Huỳnh Văn Một - Người cộng sản kiên trung của vùng đất Đông Nam Bộ

Từ Đức Hòa, Chợ Lớn đến chiến trường Tây Ninh, cuộc đời hoạt động của đồng chí Huỳnh Văn Một là một bản anh hùng ca lặng thầm, hào sảng và xúc động về lớp cán bộ tiền bối đã hiến dâng đời mình cho độc lập dân tộc.

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Nam Bộ, có nhiều cán bộ lãnh đạo đã hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng. Trong số đó, đồng chí Huỳnh Văn Một là tấm gương tiêu biểu về lòng yêu nước, ý chí chiến đấu kiên cường, tinh thần tận tụy vì nhân dân và tài năng lãnh đạo quân sự, chính trị.

Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí gắn liền với những giai đoạn cam go, quyết liệt nhất của phong trào đấu tranh ở Nam Bộ nói chung và miền Đông Nam Bộ nói riêng.

Từ vùng đất Đức Hòa đến ngọn lửa Khởi nghĩa Nam Kỳ

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước tại vùng đất Đức Hòa, tỉnh Chợ Lớn trước đây, đồng chí Huỳnh Văn Một sớm tiếp thu tinh thần đấu tranh chống áp bức, bất công. Ngay từ khi còn trẻ, đồng chí đã tham gia các phong trào yêu nước và nhanh chóng trở thành một trong những hạt nhân tích cực của phong trào cách mạng địa phương.

Trong bối cảnh thực dân Pháp đẩy mạnh đàn áp phong trào cách mạng, ý chí đấu tranh của đồng chí càng được tôi luyện và trưởng thành.

Một dấu mốc quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí là việc tham gia chuẩn bị và lãnh đạo lực lượng vũ trang trong cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940. Theo các tài liệu lịch sử, dưới sự chỉ huy của Huỳnh Văn Một, một đội vũ trang khoảng 40 chiến sĩ đã được thành lập để sẵn sàng phối hợp với phong trào khởi nghĩa ở Sài Gòn - Chợ Lớn.

Mặc dù cuộc khởi nghĩa bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu do kế hoạch bị bại lộ, nhưng tinh thần bất khuất của những người cách mạng vẫn tỏa sáng, trở thành biểu tượng cho khát vọng độc lập, tự do của nhân dân Nam Bộ.

Cuộc khởi nghĩa thất bại cũng là thời điểm gia đình đồng chí Huỳnh Văn Một phải gánh chịu những tổn thất vô cùng đau thương. Nhiều người thân trong gia đình đã bị thực dân Pháp sát hại một cách dã man. Chính những mất mát ấy không làm lung lay ý chí mà càng hun đúc thêm quyết tâm chiến đấu của đồng chí. Từ nỗi đau riêng, đồng chí biến thành động lực để tiếp tục dấn thân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xem đó là con đường duy nhất để trả món nợ nước, đền nghĩa đồng bào.

Sau những năm tháng bị khủng bố, truy lùng gắt gao, phong trào cách mạng dần được khôi phục. Đầu năm 1945, trên cương vị Bí thư Huyện ủy Đức Hòa, đồng chí Huỳnh Văn Một đã trực tiếp chỉ huy lực lượng tự vệ đột nhập kho vũ khí của thực dân Pháp, thu được 150 khẩu súng và hàng nghìn viên đạn để phục vụ cách mạng. Đây là một trong những hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 ở địa phương.

Khi thời cơ cách mạng đến, đồng chí đã cùng các lực lượng cách mạng ở Đức Hòa lãnh đạo quần chúng nổi dậy giành chính quyền thắng lợi vào ngày 25/8/1945. Thành công này góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của Cách mạng Tháng Tám tại Nam Bộ, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc và chính quyền của nhân dân.

Bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí Huỳnh Văn Một tiếp tục thể hiện năng lực nổi bật trong công tác quân sự. Năm 1948, khi lực lượng vũ trang cách mạng ở Chợ Lớn được kiện toàn, Trung đoàn 308, còn gọi là Trung đoàn Nguyễn An Ninh, được thành lập với quy mô hơn 1.500 cán bộ, chiến sĩ. Đồng chí Huỳnh Văn Một được giao trọng trách Trung đoàn trưởng. Dưới sự lãnh đạo và chỉ huy của đồng chí, đơn vị nhanh chóng trở thành lực lượng chiến đấu chủ lực, lập nhiều chiến công xuất sắc trên chiến trường Nam Bộ.

Những trận đánh như: Vườn Thơm - Bà Vụ, Láng Le - Bàu Cò hay trận tập kích kho xăng Tân Sơn Nhất đã đi vào lịch sử đấu tranh cách mạng của Nam Bộ như những minh chứng sinh động cho nghệ thuật chỉ huy linh hoạt, táo bạo và sáng tạo của người chỉ huy Huỳnh Văn Một. Các trận đánh không chỉ gây tổn thất lớn cho quân địch mà còn cổ vũ mạnh mẽ tinh thần chiến đấu của quân và dân trong vùng tạm chiếm.

Xây dựng thế trận lòng dân

Cuối năm 1948, đồng chí được điều động về Tây Ninh giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 311. Đây là giai đoạn vô cùng khó khăn khi lực lượng kháng chiến thiếu thốn lương thực, thuốc men và quân trang. Nhiều cán bộ, chiến sĩ mắc sốt rét, sức chiến đấu giảm sút nghiêm trọng.

Trước thực tế đó, đồng chí Huỳnh Văn Một đã phát động phong trào “Lon gạo kháng chiến”, “Hũ gạo kháng chiến”, huy động sự chung tay của nhân dân chăm lo đời sống bộ đội. Sáng kiến này nhanh chóng phát huy hiệu quả, giúp cải thiện sức khỏe cho chiến sĩ và nâng cao khả năng chiến đấu của đơn vị.

Không chỉ là người chỉ huy giỏi về quân sự, đồng chí Huỳnh Văn Một còn đặc biệt chú trọng xây dựng mối quan hệ đoàn kết quân – dân. Đồng chí luôn quan niệm sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ nhân dân. Chính vì vậy, mọi hoạt động của đơn vị đều gắn chặt với việc bảo vệ, giúp đỡ và chăm lo đời sống nhân dân. Đây là yếu tố quan trọng tạo nên thế trận lòng dân vững chắc, góp phần giúp lực lượng cách mạng đứng vững trước những cuộc càn quét khốc liệt của địch.

Năm 1949, hai trung đoàn 308 và 311 được hợp nhất thành Liên trung đoàn 308 - 311 và đồng chí Huỳnh Văn Một tiếp tục được giao trọng trách chỉ huy trưởng. Trong điều kiện chiến tranh ngày càng ác liệt, đồng chí đã tổ chức nhiều hình thức vận động quần chúng, xây dựng cơ sở cách mạng trong vùng địch kiểm soát, phát triển lực lượng chính trị và hậu cần phục vụ kháng chiến. Những hoạt động đó góp phần tạo dựng thế và lực cho cách mạng ở miền Đông Nam Bộ trong giai đoạn quyết định của cuộc kháng chiến chống Pháp.

Giữa năm 1951, đồng chí đảm nhiệm cương vị Bí thư kiêm Chủ tịch UBND huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh. Trên cương vị lãnh đạo địa phương, đồng chí tiếp tục thể hiện tinh thần gần dân, trọng dân. Khi trận lũ lịch sử năm 1952 gây thiệt hại nặng nề cho địa phương, đồng chí đã trực tiếp chỉ đạo lực lượng vũ trang và cán bộ khẩn trương cứu trợ nhân dân, tổ chức vận chuyển lương thực, thực phẩm và ổn định đời sống người dân. Hình ảnh người cán bộ lãnh đạo luôn có mặt ở những nơi khó khăn nhất đã để lại tình cảm sâu sắc trong lòng nhân dân địa phương.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, tình hình miền Nam bước sang một giai đoạn mới với nhiều thử thách cam go. Trong bối cảnh đó, đồng chí Huỳnh Văn Một tiếp tục được Đảng tin tưởng giao nhiều trọng trách quan trọng. Đồng chí từng đảm nhiệm chức Trưởng Ban Căn cứ Xứ ủy Nam Kỳ, sau đó là Bí thư Tỉnh ủy Chợ Lớn. Đây là những vị trí có vai trò đặc biệt trong việc giữ gìn và phát triển lực lượng cách mạng tại miền Nam trong những năm đầu chống Mỹ.

Một trong những đóng góp nổi bật của đồng chí trong giai đoạn này là tham gia xây dựng cơ sở nội tuyến trong lòng địch, góp phần chuẩn bị cho trận đánh Tua Hai lịch sử. Chiến thắng Tua Hai được xem là phát súng mở đầu cho phong trào Đồng khởi vũ trang ở miền Đông Nam Bộ, tạo khí thế mới cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Dấu ấn của đồng chí Huỳnh Văn Một trong quá trình chuẩn bị và xây dựng lực lượng cho trận đánh này đã được nhiều nhân chứng lịch sử ghi nhận.

Trong dòng chảy lịch sử vẻ vang của cách mạng Việt Nam, đồng chí Huỳnh Văn Một là hiện thân của lớp cán bộ tiền bối tiêu biểu, suốt đời phấn đấu vì lý tưởng của Đảng, vì độc lập dân tộc và hạnh phúc của nhân dân. Điều đặc biệt ở đồng chí là sự kết hợp hài hòa giữa phẩm chất của một nhà lãnh đạo chính trị với bản lĩnh của một người chỉ huy quân sự. Trong mọi hoàn cảnh, dù gian khổ hay hiểm nguy, đồng chí vẫn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết, kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và giữ vững niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng.

Những cống hiến to lớn của đồng chí Huỳnh Văn Một đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Đồng chí được tặng Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Huân chương Hồ Chí Minh và các phần thưởng cao quý khác. Tên tuổi của đồng chí được đặt cho nhiều tuyến đường, công trình và được nhân dân thành kính tưởng nhớ tại các địa chỉ đỏ cách mạng ở Nam Bộ.

Đặc biệt, những năm gần đây, nhiều cuộc hội thảo khoa học đã được tổ chức nhằm nghiên cứu, đánh giá đầy đủ hơn về cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí. Hội thảo khoa học “Đồng chí Huỳnh Văn Một với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở miền Đông Nam Bộ” tiếp tục khẳng định vai trò, vị trí và những đóng góp quan trọng của đồng chí đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

Hôm nay, nhắc lại cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Huỳnh Văn Một không chỉ để tri ân một người cộng sản kiên trung, mà còn để tiếp nối những giá trị cao đẹp mà thế hệ đi trước đã dày công vun đắp; từ đó tiếp thêm động lực để mỗi cán bộ, đảng viên và người dân phát huy truyền thống cách mạng, chung sức xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam trong thời kỳ mới.

Chu Phương