Bài 7: Từ xóa mù chữ đến Thành phố học tập toàn cầu
Sau 50 năm mang tên Bác, giáo dục TP.HCM ghi dấu hành trình phát triển mạnh mẽ với ba dấu ấn nổi bật: nâng cao dân trí và xây dựng xã hội học tập, tiên phong đổi mới giáo dục, và vun đắp nền giáo dục nghĩa tình, nhân văn. Đây cũng là nền tảng để thành phố hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm giáo dục, đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.
.jpg)
Trong dòng chảy lịch sử của nửa thế kỷ từ ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Bác, ngành giáo dục đã đạt nhiều thành tựu, nổi bật nhất là nâng cao dân trí - xây dựng xã hội học tập, tiên phong đổi mới và vun đắp nền giáo dục nghĩa tình, nhân văn.
Nhìn lại chặng đường 50 năm kể từ ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Bác, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Thành phố đã ghi dấu một hành trình phát triển với nhiều thành tựu nổi bật.
Hành trình ấy được đúc kết qua ba dấu ấn lớn mang tính nền tảng và xuyên suốt đó là: vươn tầm từ xóa mù chữ đến xây dựng Thành phố học tập toàn cầu; tiên phong đổi mới và xây dựng nền giáo dục nghĩa tình, nhân văn.
Dấu ấn đầu tiên là hành trình nâng cao dân trí và phát triển xã hội học tập. Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, trong điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn, tỷ lệ mù chữ cao và đội ngũ giáo viên thiếu hụt, TP.HCM đã triển khai nhiều chiến dịch xóa mù chữ trên diện rộng, góp phần tạo nền tảng cho công tác phổ cập giáo dục.
Từ những lớp học đơn sơ ngày đầu tái thiết, đến nay TP.HCM đã được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu và đây là minh chứng cho quá trình chuyển mình từ phổ cập giáo dục cơ bản sang xây dựng hệ sinh thái học tập suốt đời, hội nhập quốc tế.
Dấu ấn thứ hai là tinh thần tiên phong, dám nghĩ, dám làm trong đổi mới giáo dục. Nhiều năm qua, TP.HCM luôn được xem là địa phương đi đầu trong việc đưa ngoại ngữ, tin học vào giảng dạy, đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục và phát triển các mô hình trường tiên tiến, hội nhập quốc tế. Bước vào giai đoạn mới, Thành phố tiếp tục xác định chuyển đổi số, giáo dục STEM và trí tuệ nhân tạo (AI) là những lĩnh vực trọng tâm để nâng cao chất lượng giáo dục.
TP.HCM không xem đổi mới là khẩu hiệu, mà luôn đo bằng giá trị thực chất mang lại cho người dân Thành phố, trong đó có học sinh, Theo đó, mọi đổi mới đều hướng đến mục tiêu giúp học sinh học tập hiệu quả hơn, phát triển toàn diện hơn và có đủ năng lực trở thành công dân toàn cầu.
Năm 2025, ngành GD&ĐT TP.HCM tiếp tục ghi dấu ấn khi chính thức triển khai mô hình “Trường học số”, một trong những công trình trọng điểm chào mừng 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Theo Sở GD&ĐT TP.HCM, việc xây dựng trường học số không chỉ là giải pháp ứng dụng công nghệ mà còn là bước đột phá trong tư duy quản lý giáo dục, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, cá nhân hóa việc học và phát triển toàn diện năng lực người học. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 1.000 trường học số.
Dấu ấn thứ ba là xây dựng nền giáo dục nghĩa tình trong một thành phố nghĩa tình. Trong bối cảnh dân số cơ học liên tục gia tăng, quy mô học sinh ngày càng lớn, TP.HCM vẫn kiên định với triết lý giáo dục nhân văn.
“Không để bất kỳ trẻ em nào trên địa bàn không có chỗ học”, là quan điểm được thành phố duy trì trong nhiều năm qua. Theo ngành GD&ĐT thành phố, dù là con em người dân địa phương hay lao động nhập cư, dù có hoàn cảnh khó khăn, khuyết tật hay mồ côi, tất cả đều được tạo điều kiện tiếp cận giáo dục.
Hiện nay, TP.HCM có hơn 3.500 trường học, gần 2,6 triệu học sinh và trên 131.000 giáo viên. Những con số này không chỉ phản ánh sự phát triển về quy mô mà còn cho thấy năng lực thích ứng, trách nhiệm của ngành trong việc xây dựng hệ thống giáo dục đồng bộ, bao trùm và đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của người dân.
Đây cũng là nền tảng để Thành phố tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian đô thị rộng lớn hơn sau sáp nhập, ngành GD&ĐT TP.HCM xác định nhiệm vụ không chỉ là kế thừa những thành tựu của 50 năm qua mà còn phải tạo ra những đột phá mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thành phố trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế.
Theo Sở GD&ĐT TP.HCM, tinh thần tiên phong và đổi mới thực chất tiếp tục là nền tảng để ngành đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển giáo dục thông minh và cá nhân hóa việc học.
“Chúng tôi kế thừa tinh thần tiên phong và đổi mới thực chất của 50 năm qua để tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, giáo dục thông minh, cá nhân hóa việc học, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số”, đại diện Sở GD&ĐT TP.HCM cho biết.
Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa, phường Bình Hưng Hoà, TP.HCM, được xây trên khu đất thuộc dự án di dời Nghĩa trang Bình Hưng Hòa.
Bên trong lớp học của Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa.
Các em học sinh Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa hào hứng trong tiết học với cô giáo.
Cùng với đó, ngành giáo dục sẽ tái cấu trúc hệ thống theo không gian đô thị mở rộng, bảo đảm phân bổ nguồn lực đồng bộ, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực, đồng thời tiếp tục phát huy hiệu quả các mô hình tiên tiến như trường hội nhập quốc tế, giáo dục STEM và đào tạo kỹ năng công dân toàn cầu.
Một định hướng quan trọng khác là gắn giáo dục với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức của Thành phố. Theo Sở GD&ĐT TP.HCM, việc tăng cường liên kết với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các đối tác quốc tế sẽ góp phần thúc đẩy giáo dục khởi nghiệp, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học - công nghệ, giúp học sinh không chỉ học tốt mà còn có năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng với thị trường lao động toàn cầu.
Giai đoạn 2026 - 2030, chuyển đổi số toàn diện được xác định là một trong những nhiệm vụ đột phá của ngành. TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục vận hành trên nền tảng số, toàn bộ dịch vụ giáo dục cốt lõi được triển khai trực tuyến; 100% học sinh được học tập trong môi trường số, được trang bị đầy đủ kỹ năng số và năng lực tự học suốt đời; đồng thời 100% giáo viên thành thạo sử dụng học liệu số và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu dùng chung của toàn ngành.
.jpg)
Bên cạnh đó, Thành phố tiếp tục mở rộng giáo dục quốc tế và hội nhập sâu rộng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Theo định hướng của ngành, mạng lưới trường tiên tiến, hội nhập sẽ tiếp tục được mở rộng; ngoại ngữ từng bước trở thành công cụ học tập và làm việc thực thụ; tỷ lệ học sinh đạt các chứng chỉ quốc tế về ngoại ngữ và công nghệ sẽ được nâng cao để tiệm cận các chuẩn mực toàn cầu.
“Mục tiêu đến năm 2030 là học sinh tốt nghiệp phổ thông có đủ năng lực ngoại ngữ, công nghệ và kỹ năng mềm để tự tin học tập, làm việc và tham gia thị trường lao động quốc tế”, Sở GD&ĐT TP.HCM nhấn mạnh.
Từ nền tảng của 50 năm xây dựng và phát triển, giáo dục TP.HCM đang chuyển mạnh từ mở rộng cơ hội học tập sang nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Nếu quy hoạch và hạ tầng tạo nên diện mạo của một đô thị, thì giáo dục và phát triển con người chính là thước đo thành công của quá trình phát triển ấy. Đây cũng là nền tảng để Thành phố hiện thực hóa khát vọng trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức hàng đầu của khu vực.
Bài 8: Những công trình làm nên diện mạo của "siêu đô thị" TP.HCM.
Thực hiện: Hoàng Da - Kim Sáng