Một bản án hành chính công tâm, thấu tình đạt lý là thước đo quan trọng cho tính nghiêm minh của pháp luật
Giải quyết các vụ án hành chính luôn là một trong những thử thách lớn đối với công tác xét xử. Tính chất phức tạp, nhạy cảm khi một bên là người dân, bên kia là cơ quan quản lý nhà nước đòi hỏi người làm công tác xét xử không chỉ tinh thông pháp luật mà còn phải có bản lĩnh vững vàng.
Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã là chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, giai đoạn sau sáp nhập cũng đặt ra nhiều thách thức không nhỏ đối với công tác xét xử các vụ án hành chính của hệ thống TAND, đòi hỏi phải có những giải pháp linh hoạt và quyết liệt để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân mà còn là thước đo hiệu quả của công cuộc cải cách tư pháp, góp phần xây dựng một nền hành chính minh bạch và thượng tôn pháp luật.
Để có cái nhìn sâu sắc về giải pháp nâng cao chất lượng xét xử trong lĩnh vực này, Phóng viên Báo Công lý có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Minh Tâm, Phó Chánh án TAND khu vực 14-Cần Thơ.
PV: Xin ông cho biết diễn biến tình hình công tác xét xử các vụ án hành chính của TAND khu vực 14 từ ngày 01/10/2025 đến 30/06/2026 (sau khi sáp nhập địa giới hành chính).
Phó Chánh án Nguyễn Minh Tâm: TAND khu vực 14 - Cần Thơ được thành lập vào năm 2025 theo Nghị quyết số 81/2025/UBNTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập TAND cấp tỉnh, TAND khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của TAND cấp tỉnh, TAND khu vực (chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/07/2025).
TAND khu vực 14 - Cần Thơ được thành lập trên cơ sở sáp nhập TAND huyện Châu Thành và TAND huyện Châu thành A (tỉnh Hậu Giang cũ). Phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ đối với 6 đơn vị hành chính cấp xã thuộc TP. Cần Thơ gồm: Thạnh Xuân, Tân Hòa, Trường Long Tây, Châu Thành, Đông Phước, Phú Hữu.
Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, TAND khu vực 14- Cần Thơ đóng trên địa bàn xã Châu Thành là xã tập trung nhiều khu công nghiệp, nên công tác giải toả, bồi thường nhiều. Việc này trực tiếp làm phát sinh nhiều khiếu kiện về các quyết định hành chính về thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư…Từ ngày 01/10/2025 đến 30/06/2026, TAND khu vực 14-Cần Thơ đã thụ lý 83 vụ, đã giải quyết xong 64 vụ, đạt gần 80%.
Thực tiễn cho thấy, việc sáp nhập địa giới hành chính là sự chuyển giao thẩm quyền quản lý giữa bộ máy cũ và mới nếu không được thực hiện nhịp nhàng rất dễ dẫn đến các khiếu kiện hành chính.
PV: Để nâng cao chất lượng xét xử án hành chính, tạo dựng niềm tin vững chắc cho người dân, theo ông chúng ta cần tập trung vào những giải pháp đột phá nào?
Phó Chánh án Nguyễn Minh Tâm: Xét xử án hành chính là tạo dựng niềm tin vững chắc cho người dân, đội ngũ Thẩm phán chúng tôi luôn luôn nhận thức rõ quan điểm xuyên suốt là thông qua kết quả xét xử phải góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân…
Để nâng cao chất lượng xét xử án hành chính trong thời gian tới chúng tôi cần tập trung vào những giải pháp sau: tiếp tục quan tâm chăm lo đào tạo, bồi dưỡng để Thẩm phán nâng cao hơn nữa bản lĩnh chính trị, bản lĩnh nghề nghiệp, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong mọi phán quyết của mình; đẩy mạnh công tác đối thoại, bảo đảm quyền bình đẳng giữa người dân và cơ quan hành chính trong việc cung cấp tài liệu, chứng cứ.
Trong công tác xét xử đảm bảo nghiêm nguyên tắc độc lập xét xử và chỉ tuân theo pháp luật. Phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với các cơ quan có liên quan trong công tác giải quyết các vụ án hành chính phức tạp, dư luận xã hội quan tâm nhanh chóng, kịp thời tạo dựng niềm tin dư luận, niềm tin trong nhân dân;
Đẩy mạnh công tác chuyển đổi số, ứng dụng có hiệu quả phần mềm quản lý án vào công tác xét xử, tăng cường xét xử trực tuyến, kết hợp giữa công tác xét xử với tuyên truyền phổ biến pháp luật trên không gian mạng để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao nhận thức của người dân trong quá trình khiếu kiện án hành chính…
PV: Trong án dân sự chúng ta có hòa giải, còn trong án hành chính chúng ta có công tác “đối thoại”. Ông đánh giá thế nào về khâu đối thoại trong giải quyết các vụ án hành chính.?
Phó Chánh án Nguyễn Minh Tâm: Đối thoại trong các vụ án hành chính là một giai đoạn tố tụng bắt buộc và rất quan trọng không thể thiếu (trừ những vụ án không tiến hành đối thoại được theo quy định tại Điều 135 Luật tố tụng hành chính). Bởi lẽ, những lợi ích mang lại khi đối thoại thành thì vụ án kết thúc nhanh chóng, tạo được sự đồng thuận giữa hai bên mà không cần đưa ra xét xử, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí…
Trường hợp đối thoại không thành nhưng qua đối thoại Tòa án cũng nắm chắc thêm tình tiết, diễn biến sự việc do các bên cung cấp. Nắm bắt thêm cơ sở pháp lý, văn bản quy phạm pháp luật về những vấn đề chuyên môn điều chỉnh cho từng lĩnh vực người bị kiện cung cấp, mà có thể Toà án chưa được tiếp cận hoặc còn thiếu các văn bản quy phạm pháp luật này trong hồ sơ vụ án. Để từ đó yêu cầu cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền, người bị kiện cung cấp cho Toà án các văn bản đó để nghiên cứu đầy đủ trước khi xét xử là công việc rất quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xét xử của vụ án…
PV: Xét xử một vụ án hành chính chắc chắn áp lực hơn rất nhiều so với án dân sự hay hình sự thông thường. Theo ông, đội ngũ Thẩm phán làm thế nào để giữ vững "bản lĩnh" trước những áp lực vô hình này?
Phó Chánh án Nguyễn Minh Tâm: Xét xử án hành chính là việc Hội đồng xét xử xem xét lại tính có căn cứ, tính hợp pháp của quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính bị khởi kiện. Hiện nay hệ thống pháp luật, các văn bản quy phạm pháp luật của nước ta được ban hành để điều chỉnh các mối quan hệ hành chính hoặc sự việc, hành vi của cơ quan, người có thẩm quyền, người thực hiện nhiệm vụ được giao phải làm hoặc không làm khá hoàn thiện.
Đội ngũ Thẩm phán được đào tạo bài bản, có thời gian dài làm công tác xét xử nên khi giải quyết xét xử án hành chính chúng tôi vẫn thượng tôn pháp luật “đúng là đúng, sai là sai” hoàn toàn không để áp lực nào lấn át lý trí của một người Thẩm phán TAND.
Một bản án hành chính công tâm, thấu tình đạt lý không chỉ giúp “giải nhiệt” các điểm nóng khiếu kiện, mà còn là bệ đỡ pháp lý vững chắc, là thước đo quan trọng cho tính nghiêm minh của pháp luật và niềm tin của nhân dân vào công lý.
Việc nâng cao chất lượng xét xử các vụ án hành chính tại TAND khu vực 14 - Cần Thơ sau sáp nhập không chỉ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, mà còn là thước đo hiệu quả của công cuộc cải cách tư pháp, góp phần xây dựng một nền hành chính minh bạch và thượng tôn pháp luật.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!