Những “anh nuôi” giữ lửa giữa trùng khơi - Kỳ 1: Gian khó nơi đầu sóng và “cuộc chiến” bên bếp lửa chòng chành
Sau hải trình hơn 500 hải lý cùng Đoàn công tác Cảnh sát biển Việt Nam và các đơn vị đi khảo sát thực địa, nắm tình hình quốc phòng - an ninh, đời sống ngư dân và công tác chống khai thác IUU ở vùng biển Tây Nam của Tổ quốc, điều đọng lại sâu sắc nhất đối với chúng tôi là gian bếp trên tàu Cảnh sát biển 8005. Giữa trùng khơi khắc nghiệt, những “anh nuôi” tay ngang vẫn ngày đêm giữ nóng từng bữa cơm, tiếp thêm sức mạnh cho đồng đội bám biển, lặng thầm viết nên câu chuyện đẹp về lòng tận tụy và tình yêu Tổ quốc.
Giữa trùng khơi khắc nghiệt, những “anh nuôi” tay ngang vẫn ngày đêm giữ nóng từng bữa cơm, tiếp thêm sức mạnh cho đồng đội bám biển, lặng thầm viết nên câu chuyện đẹp về lòng tận tụy và tình yêu Tổ quốc.
Giữa biển đêm mịt mùng, tiếng sóng gào, tàu Cảnh sát biển (CSB) 8005 chòng chành giữa những con sóng bạc đầu ngoài khơi xa. Gió biển thốc từng cơn lạnh buốt, mặt boong ướt sũng nước. Con tàu đang trong hành trình hơn 500 hải lý xuyên qua các vùng biển, đảo trọng yếu phía Tây Nam của Tổ quốc – từ Phú Quốc, qua đảo Thổ Chu, khu vực giáp ranh Việt Nam - Thái Lan - Malaysia, đảo Hòn Khoai, quần đảo Nam Du. Nhiệm vụ chính của cán bộ, chiến sĩ trên tàu là tuần tra, kiểm soát, nắm tình hình quốc phòng - an ninh, đời sống ngư dân và đấu tranh phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
.png)
Giữa cái không khí tất bật của công việc chuyên môn, căn bếp tàu CSB 8005 lại âm thầm đỏ lửa, giữ nhiệt cho cả con tàu, suốt từ sáng tới khuya, mỗi ngày, mặc sóng gió trùng khơi. Điều đặc biệt và khiến nhiều người bất ngờ nhất là tất cả những người làm bếp trên tàu đều không được đào tạo qua bất kỳ trường lớp hay khóa học nấu ăn chuyên nghiệp nào.
Họ chính là các cán bộ, chiến sĩ biên chế trên tàu, mang trên mình những nhiệm vụ chuyên môn hoàn toàn khác biệt, là lái tàu, kỹ thuật, làm nhiệm vụ gác, trực ca thông tin, cơ yếu... Môi trường quân đội như một trường đào tạo đa ngành nghề khiến các chiến sĩ sau thời gian tôi luyện thì việc gì cũng thành thạo. Việc nấu ăn cũng chẳng thể làm khó những người lính biển.
.png)
Người chẳng chọn việc mà làm bếp đến với họ lại như một cái duyên và một trách nhiệm thiêng liêng dành cho đồng đội. Chính vì không phải là đầu bếp chuyên nghiệp, nên việc nấu nướng ở đây hoàn toàn dựa trên tinh thần "người trước chỉ cho người sau". Kiến thức, kinh nghiệm từ cách nêm nếm gia vị phù hợp với khẩu vị đa vùng miền của bộ đội, cách điều chỉnh lửa khi tàu nghiêng ngả, đến mẹo bảo quản thực phẩm giữa biển khơi đều được truyền tay nhau từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Để đảm bảo vận hành trơn tru, trong mỗi ca trực bếp luôn được bố trí từ một đến hai đồng chí có kinh nghiệm dày dặn đứng mũi chịu sào. Họ có trách nhiệm hướng dẫn, kèm cặp sát sao cho những “anh nuôi” mới, cùng nhau trao đổi, học hỏi lẫn nhau để nâng cao tay nghề, hướng tới mục tiêu cao nhất là bữa ăn an toàn, tươm tất cho tất cả mọi người.
Khi đại dương còn chìm trong bóng tối, lúc những kíp trực đêm vừa kết thúc công việc, thì tại khu vực bếp ăn, ánh đèn đã bừng sáng. Kim đồng hồ chỉ đúng 4 giờ, với Thiếu tá Trần Như Quý cùng các đồng đội trong tổ phục vụ, đây là thời điểm "vào ca" cho một ngày mới. Công việc của tổ bếp là một chuỗi khép kín, kéo dài liên tục hơn 15 tiếng đồng hồ mỗi ngày.
.png)
Bắt đầu từ 4 giờ đến 6 giờ, toàn tổ phải tập trung cao độ để phục vụ tập thể tàu và đoàn công tác ăn bữa sáng. Sau đó, anh em chỉ kịp nghỉ ngơi ngắn, đến 7 giờ 30 phút lại bắt tay vào làm công tác chuẩn bị thực phẩm, sơ chế để nấu ăn bữa trưa. Cơm trưa phục vụ xong, đến 14 giờ chiều, họ lại tiếp tục đỏ lửa làm công tác chuẩn bị để bộ đội có cơm chiều vào lúc 18 giờ.
Chu trình ấy vẫn chưa khép lại, bởi khi màn đêm buông xuống, họ lại lục đục chuẩn bị bữa ăn đêm vào lúc 21 giờ 30 phút, bởi đặc thù của lính biển là phải trực xuyên đêm, chiến sĩ phải ăn mới có sức chịu đựng gió lạnh biển đêm. Chờ các kíp trực ăn xong, rồi dọn dẹp tất cả bát đũa sạch sẽ, nhiều hôm nhìn lại đồng hồ đã gần đến nửa đêm, khi đó tổ bếp mới thật sự được nghỉ.
Không gian bếp trên tàu vốn vô cùng chật hẹp, nhiệt độ luôn cao hơn môi trường bên ngoài. Vào những mùa nắng nóng, hơi nóng từ các hệ thống bếp lò, bếp ga cộng hưởng với sức nóng từ phòng máy hắt ra khiến người đứng bếp như đang làm việc trong một "lò nung". Mồ hôi chảy thành dòng trên gương mặt những chiến sĩ nuôi quân.
.png)
Thử thách cực đại chỉ thực sự đến khi thời tiết thay đổi bất thường. Gặp những lúc biển động mạnh, sóng cao nhiều mét liên tục đánh vào mạn tàu khiến cả con tàu rung lắc dữ dội. Trong điều kiện ấy, việc nấu ăn trở thành thử thách thực sự khi xoong nồi liên tục trượt khỏi bếp nếu không được cố định bằng hệ thống giá đỡ và thanh giữ chuyên dụng.
Người đầu bếp vừa phải một tay giữ thăng bằng để đứng vững trước từng đợt sóng nhồi, một tay đảo khuấy thức ăn, có những lúc mệt mỏi, đau lưng, mỏi chân hay thậm chí bị bỏng tay, trượt ngã do sóng đánh bất ngờ.
Nghe kể thôi đã đủ thấy nôn nao, lại nghĩ đến những bữa ăn gia đình hàng ngày chỉ cho mấy người mà mình đã phải vật lộn, thì việc đảm bảo bữa ăn cho mấy chục con người giữa trùng khơi nổi sóng đáng gọi là chiến công. Trong khi chúng tôi đang xuýt xoa ngưỡng mộ, thì những người chiến sĩ ấy lại kể về những khó khăn trong công việc của mình bằng sự hài hước đến không ngờ.
Họ chỉ vào những vết sẹo bỏng trên tay nhau, những vết bầm tím và cả những vết cắt da, dấu vết vật lộn cùng những cơn chao đảo của con tàu, kể về nó như một câu chuyện tiếu lâm giải trí sau giờ làm việc.
Trong tiếng thái thịt đều đặn và tiếng xèo xèo của chảo cá rán gừng, Thiếu tá Trần Như Quý – anh nuôi hôm nay, chia sẻ với nụ cười hiền hậu: "Mệt thì cũng mệt, nhưng anh em quen rồi. Hạnh phúc nhất là khi món nào nấu ra đồng đội cũng ăn ngon, ăn hết. Nhìn anh em có sức khỏe để bám biển, hoàn thành nhiệm vụ là hạnh phúc lớn nhất của chúng tôi".
Trên những con tàu Cảnh sát biển hoạt động dài ngày, người đầu bếp không chỉ đơn thuần làm nhiệm vụ bật bếp, tắt lửa. Họ chính là những người bảo vệ sức khỏe, là "anh nuôi" duy trì sức chiến đấu cho cả con tàu. Những chuyến công tác xa đất liền, xa gia đình hàng tháng trời dưới áp lực công việc cao dễ khiến các chiến sĩ rơi vào trạng thái căng thẳng, nhớ nhà.
Khi đó, một bữa cơm nóng hổi, hợp khẩu vị mang một giá trị tinh thần vô cùng đặc biệt. Sau những giờ tuần tra, kiểm soát căng thẳng hay những ca trực đêm mệt mỏi giữa sóng gió, được trở về khoang tàu, quây quần bên mâm cơm giản dị nhưng ấm áp là một cảm giác vô cùng hạnh phúc.
Đó là lúc mọi câu chuyện về quê hương, về gia đình được sẻ chia, giúp gắn kết tình đồng chí, đồng đội thêm bền chặt.
Đặc biệt, trong những ngày biển động kéo dài, một số cán bộ chiến sĩ chưa quen môi trường dễ bị say sóng, mệt mỏi và ăn uống khó khăn, những người làm bếp lại sẵn sàng thức muộn hơn để nấu những nồi cháo nóng, canh chua hay các món dễ tiêu hóa, rồi đến tận giường động viên từng người cố gắng ăn thêm chút để hồi sức. Sự tận tâm, lo lắng như người thân ấy khiến họ được toàn thể đơn vị yêu mến, trân trọng xem như "người anh cả" của tập thể.
Không gói gọn trong nội bộ đơn vị, tình nghĩa của những suất cơm nơi đầu sóng còn lan tỏa đến cả nhân dân. Trong chuyến khảo sát, Đoàn công tác của Cảnh sát biển Việt Nam cùng đại diện các địa phương đã kiểm tra, thăm hỏi và động viên các tàu thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU trên vùng biển giáp ranh như: tàu CSB 4038, tàu KN 371 và tàu dân quân thường trực.
Bộ phận hậu cần trên tàu phối hợp chuẩn bị chu đáo để Đoàn tiến hành kiểm tra, tuyên truyền pháp luật cho 9 tàu cá với hàng trăm ngư dân; phát tờ rơi tuyên truyền, trao tặng cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ và những phần quà động viên ngư dân vững lòng bám biển. Những hình ảnh giản dị ấy đã tô thắm thêm vẻ đẹp của người chiến sĩ Cảnh sát biển Việt Nam: Kiên cường, quyết liệt trước tội phạm, vi phạm, nhưng lại vô cùng ấm áp, gần gũi và hết lòng vì Nhân dân.
Thực hiện: Nhóm phóng viên
Kỳ 2: Từ chiến lược rau xanh đến bài toán giữ ngọt, giữ tươi khép kín giữa đại dương