Hiệu quả lan tỏa từ phong trào “Văn hóa giao thông với bình yên sông nước”

Đưa pháp luật đến gần người dân vùng sông nước

Với mạng lưới sông, kênh, rạch dài hơn 7.000km, giao thông đường thủy từ lâu đã trở thành "mạch máu" kết nối đời sống, sản xuất và giao thương của người dân Cà Mau.

Tuy nhiên, cùng với những lợi thế đó là không ít nguy cơ mất an toàn giao thông, nhất là vào mùa mưa khi dòng chảy mạnh, thời tiết diễn biến thất thường và mật độ phương tiện lưu thông vẫn ở mức cao.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ tai nạn, sự cố trên đường thủy xuất phát từ việc chủ phương tiện và người điều khiển chưa chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật như không đăng kiểm phương tiện, chở quá số người quy định, thiếu trang thiết bị cứu sinh hoặc chủ quan khi lưu thông trên các tuyến sông tiềm ẩn nguy hiểm.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, cùng với công tác tuần tra, kiểm soát, Phòng CSGT Công an tỉnh Cà Mau xác định tuyên truyền, phổ biến pháp luật là giải pháp trọng tâm nhằm phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Thay vì chỉ xử lý khi vi phạm đã xảy ra, lực lượng chức năng lựa chọn cách tiếp cận gần dân, trực tiếp đến các bến đò, bến thủy nội địa để hướng dẫn, giải thích, vận động người dân chấp hành đúng các quy định về bảo đảm an toàn giao thông đường thủy.

Đại tá Bùi Trung Kiên, Trưởng phòng CSGT Công an tỉnh Cà Mau cho biết, đơn vị thường xuyên phối hợp với Chi cục Đường thủy nội địa khu vực và Chi cục Đăng kiểm tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy nội địa.

Theo Đại tá Bùi Trung Kiên, công tác tuyên truyền được thực hiện bằng nhiều hình thức như phát tờ rơi, lắp đặt pa nô, khẩu hiệu tại các bến đò, kết hợp tuyên truyền trực tiếp để người dân dễ tiếp cận quy định pháp luật.

Song song đó, lực lượng CSGT tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như chở quá tải, phương tiện không bảo đảm điều kiện an toàn, người điều khiển không có bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn hoặc bến thủy hoạt động không đúng quy định.

Điểm đáng ghi nhận là trong mỗi chuyến tuần tra, cán bộ, chiến sĩ không chỉ kiểm tra giấy tờ mà còn dành thời gian hướng dẫn chủ phương tiện kiểm tra tình trạng kỹ thuật, nhắc nhở hành khách mặc áo phao, sử dụng dụng cụ cứu sinh và phổ biến những quy định cần thiết trước khi phương tiện rời bến.

Cùng với đó, lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, tháo dỡ các chướng ngại vật cản trở luồng chạy tàu; kiểm soát việc neo đậu phương tiện, hoạt động của các bến thủy nội địa và kịp thời thông báo những khu vực có luồng xoáy nguy hiểm để người điều khiển chủ động phòng tránh.

Từ những việc làm cụ thể, pháp luật không còn là những quy định khô cứng mà được truyền tải bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu, giúp người dân nhận thức rõ hơn trách nhiệm của mình khi tham gia giao thông đường thủy.

Lan tỏa phong trào từ những việc làm thiết thực

Bên cạnh xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, điều dễ nhận thấy là ý thức chấp hành pháp luật của người dân trên nhiều tuyến sông đã có chuyển biến tích cực. Hình ảnh hành khách chủ động mặc áo phao, chủ đò kiểm tra trang thiết bị cứu sinh trước khi xuất bến hay người điều khiển phương tiện tự giác xuất trình giấy tờ khi được kiểm tra đã dần trở nên quen thuộc.

Thượng tá Lý Văn Hải, Trưởng Trạm Cảnh sát đường thủy Hòa Trung, Phòng CSGT Công an tỉnh Cà Mau cho biết, đơn vị luôn kết hợp giữa tuyên truyền và kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm ngay từ khi phương tiện chuẩn bị xuất bến.

Theo Thượng tá Lý Văn Hải, việc giúp người dân hiểu rõ vì sao phải mặc áo phao, vì sao không được chở quá số người hay vì sao phương tiện phải được đăng kiểm đầy đủ sẽ mang lại hiệu quả lâu dài hơn so với việc chỉ xử phạt hành chính.

Hiệu quả của cách làm này được thể hiện qua những kết quả cụ thể. Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng CSGT Công an tỉnh Cà Mau đã tổ chức hơn 1.600 cuộc tuần tra, kiểm tra trên 3.600 lượt phương tiện, phát hiện và xử phạt hơn 860 trường hợp vi phạm, với tổng số tiền trên 720 triệu đồng.

Đáng chú ý, cùng thời gian này, lực lượng chức năng đã trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông đường thủy cho hơn 3.500 lượt người dân, phát trên 2.500 tờ rơi về các quy định liên quan đến đăng ký, đăng kiểm phương tiện, điều kiện bảo đảm an toàn trong vận tải hành khách, hàng hóa và kỹ năng sử dụng phương tiện cứu sinh.

Không chỉ dừng lại ở các con số, sự chuyển biến còn được phản ánh từ chính người dân.

Chị Lê Ngọc Bích, chủ bến đò ngang sông xã Hòa Bình cho biết, nhờ được lực lượng CSGT thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn nên việc thực hiện các quy định về an toàn giao thông đường thủy đã trở thành thói quen.

"Tôi luôn chuẩn bị đầy đủ áo phao, dụng cụ nổi, đèn báo hiệu, kiểm tra phương tiện trước khi hoạt động và nhắc hành khách mặc áo phao khi qua sông. Bà con giờ cũng hợp tác hơn trước vì hiểu rằng đây là việc cần thiết để bảo đảm an toàn", chị Bích chia sẻ.

Theo đánh giá của lực lượng chức năng, trên địa bàn vẫn còn tình trạng một số bến thủy hoạt động chưa bảo đảm điều kiện an toàn, đặt ngư cụ cản trở luồng chạy tàu hoặc lấn chiếm hành lang bảo vệ luồng.

Tuy nhiên, thay vì chỉ xử lý vi phạm, lực lượng CSGT luôn kết hợp tuyên truyền, giải thích để người dân hiểu rõ quy định của pháp luật, từ đó tự giác khắc phục và hạn chế tái phạm.

Thực tiễn cho thấy, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội.

Khi mỗi chủ phương tiện ý thức được trách nhiệm của mình, mỗi hành khách chủ động tuân thủ các quy định an toàn và mỗi chuyến đò đều xuất bến với đầy đủ điều kiện theo quy định, nguy cơ tai nạn sẽ được kéo giảm một cách bền vững.

Phong trào "Văn hóa giao thông với bình yên sông nước" vì thế không chỉ là một cuộc vận động mà đang từng bước trở thành nét đẹp trong đời sống của người dân vùng sông nước Cà Mau.

Việc kiên trì đưa pháp luật đến từng bến sông, từng chuyến đò đã góp phần xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật, lan tỏa văn hóa giao thông an toàn, văn minh và tạo nền tảng vững chắc để giữ bình yên trên những tuyến đường thủy trên địa bàn tỉnh.

Trần An - Trọng Nguyễn