Đất mua giấy tay có được bồi thường?
Tòa án đã tuyên hủy hai quyết định thu hồi đất, bồi thường của UBND liên quan đến việc không bồi thường đất do mua giấy tay.
Từ chuyện không bồi thường đất...
Sau nhiều năm kiên trì khiếu nại rồi khởi kiện, hai công dân tại Đà Nẵng đã được TAND khu vực 2 – Đà Nẵng chấp nhận toàn bộ yêu cầu, tuyên hủy hai quyết định hành chính liên quan đến việc phê duyệt bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Vụ án tiếp tục là lời nhắc mạnh mẽ rằng, trong tố tụng hành chính, mọi quyết định của cơ quan nhà nước đều phải được ban hành trên cơ sở pháp luật và bảo đảm đầy đủ quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất.
Theo bản án sơ thẩm, ông Nguyễn Ngọc T và bà Hồ Thị S khởi kiện yêu cầu hủy Quyết định số 4651/QĐ-UBND ngày 29/12/2020 và Quyết định số 1946/QĐ-UBND ngày 14/7/2023 của UBND quận liên quan đến việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án khu dân cư.
Người khởi kiện cho rằng, diện tích đất gia đình đang sử dụng ổn định nhiều năm nhưng không được công nhận đủ điều kiện bồi thường về đất.
Hồ sơ vụ án thể hiện nguồn gốc thửa đất được sử dụng từ trước năm 1993. Sau đó, việc chuyển nhượng bằng giấy viết tay giữa các bên được lập từ năm 2007. Đây là điểm mấu chốt dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa người dân và cơ quan hành chính về điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng như điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.
Trong quá trình giải quyết, UBND cho rằng, giao dịch chuyển nhượng bằng giấy tay sau thời điểm Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực nên không đáp ứng điều kiện để được công nhận quyền sử dụng đất. Từ đó, nhà nước chỉ hỗ trợ về nhà và tài sản trên đất mà không bồi thường giá trị quyền sử dụng đất.
...đến Tòa án xem xét toàn diện
Tuy nhiên, Hội đồng xét xử đã có cách nhìn toàn diện hơn. Tòa phân tích rằng, cần xem xét toàn bộ quá trình sử dụng đất. Thời điểm hình thành quyền sử dụng, quá trình quản lý thực tế, cũng như các quy định chuyển tiếp của pháp luật đất đai qua từng thời kỳ. Đặc biệt, việc sử dụng đất của hộ gia đình đã diễn ra ổn định từ trước ngày 15/10/1993. Trong khi, giao dịch chuyển nhượng chỉ là một mắt xích của quá trình sử dụng đất liên tục.
Bản án cũng chỉ ra rằng, cơ quan hành chính đã áp dụng chưa đầy đủ các quy định của Luật Đất đai năm 2013 cùng các nghị định hướng dẫn, dẫn đến việc xác định sai điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi. Việc chỉ căn cứ vào thời điểm lập giấy chuyển nhượng để bác toàn bộ quyền lợi của người dân là chưa phù hợp với bản chất pháp lý của vụ việc.
Từ những phân tích đó, Tòa án quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Ngọc T và bà Hồ Thị S; tuyên hủy Quyết định số 4651/QĐ-UBND ngày 29/12/2020 và Quyết định số 1946/QĐ-UBND ngày 14/7/2023; đồng thời buộc Chủ tịch UBND phường thực hiện lại việc xác minh, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo đúng quy định pháp luật.
Bài học rút ra từ bản án
Vụ án không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng các đương sự mà còn là một thông điệp quan trọng trong hoạt động quản lý đất đai: khi thu hồi đất, cơ quan nhà nước phải đánh giá đầy đủ lịch sử sử dụng đất, căn cứ pháp luật qua từng thời kỳ và bảo đảm nguyên tắc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Chỉ một sai sót trong việc áp dụng quy định chuyển tiếp hoặc đánh giá nguồn gốc đất cũng có thể khiến quyết định hành chính bị Tòa án hủy bỏ.
Đối với người sử dụng đất, bản án này cũng cho thấy, việc lưu giữ các chứng cứ về quá trình quản lý, sử dụng đất, giấy tờ chuyển nhượng, xác nhận của chính quyền địa phương và các tài liệu liên quan có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đây có thể là cơ sở quyết định để bảo vệ quyền lợi của mình trước Tòa án khi phát sinh tranh chấp hoặc khiếu kiện hành chính.
Bản án số 2/2026/HC-ST ngày 22/5/2026 của TAND khu vực 2 - Đà Nẵng xem TẠI ĐÂY.