Khép lại hành trình, còn mãi những điều ở lại

Hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026) và 81 năm thành lập ngành Tòa án nhân dân (13/9/1945 - 13/9/2026), từ ngày 10 đến 12/7, Đoàn công tác Báo Công lý do đồng chí Trần Đức Vinh, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ TANDTC, Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập làm Trưởng đoàn, cùng lãnh đạo, phóng viên các phòng chuyên môn đã thực hiện chuyến về nguồn trên dải đất miền Trung.

Ba ngày, hàng trăm ki-lô-mét, đoàn đã lần lượt dâng hương tại Thành cổ Quảng Trị, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, Di tích lịch sử quốc gia Hang Tám Cô, khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc và khép lại hành trình tại Khu di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn cùng Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Việt – Lào (Nghệ An).

Mỗi địa danh là một trang sử. Mỗi nén hương được thắp lên là một lần lắng lòng trước những mất mát không gì bù đắp được của các thế hệ cha anh. Hành trình ấy không chỉ đưa những người làm Báo Công lý trở về với lịch sử, mà còn giúp mỗi người cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, của độc lập và của trách nhiệm tiếp nối truyền thống "Uống nước nhớ nguồn".

Truông Bồn - nơi tuổi thanh xuân hóa thành bất tử

Rời Ngã ba Đồng Lộc, đoàn công tác tiếp tục đến Khu di tích lịch sử quốc gia Truông Bồn. Giữa màu xanh của núi đồi xứ Nghệ, tiếng chuông ngân vang trong không gian tĩnh lặng như đưa mỗi người trở về những năm tháng chiến tranh ác liệt, khi nơi đây từng là một trong những "tọa độ lửa" khốc liệt nhất trên tuyến đường chiến lược 15A.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Truông Bồn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến vận tải nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. Chỉ với đoạn đường độc đạo dài khoảng 5km, nếu bị đánh phá sẽ làm gián đoạn việc chi viện sức người, sức của cho chiến trường. Chính vì vậy, không quân Mỹ đã liên tục trút hàng vạn tấn bom xuống khu vực này với ý đồ cắt đứt mạch máu giao thông của quân và dân ta. Theo tư liệu của khu di tích, có thời điểm trung bình mỗi mét đất ở Truông Bồn phải hứng chịu hơn ba quả bom.

Bom đạn đã cày nát núi rừng, nhưng không thể khuất phục ý chí của những người giữ đường. Hàng vạn bộ đội, thanh niên xung phong, công nhân giao thông và dân quân địa phương ngày đêm san lấp hố bom, phá bom nổ chậm, sửa đường, bắc cầu, dẫn từng đoàn xe vượt qua trọng điểm. Họ đã sống, chiến đấu và sẵn sàng hy sinh để giữ cho tuyến chi viện chiến lược luôn thông suốt.

Trong cuộc chiến giữ đường ấy, hơn 1.240 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Tiêu biểu nhất là sự hy sinh của 13 thanh niên xung phong Đại đội 317 vào rạng sáng ngày 31/10/1968 – câu chuyện đã trở thành biểu tượng bất tử của Truông Bồn.

Đứng trước phần mộ chung của 13 Anh hùng liệt sĩ, các thành viên trong đoàn không khỏi xúc động khi nghe thuyết minh viên kể lại những giờ phút cuối cùng của họ.

Đêm 30/10/1968, đơn vị tổ chức chia tay những thanh niên xung phong được xuất ngũ. Tám người đã có quyết định trở về quê hương, nhưng khi nhận tin địch sẽ tăng cường đánh phá trước thời điểm ngừng ném bom miền Bắc, tất cả đều tình nguyện ở lại làm nhiệm vụ cuối cùng. Với họ, "một giờ còn ở đơn vị là một giờ còn chiến đấu", bởi "hàng nghìn đêm còn không sợ, sợ gì một buổi mà không chia lửa với Truông Bồn".

Rạng sáng hôm sau, khi việc san lấp hố bom gần hoàn tất, từng tốp máy bay Mỹ bất ngờ lao đến trút bom xuống trọng điểm. Đồng đội lao vào cứu hộ trong khói lửa mịt mù nhưng chỉ tìm thấy chị Trần Thị Thông còn sống. Mười ba người còn lại đã hòa thân xác vào đất đá Truông Bồn.

Những gì còn sót lại sau trận bom chỉ là nửa vành nón có dòng chữ "Tặng Dung", chiếc khăn mùi soa đỏ vẫn bọc tờ giấy báo nhập học của cô gái Vũ Thị Hiên, vài mảnh áo, cán xẻng và những phần thi thể không còn nguyên vẹn. Không thể nhận dạng từng người, đồng đội đã gom những phần xương thịt lẫn trong đất đá để đắp nên một ngôi mộ chung – nơi hôm nay trở thành địa chỉ thiêng liêng để đồng bào cả nước tìm về tri ân.

Điều khiến câu chuyện Truông Bồn day dứt hơn cả là chỉ ít giờ sau trận bom ấy, nước Mỹ tuyên bố chấm dứt ném bom miền Bắc. Chỉ còn vài giờ nữa là hòa bình sẽ đến, nhưng 11 cô gái và 2 chàng trai của Đại đội 317 đã mãi mãi dừng lại ở tuổi đẹp nhất của cuộc đời. Có người vừa tròn 17 tuổi, có người ngày hôm sau sẽ lên đường nhập học, có đôi trai gái đã hẹn ngày cưới nhưng không bao giờ kịp trở về.

Trong không gian linh thiêng của khu di tích, Đoàn công tác Báo Công lý kính cẩn dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ. Trước phần mộ chung, không ai nói với nhau nhiều. Bởi mỗi câu chuyện về Truông Bồn không chỉ là ký ức của một vùng đất, mà còn là minh chứng sống động về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam.

Những người nằm lại trên đất bạn

Rời Truông Bồn, Đoàn công tác Báo Công lý tiếp tục đến Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Việt – Lào, điểm dừng chân cuối cùng trong hành trình "Công lý và Trái tim" năm 2026.

Nằm dưới chân núi, giữa những đồi thông xanh thuộc xã Anh Sơn, tỉnh Nghệ An, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Việt – Lào là nơi yên nghỉ của hơn 11.000 liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đã anh dũng hy sinh khi làm nghĩa vụ quốc tế cao cả trên đất nước Lào. Đây không chỉ là nghĩa trang liệt sĩ có quy mô lớn nhất cả nước dành cho các chiến sĩ làm nhiệm vụ quốc tế, mà còn là biểu tượng sinh động của tình đoàn kết đặc biệt, thủy chung giữa hai dân tộc Việt Nam - Lào được hun đúc bằng máu xương của biết bao thế hệ.

Giữa không gian tĩnh lặng, những hàng bia mộ trắng xếp ngay ngắn nối dài theo triền đồi. Có những phần mộ khắc đầy đủ họ tên, quê quán, đơn vị; cũng có những tấm bia chỉ lặng lẽ ghi dòng chữ "Liệt sĩ chưa biết tên". Dẫu mang tên hay không tên, tất cả đều kể chung một câu chuyện về những người con đã gác lại tuổi xuân, gia đình và hạnh phúc riêng để hoàn thành nghĩa vụ quốc tế cao cả, góp phần vun đắp tình hữu nghị đặc biệt giữa hai nước Việt Nam - Lào.

Trong tiếng chuông ngân vang giữa núi rừng, các thành viên trong đoàn thành kính dâng hoa, dâng hương và dành phút mặc niệm tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ. Khói hương lan tỏa giữa những hàng thông xanh như nối liền quá khứ với hiện tại, để mỗi người thêm thấm thía rằng hòa bình, độc lập và cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương của các thế hệ đi trước.

Nếu ở Thành cổ Quảng Trị là sự kiên cường trong 81 ngày đêm giữ thành, ở Hang Tám Cô là sự hy sinh của những thanh niên xung phong giữa lòng núi đá, ở Ngã ba Đồng Lộc là câu chuyện về mười cô gái tuổi mười tám, đôi mươi, ở Truông Bồn là 13 thanh niên xung phong ngã xuống chỉ ít giờ trước thời khắc hòa bình, thì tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Việt – Lào, đoàn công tác lại một lần nữa cảm nhận sâu sắc sự cống hiến thầm lặng của những người con đất Việt trên chiến trường quốc tế. Mỗi địa chỉ đỏ mang một câu chuyện riêng, nhưng tất cả đều gặp nhau ở điểm chung là lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và sự hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Hành trình của lòng biết ơn và trách nhiệm

Khép lại ba ngày về nguồn, điều còn đọng lại trong mỗi thành viên không chỉ là những địa danh đã đi qua, mà còn là những bài học sâu sắc về lịch sử, về trách nhiệm và về giá trị của hòa bình.

Là đại diện cho thế hệ trẻ của Báo Công lý tham gia hành trình, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Báo Công lý Vũ Thị Thu Trang chia sẻ rằng mỗi địa chỉ đỏ đoàn đến đều mang lại những cảm xúc rất đặc biệt. Được trực tiếp dâng hương, lắng nghe những câu chuyện về sự hy sinh của các thế hệ cha anh ngay tại nơi họ đã chiến đấu và ngã xuống là một trải nghiệm không sách vở nào có thể thay thế.

Theo chị Thu Trang, hành trình không chỉ giúp đoàn viên, thanh niên hiểu sâu sắc hơn về lịch sử dân tộc mà còn nhắc nhở mỗi người phải biết trân trọng những giá trị của hòa bình hôm nay. "Lòng biết ơn không chỉ được thể hiện bằng những nén hương hay những phút mặc niệm, mà quan trọng hơn là bằng trách nhiệm trong công việc, bằng sự cống hiến của mỗi người ở vị trí của mình để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước", chị bày tỏ.

Đối với phóng viên Nguyễn Hải Đăng, hành trình tri ân tháng 7 đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời làm báo. Nhiều năm nay, cứ mỗi dịp 27/7, anh lại cùng Đoàn công tác của Báo Công lý trở về những "địa chỉ đỏ" trên dải đất miền Trung. Dẫu những cung đường đã quen, mỗi lần đứng trước những nghĩa trang, di tích lịch sử hay bia tưởng niệm, cảm xúc vẫn vẹn nguyên. Mỗi điểm dừng chân đều nhắc nhớ về những hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh để đất nước có được hòa bình hôm nay.

"Là phóng viên quay phim, tôi may mắn được lắng nghe và ghi lại những câu chuyện của các nhân chứng, những người gìn giữ ký ức lịch sử. Nhưng chỉ khi trực tiếp đứng giữa những nghĩa trang, những địa danh lịch sử, tôi mới cảm nhận hết sự khốc liệt của chiến tranh và càng thấm thía giá trị của hòa bình. Chúng tôi trở về không chỉ để dâng hương tri ân, mà còn có trách nhiệm kể lại những câu chuyện ấy bằng tất cả sự chân thành, để những hy sinh của cha anh không bao giờ bị lãng quên", anh chia sẻ.

Ba ngày của "Hành trình Công lý và Trái tim" khép lại, những điều đọng lại sau chuyến đi sẽ còn theo mỗi thành viên trên chặng đường phía trước. Từ Thành cổ Quảng Trị đến Đường 9, Trường Sơn, Hang Tám Cô, khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Ngã ba Đồng Lộc, Truông Bồn và Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Việt – Lào, mỗi địa danh là một trang sử hào hùng, mỗi nén hương là một lời tri ân và cũng là một lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay.

Hành trình "Công lý và Trái tim" năm 2026 khép lại trên mảnh đất Nghệ An, nhưng hành trình gìn giữ ký ức lịch sử, lan tỏa truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" và tiếp nối những giá trị mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng máu xương sẽ còn tiếp tục. Đối với những người làm Báo Công lý, đó không chỉ là trách nhiệm nghề nghiệp, mà còn là lời hứa với quá khứ: tiếp tục kể những câu chuyện về lòng yêu nước, về sự hy sinh và về khát vọng hòa bình để những giá trị ấy mãi được gìn giữ, lan tỏa trong hôm nay và mai sau.

Mai Đỉnh