Thí điểm thành lập Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể về việc thí điểm thành lập Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động đối ngoại và thúc đẩy hợp tác quốc tế của các địa phương.

Chỉ thí điểm đối với một số địa phương đủ điều kiện

Theo Nghị định, chỉ những địa phương thuộc nhóm 5 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có giá trị thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cao nhất cả nước trong năm trước liền kề (bao gồm vốn đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần), hoặc có kim ngạch xuất khẩu hàng hóa lớn nhất cả nước, hoặc thuộc trường hợp đặc biệt khác mới được thí điểm thành lập Văn phòng đại diện ở nước ngoài.

Địa điểm đặt Văn phòng đại diện phải thuộc nhóm 3 quốc gia có vốn đầu tư trực tiếp hoặc kim ngạch nhập khẩu hàng hóa lớn nhất với địa phương, hoặc thuộc trường hợp đặc biệt khác theo quy định.

Quy định chặt chẽ về điều kiện thành lập

Nghị định quy định việc thành lập Văn phòng đại diện phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Phù hợp với đường lối, chủ trương đối ngoại của Nhà nước và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
• Phù hợp với nhu cầu thực tế, khả năng nguồn lực của địa phương và không làm tăng tổng biên chế của UBND cấp tỉnh.
• Có Đề án thành lập và tổ chức hoạt động cụ thể, trong đó nêu rõ tên gọi, địa điểm dự kiến đặt trụ sở, căn cứ và sự cần thiết thành lập; quy định pháp luật của nước tiếp nhận; phương án nhân sự; chức năng, nhiệm vụ; dự toán kinh phí; kế hoạch thành lập và hoạt động trong 3 năm đầu.

Đáng chú ý, việc thành lập Văn phòng đại diện chỉ được quyết định sau khi có sự thống nhất ý kiến của Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ. Trường hợp một trong các bộ nêu trên có ý kiến phản đối thì không được thành lập Văn phòng đại diện ở nước ngoài.

UBND cấp tỉnh cũng được quyết định việc tạm đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động của Văn phòng đại diện nếu hoạt động không còn phù hợp với đường lối đối ngoại của Việt Nam, vi phạm điều ước quốc tế, hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại; đồng thời được quyết định các trường hợp chấm dứt khác và tự chịu trách nhiệm.

Thực hiện chức năng đại diện chính thức của UBND cấp tỉnh

Theo Nghị định, Văn phòng đại diện là đầu mối đại diện chính thức của UBND cấp tỉnh trong quan hệ với chính quyền và các cơ quan, tổ chức tại địa phương của quốc gia tiếp nhận.

Đáng chú ý, một Văn phòng đại diện có thể đồng thời đại diện cho từ hai UBND cấp tỉnh trở lên trên cơ sở thỏa thuận giữa các địa phương.

Văn phòng đại diện có các nhiệm vụ, quyền hạn chủ yếu như:

• Thúc đẩy triển khai các chương trình, dự án, kế hoạch hợp tác giữa chính quyền, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân của hai địa phương.
• Xúc tiến thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ, văn hóa và lao động; vận động viện trợ; quảng bá lịch sử, văn hóa, du lịch Việt Nam; hỗ trợ xác minh thông tin doanh nghiệp khi có yêu cầu; kết nối, phát huy vai trò cộng đồng người Việt Nam ở nước sở tại phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và công tác đối ngoại của địa phương.
• Nghiên cứu, đánh giá, cung cấp thông tin về nhu cầu hợp tác; đề xuất các giải pháp phát triển quan hệ giữa hai địa phương.
• Hỗ trợ tổ chức các đoàn công tác, hoạt động giao lưu, hội nghị, hội thảo và các sự kiện quảng bá địa phương tại nước ngoài.

Nghị định cũng khẳng định Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài không phải là bộ phận của Cơ quan đại diện Việt Nam tại nước sở tại. Văn phòng hoạt động theo chế độ thủ trưởng, chịu sự chỉ đạo trực tiếp của UBND cấp tỉnh, đồng thời chịu sự quản lý thống nhất về đối ngoại của Cơ quan đại diện Việt Nam tại quốc gia tiếp nhận và phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, pháp luật quốc tế cũng như pháp luật của nước sở tại.

Quy định tiêu chuẩn đối với thành viên Văn phòng đại diện

Theo Nghị định, thành viên Văn phòng đại diện phải có trình độ đại học trở lên; sử dụng thành thạo tiếng Anh và/hoặc ngôn ngữ chính thức của quốc gia tiếp nhận; có chuyên môn, kinh nghiệm phù hợp với yêu cầu công tác và đủ điều kiện sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ.

Nhà nước khuyến khích sử dụng người Việt Nam đang thường trú ở nước ngoài làm việc tại Văn phòng đại diện theo hình thức hợp đồng lao động.

Trước khi bổ nhiệm, UBND cấp tỉnh phải yêu cầu ứng viên cung cấp hồ sơ chứng minh đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định; lý lịch cá nhân; phiếu lý lịch tư pháp của bản thân và của vợ hoặc chồng, con chưa thành niên dự kiến đi cùng trong nhiệm kỳ (nếu có), đồng thời lấy ý kiến Bộ Công an về nhân sự.

Chủ tịch UBND cấp tỉnh là người quyết định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, triệu hồi thành viên Văn phòng đại diện; bổ nhiệm, miễn nhiệm Trưởng Văn phòng đại diện; cũng như quyết định việc ký kết hoặc chấm dứt hợp đồng lao động đối với người thường trú ở nước ngoài làm việc tại Văn phòng.

Đối với thành viên không phải là người thường trú ở nước ngoài, nhiệm kỳ công tác là 36 tháng và có thể được kéo dài khi cần thiết theo quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Thành viên là người thường trú ở nước ngoài thực hiện nhiệm vụ theo thời hạn hợp đồng lao động. Tổng thời gian nhiệm kỳ, kể cả thời gian gia hạn, không được vượt quá ngày 31/12/2030.

Chu Phương