Đột quỵ ở tuổi 18: Hồi chuông cảnh báo về nguy cơ từ béo phì

Béo phì, yếu tố nguy cơ đột quỵ ở người trẻ

Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á (TP.HCM) tiếp nhận bệnh nhân T.H.M. (18 tuổi) trong tình trạng lơ mơ, liệt hoàn toàn nửa người phải và mất khả năng nói. Khi nhập viện, bệnh nhân có huyết áp rất cao, 200/100 mmHg.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu não diện rộng bán cầu trái, theo dõi tắc động mạch cảnh trong trái và hẹp nặng động mạch não giữa trái.

Theo BS Nguyễn Huỳnh Thanh, Khoa Nội Thần kinh Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, đây là trường hợp đáng chú ý bởi bệnh nhân còn rất trẻ nhưng có cân nặng lên tới 85kg, thuộc nhóm thừa cân, béo phì.

Dù không trực tiếp gây đột quỵ, béo phì được xem là yếu tố nguy cơ mạnh vì tạo điều kiện cho các tổn thương mạch máu và huyết khối hình thành.

Khi cơ thể tích tụ quá nhiều mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng, các phản ứng viêm kéo dài sẽ làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu. Từ đó, cholesterol dễ bám vào thành mạch, hình thành các mảng xơ vữa. Khi mảng xơ vữa nứt vỡ, cục máu đông có thể xuất hiện và gây tắc mạch máu não, dẫn đến đột quỵ nhồi máu não.

Bên cạnh đó, béo phì còn là nguyên nhân thúc đẩy hội chứng chuyển hóa với nhiều yếu tố nguy cơ đi kèm như tăng huyết áp, đái tháo đường típ 2 và ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Trong đó, tăng huyết áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ. Khi cân nặng tăng, tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu nuôi cơ thể, đồng thời mạch máu co lại khiến huyết áp tăng kéo dài. Trường hợp bệnh nhân 18 tuổi nhập viện với huyết áp 200/100 mmHg là minh chứng cho mức độ nguy hiểm của tình trạng này.

Ngoài ra, béo phì còn gây kháng insulin, làm tăng nguy cơ đái tháo đường típ 2 và tổn thương mạch máu. Mỡ thừa vùng cổ cũng có thể gây ngưng thở khi ngủ, làm giảm oxy máu, rối loạn nhịp tim và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Đáng lo ngại, các rối loạn này thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng, khiến nhiều người trẻ chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến cố nghiêm trọng.

Chủ động phòng ngừa từ lối sống và tầm soát sớm

Theo các chuyên gia, kiểm soát cân nặng là một trong những giải pháp quan trọng để giảm nguy cơ đột quỵ. Ngoài chỉ số cân nặng, vòng eo cũng là thước đo hữu ích phản ánh lượng mỡ nội tạng. Đối với người châu Á, vòng eo nên duy trì dưới 90cm ở nam và dưới 80cm ở nữ.

Thay vì giảm cân cấp tốc, người dân nên xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động để giảm mỡ và duy trì khối cơ. Các chuyên gia khuyến nghị mỗi người nên dành tối thiểu 150 phút mỗi tuần cho các hoạt động thể lực cường độ trung bình như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc chơi thể thao.

Song song đó, cần tăng cường rau xanh, trái cây trong khẩu phần ăn hằng ngày, hạn chế nước ngọt, trà sữa, thức ăn nhanh và các thực phẩm nhiều dầu mỡ.

Người trẻ, đặc biệt là những người thừa cân hoặc béo phì, nên chủ động kiểm tra huyết áp định kỳ ít nhất 1-2 lần mỗi năm và thực hiện các xét nghiệm đường huyết, mỡ máu để phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa.

Các bác sĩ cũng lưu ý, đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa, thời gian cấp cứu càng sớm thì cơ hội hồi phục càng cao. Người dân cần ghi nhớ quy tắc FAST để nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ gồm: méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân một bên cơ thể, nói khó hoặc không nói được và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Trường hợp nam thanh niên 18 tuổi bị nhồi máu não là lời cảnh báo rằng đột quỵ không còn là căn bệnh chỉ gặp ở người lớn tuổi. Việc duy trì cân nặng hợp lý, xây dựng lối sống lành mạnh và tầm soát các yếu tố nguy cơ từ sớm là chìa khóa quan trọng để bảo vệ sức khỏe mạch máu não ngay từ khi còn trẻ.

Hoàng Kim