Những trường hợp nào không phải tổ chức đấu thầu

Nghị định quy định rõ các trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, các trường hợp không phải đấu thầu, chính sách ưu đãi đối với nhà đầu tư và quy trình lựa chọn nhà đầu tư.

Quy định rõ các trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư

Theo Nghị định, dự án đầu tư kinh doanh thuộc diện phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư gồm ba nhóm.

Thứ nhất, dự án đầu tư có sử dụng đất theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 126 Luật Đất đai.

Thứ hai, dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực theo điểm b khoản 1 Điều 126 Luật Đất đai.

Thứ ba, dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực nhưng không sử dụng đất và không thuộc trường hợp đấu giá tài sản công theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

Đối với nhóm dự án đầu tư có sử dụng đất theo quy định của pháp luật chuyên ngành, Nghị định liệt kê cụ thể nhiều lĩnh vực phải thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, gồm: dự án xây dựng công trình xử lý chất thải rắn sinh hoạt; dự án cấp nước; dự án xây dựng chợ; dự án trạm dừng nghỉ; dự án đầu tư xây dựng cảng hàng không mới; các dự án trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường theo quy định về xã hội hóa khi có từ hai nhà đầu tư trở lên cùng quan tâm đăng ký thực hiện; dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; dự án đầu tư kinh doanh điện lực và các dự án khác thuộc trường hợp quy định của Luật Đất đai và pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực.

Đối với dự án đầu tư không sử dụng đất, Nghị định quy định áp dụng đấu thầu đối với dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và các dự án thuộc lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường theo quy định về khuyến khích xã hội hóa khi có từ hai nhà đầu tư trở lên cùng đăng ký thực hiện.

Một số trường hợp không phải tổ chức đấu thầu

Bên cạnh các trường hợp phải đấu thầu, Nghị định cũng quy định rõ những trường hợp không phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Cụ thể, dự án thuộc trường hợp được giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc không phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật sẽ không phải tổ chức đấu thầu.

Ngoài ra, đối với dự án không sử dụng vốn ngân sách nhà nước thuộc trường hợp thu hồi đất theo Điều 79 Luật Đất đai nhưng nhà đầu tư lựa chọn phương án tự thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất và không đề xuất Nhà nước thu hồi đất thì cũng không thuộc diện phải đấu thầu.

Trường hợp người đang có quyền sử dụng đất đề xuất dự án đầu tư và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư, trong khi Nhà nước không thực hiện thu hồi đất, cũng không phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Quy định cụ thể về ưu đãi trong lựa chọn nhà đầu tư

Nghị định bổ sung nhiều chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích đổi mới công nghệ, phát triển khoa học công nghệ và chuyển giao công nghệ.

Theo đó, nhà đầu tư có giải pháp ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường hoặc áp dụng kỹ thuật hiện có tốt nhất nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường đối với dự án thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mức độ cao được hưởng mức ưu đãi 5% khi đánh giá hồ sơ dự thầu.

Nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ hoặc thực hiện hoạt động công nghệ cao đối với công nghệ, sản phẩm công nghệ cao thuộc danh mục ưu tiên phát triển, danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao hoặc danh mục công nghệ chiến lược được hưởng mức ưu đãi 2%.

Đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ; doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; trung tâm đổi mới sáng tạo; doanh nghiệp công nghệ chiến lược; doanh nghiệp công nghệ cao; doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao; cơ sở ươm tạo công nghệ cao và ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao theo quy định của pháp luật sẽ được hưởng mức ưu đãi 5% khi đánh giá hồ sơ dự thầu.

Đồng thời, nhà đầu tư nước ngoài có cam kết chuyển giao công nghệ cho nhà đầu tư hoặc đối tác trong nước được hưởng mức ưu đãi 2%.

Quy trình lựa chọn nhà đầu tư

Đối với dự án áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, quy trình lựa chọn nhà đầu tư gồm sáu bước: công bố dự án đầu tư kinh doanh; chuẩn bị đấu thầu; tổ chức đấu thầu; đánh giá hồ sơ dự thầu; trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà đầu tư; đàm phán, hoàn thiện và ký kết hợp đồng.

Đối với các dự án có yêu cầu đặc thù về phát triển kinh tế - xã hội của ngành, vùng hoặc địa phương nhưng chưa xác định cụ thể các tiêu chuẩn về kỹ thuật, xã hội và môi trường, áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi theo phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ.

Quy trình thực hiện gồm: công bố dự án đầu tư kinh doanh; chuẩn bị và tổ chức đấu thầu giai đoạn một; chuẩn bị và tổ chức đấu thầu giai đoạn hai; đánh giá hồ sơ dự thầu giai đoạn hai; trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà đầu tư; đàm phán, hoàn thiện và ký kết hợp đồng.

Việc ban hành Nghị định số 274/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất, minh bạch trong công tác lựa chọn nhà đầu tư thực hiện các dự án đầu tư kinh doanh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường tính cạnh tranh, công khai và thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển kinh tế - xã hội.

Chu Phương