Đẩy nhanh triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026

Theo Chỉ thị, thời gian qua, việc phát triển KH, CN, ĐMST&CĐS gắn với thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và được cộng đồng quốc tế ghi nhận.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nhiệm vụ triển khai chậm tiến độ, quá hạn hoặc chưa bảo đảm chất lượng đầu ra; tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách nhà nước trong lĩnh vực này còn thấp, nhất là đối với các nhiệm vụ chuyển đổi số.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do cơ chế, chính sách chưa đồng bộ, kịp thời; một số bộ, ngành, địa phương chưa chủ động trong tổ chức thực hiện; năng lực triển khai tại cấp xã còn hạn chế; bên cạnh đó vẫn còn tình trạng người đứng đầu e ngại, thiếu quyết liệt trong chỉ đạo điều hành.

Để khắc phục những tồn tại, tạo chuyển biến rõ nét trong những tháng cuối năm 2026, Thủ tướng yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xác định việc triển khai nhiệm vụ và giải ngân vốn cho lĩnh vực KH, CN, ĐMST&CĐS là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách của năm 2026.

Chỉ thị nhấn mạnh việc quán triệt và thực hiện nghiêm các chủ trương của Đảng, đặc biệt là tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ II Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV cùng các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển KH, CN, ĐMST&CĐS.

Theo đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về tiến độ, chất lượng triển khai nhiệm vụ cũng như kết quả giải ngân vốn ngân sách nhà nước năm 2026; việc đẩy nhanh giải ngân phải gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, phòng, chống thất thoát, lãng phí và tiêu cực.

Về hoàn thiện cơ chế, chính sách, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành các chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho phát triển KH, CN, ĐMST&CĐS, hoàn thành trong quý IV/2026.

Cùng với đó, Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục rà soát các quy định về ngân sách, đầu tư công và cơ chế tài chính liên quan; nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định về phân bổ, thanh toán, quyết toán kinh phí, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát, bảo đảm công khai, minh bạch và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Đối với nhiệm vụ triển khai trong năm 2026, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát toàn bộ danh mục nhiệm vụ, dự án được giao; phân loại thành ba nhóm gồm: nhiệm vụ đủ điều kiện triển khai và giải ngân; nhiệm vụ còn vướng mắc cần tháo gỡ; và nhiệm vụ không còn khả năng thực hiện hoặc không bảo đảm tiến độ, đặc biệt là các dự án về cơ sở dữ liệu, nền tảng số dùng chung và các nhiệm vụ được chuyển nguồn vốn từ năm 2025 sang năm 2026.

Đối với địa phương, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được giao trực tiếp chỉ đạo khắc phục những hạn chế trong tổ chức thực hiện, hướng dẫn và giải ngân kinh phí KH, CN, ĐMST&CĐS tại cấp xã, phường; hoàn thành trong tháng 7/2026.

Đồng thời, rà soát năng lực đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ công nghệ số của cấp cơ sở để thực hiện phân cấp phù hợp; chủ động tổ chức mua sắm, thuê dịch vụ công nghệ số đối với các nhiệm vụ có tính chất dùng chung, bảo đảm triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn địa bàn.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, đánh giá nhu cầu vốn cho lĩnh vực KH, CN, ĐMST&CĐS giai đoạn 2025-2026, bảo đảm phân bổ đúng trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, manh mún; hoàn thành trong tháng 7/2026.

Chỉ thị cũng yêu cầu việc phân bổ và sử dụng nguồn vốn phải ưu tiên cho các nhiệm vụ, dự án có ý nghĩa chiến lược, tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và hiệu quả quản trị nhà nước.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nguồn lực sẽ được ưu tiên cho các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, làm chủ các công nghệ, sản phẩm thuộc Danh mục ban hành kèm Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg; các nhiệm vụ nghiên cứu có khả năng tạo ra sản phẩm mang lợi thế của địa phương và giá trị kinh tế ngay; đồng thời đầu tư nâng cấp các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Đối với chuyển đổi số, Chỉ thị yêu cầu tập trung nguồn lực xây dựng, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu quốc gia, các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành, nền tảng số dùng chung cùng các dự án chuyển đổi số phục vụ hoạt động của chính quyền địa phương theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Chu Phương