Khi chiêu trò câu view chạm lằn ranh pháp luật

Phóng viên Báo Công lý đã có cuộc trao đổi với Luật sư Huỳnh Nam, Văn phòng Luật sư Lê Khanh (Đoàn Luật sư TP Cần Thơ) xung quanh vụ việc này.

PV: Thưa luật sư, nhiều người cho rằng đây chỉ là một buổi tiệc sinh nhật, không có mục đích chống đối hay gây rối. Theo luật sư, vì sao những hành vi tưởng như trò đùa vẫn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự? Căn cứ nào để cơ quan điều tra khởi tố các đối tượng về tội “Gây rối trật tự công cộng”?

Luật sư Huỳnh Nam: Tội “Gây rối trật tự công cộng” được quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017: “Người nào gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi gây rối trật tự công cộng hoặc đã bị kết án về tội gây rối trật tự công cộng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm…” thì có thể bị truy tố tội danh này.

Dưới góc độ cấu thành tội phạm, pháp luật hình sự Việt Nam quy định lỗi đối với tội “Gây rối trật tự công cộng” là lỗi cố ý trực tiếp đối với hành vi, chứ không phụ thuộc vào động cơ hay mục đích mang tính cá nhân (như đùa giỡn, liên hoan, sinh nhật,…). Trong vụ việc trên, nhóm đối tượng đã mang một chiếc quan tài (vốn là vật dụng tâm linh, nhạy cảm gắn liền với tang ma) ra lòng lề đường giao thông để nhảy múa, ca hát kéo dài khoảng 3 phút. Hành vi này trực tiếp xâm phạm đến khách thể được pháp luật hình sự bảo vệ là an toàn công cộng, trật tự đô thị và quy tắc sinh hoạt văn minh nơi công cộng.

Dưới góc độ hậu quả thì hành vi phản cảm này đã thu hút đám đông hiếu kỳ tụ tập, làm ách tắc, gián đoạn giao thông, gây tâm lý hoang mang, bất bình cho người đi đường và cư dân khu vực. Đồng thời, hậu quả còn xảy ra khi các đoạn clip phát tán trên mạng xã hội tạo dư luận xấu, ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại địa phương.

PV: Đối với những hành vi tổ chức sự kiện phản cảm, sử dụng quan tài diễu hành, nhảy múa giữa đường phố như vụ việc vừa qua, pháp luật hiện nay quy định các mức xử lý như thế nào?

Luật sư Huỳnh Nam: Tùy thuộc vào tính chất, mức độ hậu quả và các tình tiết định khung, hành vi diễu hành phản cảm gây mất trật tự sẽ bị xử lý theo hai hệ thống chế tài:

Xử lý vi phạm hành chính: Nếu hậu quả chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể bị xử phạt theo quy định tại Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình. Mức phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng, ngoài ra người vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính,…

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi hành vi bị xác định gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi gây rối trật tự công cộng hoặc đã bị kết án về tội gây rối trật tự công cộng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì có thể bị xử lý theo Điều 318 Bộ luật Hình sự hiện hành với khung hình phạt từ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Phạm tội trong trường hợp có tổ chức hoặc dùng vũ khí, hung khí hoặc có hành vi phá phách hoặc gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc gây đình trệ hoạt động công cộng thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

PV: Hiện nay xuất hiện không ít trường hợp cá nhân, tổ chức cố tình tạo ra những hình ảnh, nội dung gây sốc để thu hút lượt xem, lượt tương tác trên mạng xã hội. Theo ông, đâu là ranh giới giữa hoạt động sáng tạo nội dung hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật?

Luật sư Huỳnh Nam: Quyền tự do ngôn luận, tự do sáng tạo nội dung được Hiến pháp và pháp luật bảo hộ, nhưng việc thực hiện quyền này vẫn phải trong khuôn khổ pháp luật.Ranh giới pháp lý phân định giữa một nhà sáng tạo nội dung hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật có thể dựa trên 3 tiêu chí:

Không vi phạm điều cấm của pháp luật: Hoạt động sáng tạo nội dung phải triệt để tuân thủ các quy định tại Điều 8 Luật An ninh mạng 2018: Không bịa đặt, không kích động bạo lực, không gây chia rẽ, không phá hoại thuần phong mỹ tục,...

Không xâm phạm quyền của bên thứ ba và cộng đồng: Quyền tự do sáng tạo nội dung không được xâm phạm, ảnh hưởng đến quyền an toàn riêng tư của tổ chức, cá nhân khác, quyền được tôn trọng danh dự của người khác và quyền được hưởng không gian thông tin đúng đắn, chuẩn xác, an toàn của cộng đồng.

Mục đích và trách nhiệm xã hội: Một nội dung hợp pháp hướng tới giá trị giải trí lành mạnh hoặc giáo dục. Ngược lại, nếu cố tình sử dụng các yếu tố giật gân, rùng rợn, dị hợm để trục lợi lượt xem (view), bất chấp các quy chuẩn ứng xử xã hội, thì đó chính là hành vi vi phạm pháp luật.

PV: Trong vụ việc này, các đối tượng đã quay phim, chụp ảnh và đăng tải toàn bộ quá trình lên mạng xã hội. Việc phát tán những hình ảnh phản cảm, trái với thuần phong mỹ tục có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý nào đối với người đăng tải hoặc người quản trị các tài khoản mạng xã hội hay không?

Luật sư Huỳnh Nam: Hành vi quay clip, đăng tải và cắt nhỏ nội dung để câu tương tác như trong vụ việc vừa qua sẽ có thể bị xem xét xử lý:

Trách nhiệm hành chính: Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin cổ súy các hủ tục, mê tín, dị đoan, hoặc các nội dung không phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân , đồng thời buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm.

Trách nhiệm hình sự: Nếu việc phát tán các hình ảnh phản cảm này tạo ra làn sóng kích động, gây hoang mang diện rộng trong dư luận, hoặc tiếp tay trực tiếp cho việc phá hoại an ninh trật tự công cộng, người đăng tải có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông" (Điều 288 BLHS) hoặc "Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân" (Điều 331 BLHS).

PV: Từ góc độ pháp lý và thực tiễn xử lý các vụ việc tương tự, ông có khuyến cáo gì đối với các cá nhân, cơ sở kinh doanh hoặc người làm nội dung trên mạng xã hội nhằm tránh những vi phạm đáng tiếc khi tổ chức các sự kiện, hoạt động quảng bá để thu hút sự chú ý của cộng đồng?

Luật sư Huỳnh Nam: Luật sư đưa ra 3 khuyến cáo cho các cá nhân, hộ kinh doanh và người làm nội dung số, đó là:

Chấp hành quy định pháp luật về trình tự, thủ tục xin phép với cơ quan có thẩm quyền khi tổ chức các sự kiện, hoạt động quảng bá để thu hút sự chú ý của cộng đồng. Hoạt động tổ chức sự kiện, biểu diễn nghệ thuật, quảng bá sản phẩm có sử dụng không gian chung (lòng đường, vỉa hè, công viên) phải được xây dựng kế hoạch và xin phép bằng văn bản từ cơ quan có thẩm quyền tại địa phương theo quy định tại khoản 1 Điều 35 Luật Giao thông đường bộ năm 2008 và các quy định pháp luật khác của địa phương sở tại.

Luôn tôn trọng ranh giới văn hóa, tâm linh, các chuẩn mực đạo đức của cộng đồng- xã hội. Việt Nam là quốc gia có chiều sâu về văn hóa ứng xử, đặc biệt tôn trọng các nghi thức tâm linh liên quan đến sinh - tử, tang - ma. Doanh nghiệp và cá nhân không được phép thương mại hóa hoặc đem các biểu tượng như quan tài, vòng hoa tang ra làm công cụ đùa cợt, giật gân phục vụ nội dung sáng tạo.

Thay đổi tư duy luôn rà soát nội dung trước khi đăng tải: Người làm nội dung số cần xác định rõ là việc sáng tạo nội dung trên không gian mạng không phải tự do tuyệt đối mà vẫn phải nằm trong khuôn khổ của pháp luật. Việc xây dựng thương hiệu dựa trên các chiêu trò gây sốc, phản cảm để thu hút tương tác ngắn hạn luôn đi kèm rủi ro pháp lý dài hạn, có thể hủy hoại toàn bộ sự nghiệp kinh doanh khi đối diện với trách nhiệm hành chính, hình sự có liên quan.

PV: Xin cám ơn luật sư!

Hà Giang