu Quốc lộ 27C từng là tuyến đường duy nhất nối Đà Lạt với Nha Trang thì trong tương lai, vai trò ấy sẽ được chia sẻ bởi tuyến cao tốc Nha Trang - Liên Khương.

Đây là dự án vừa được Bộ Xây dựng thống nhất giao UBND tỉnh Khánh Hòa làm cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP).

Theo đề xuất, tuyến cao tốc dài khoảng 99km, bắt đầu từ nút giao với cao tốc Bắc - Nam phía Đông tại xã Diên Thọ (Khánh Hòa), kết thúc tại khu vực chân đèo Prenn, kết nối trực tiếp với cao tốc Liên Khương - Prenn.

Dự án được quy hoạch với quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường rộng từ 22-24,75m, tốc độ thiết kế từ 80-100km/h. Tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 25.000 tỷ đồng. Điểm đặc biệt của tuyến đường này không chỉ nằm ở quy mô.

Trong nhiều năm, đèo Khánh Lê dài hơn 33km gần như là "độc đạo" nối cao nguyên với vùng biển Khánh Hòa. Mỗi mùa mưa, nguy cơ sạt lở luôn thường trực; còn vào mùa du lịch, lưu lượng xe tăng cao khiến thời gian di chuyển kéo dài. Sự xuất hiện của tuyến cao tốc sẽ thay đổi căn bản bức tranh ấy.

Không chỉ rút ngắn thời gian đi lại giữa Đà Lạt và Nha Trang, tuyến đường còn mở thêm cửa ngõ đưa nông sản, hoa, rau và hàng hóa của Lâm Đồng đến hệ thống cảng biển Nam Trung Bộ với chi phí thấp hơn.

Đối với ngành du lịch, đây cũng sẽ là tuyến kết nối hai trung tâm nghỉ dưỡng lớn nhất khu vực, tạo điều kiện hình thành chuỗi sản phẩm "biển - cao nguyên" chỉ trong vài giờ di chuyển.

Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa: Hình thành hành lang logistics mới

Song song với hướng kết nối ra Khánh Hòa, Lâm Đồng cũng đang hoàn thiện phương án quy hoạch tuyến cao tốc Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa.

Theo nghiên cứu sơ bộ, tuyến đường dài khoảng 144km, quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường rộng gần 25m, tốc độ thiết kế từ 80-120km/h.

Điểm đầu kết nối với cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Vĩnh Hảo - Phan Thiết, điểm cuối nối với cao tốc Gia Nghĩa - Buôn Ma Thuột theo quy hoạch.

Theo tính toán, trên toàn tuyến sẽ xây dựng 7 cầu cạn, 9 hầm và 9 nút giao liên thông, đi qua nhiều khu vực địa hình phức tạp.

Khác với cao tốc Dầu Giây - Liên Khương thiên về kết nối với vùng Đông Nam Bộ, tuyến Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa được kỳ vọng trở thành hành lang logistics mới của toàn vùng.

Từ các vùng bô xít ở phía Tây, vùng nông nghiệp công nghệ cao quanh Đà Lạt đến các khu công nghiệp, hàng hóa sẽ có thêm hướng tiếp cận nhanh hơn với hệ thống cảng biển Sơn Mỹ, Kê Gà và trung tâm logistics ven biển.

Đây cũng là tuyến đường góp phần mở rộng không gian phát triển về phía Đông, khai thác hiệu quả lợi thế của tỉnh sau khi có thêm vùng duyên hải.

Tuy nhiên, một mạng lưới giao thông hiện đại không chỉ có cao tốc. Trong định hướng phát triển nhiệm kỳ 2025-2030, Lâm Đồng còn xác định chuẩn bị các điều kiện để triển khai đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua địa bàn.

Khi tuyến đường sắt quốc gia được hình thành, tỉnh sẽ có thêm phương thức vận tải khối lượng lớn, kết nối nhanh với các trung tâm kinh tế của cả nước, đồng thời tạo động lực phát triển các đô thị và khu công nghiệp dọc hành lang giao thông mới.

Các tuyến giao thông chiến lược còn tạo điều kiện hình thành chuỗi logistics, du lịch và công nghiệp liên hoàn giữa cao nguyên với biển.

Ở lĩnh vực hàng không, Cảng hàng không quốc tế Liên Khương đang được Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) triển khai dự án sửa chữa đường cất hạ cánh, đường lăn và nhiều hạng mục quan trọng. Sau khi hoàn thành, sân bay sẽ tiếp tục đóng vai trò cửa ngõ hàng không của Tây Nguyên, phục vụ nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa ngày càng tăng.

Song hành với đó là việc nâng cấp các tuyến quốc lộ như: Quốc lộ 27, Quốc lộ 28, Quốc lộ 55B Quốc lộ 28B - những tuyến đường giữ vai trò kết nối các vùng sản xuất, khu công nghiệp, trung tâm logistics và cảng biển.

Đặc biệt, Quốc lộ 28B sau khi được mở rộng sẽ trở thành tuyến kết nối ngắn nhất giữa khu vực Đà Lạt, Đức Trọng với vùng biển Bình Thuận cũ, góp phần chia sẻ lưu lượng với Quốc lộ 20 và nâng cao năng lực vận tải của toàn vùng.

Kiến tạo cực tăng trưởng mới của phía Nam

Điều đáng chú ý là các dự án giao thông của Lâm Đồng không còn được quy hoạch theo tư duy của một địa phương riêng lẻ. Mỗi tuyến đường đang được nghiên cứu đều là một mắt xích trong mạng lưới liên kết vùng giữa Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Nam Trung Bộ.

Tuyến Dầu Giây - Liên Khương mở cửa ngõ về phía Nam; tuyến Nha Trang - Liên Khương kết nối trực tiếp với duyên hải Nam Trung Bộ; Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa hình thành hành lang logistics mới từ biển lên cao nguyên; Gia Nghĩa - Chơn Thành đưa hàng hóa từ Tây Nguyên đến vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Trong khi đó, sân bay Liên Khương, hệ thống cảng biển Sơn Mỹ, Kê Gà cùng đường sắt tốc độ cao sẽ hoàn thiện mạng lưới giao thông đa phương thức của tỉnh.

Nếu trước đây Lâm Đồng chủ yếu phát triển theo trục Bắc - Nam, thì trong tương lai không xa, tỉnh sẽ sở hữu hệ thống kết nối đa hướng, liên thông từ cao nguyên xuống biển, từ vùng nguyên liệu đến cảng biển, từ sân bay quốc tế đến mạng lưới đường sắt tốc độ cao quốc gia.

Những công trình đang được nghiên cứu và triển khai hôm nay vì thế không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý. Chúng đang từng bước kiến tạo không gian phát triển mới, đưa Lâm Đồng trở thành điểm giao thoa giữa Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và duyên hải Nam Trung Bộ, đồng thời mở ra dư địa tăng trưởng cho nhiều thập niên tiếp theo.

Bài 3: Từ "kho báu" dưới lòng đất đến cực công nghiệp mới

Trung Sơn